Η Πορτογαλία οδεύει σε ιστορικό δεύτερο γύρο προεδρικών εκλογών την Κυριακή, ενώ η χώρα δοκιμάζεται από σφοδρές πλημμύρες και κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η συμμετοχή αναμένεται να κρίνει την αναμέτρηση μεταξύ του κεντροαριστερού Αντόνιο Ζοζέ Σεγούρο και του ακροδεξιού Αντρέ Βεντούρα.
Η Πορτογαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή κρίση: από τη μία, τις καταστροφικές πλημμύρες που έχουν οδηγήσει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεκάδες δήμους· από την άλλη, μια εξαιρετικά πολωμένη προεδρική εκλογική αναμέτρηση, με τον δεύτερο γύρο να διεξάγεται την Κυριακή υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Κάλπες εν μέσω φυσικής καταστροφής
Περισσότεροι από 7.000 άνθρωποι έχουν ήδη απομακρυνθεί από τις εστίες τους σε Ισπανία και Πορτογαλία, ενώ τουλάχιστον δύο άτομα έχασαν τη ζωή τους λόγω των έντονων βροχοπτώσεων και των πλημμυρών στην Ιβηρική χερσόνησο. Η Λισαβόνα έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε 69 από τους 308 δήμους της χώρας, με χιλιάδες νοικοκυριά να παραμένουν χωρίς ρεύμα.
Ο ακροδεξιός ηγέτης και υποψήφιος της Chega, Αντρέ Βεντούρα, δεύτερος στον πρώτο γύρο, αξιοποίησε την κρίση ζητώντας επίμονα αναβολή των εκλογών, υποστηρίζοντας ότι «ένα μεγάλο μέρος της χώρας βρίσκεται σε κατάσταση καταστροφής» και ότι «δεν είμαστε σε θέση να διεξάγουμε εκλογές σε αυτό το περιβάλλον».
Οι αρχές ωστόσο επέλεξαν μια περιορισμένη λύση. Δεκαεννέα ιδιαίτερα πληγείσες περιοχές, με 31.862 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, έλαβαν άδεια να μεταθέσουν την ψηφοφορία κατά μία εβδομάδα. Ο απερχόμενος πρόεδρος Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα ξεκαθάρισε ότι μια γενικευμένη αναβολή θα παραβίαζε την εκλογική νομοθεσία, ενώ η εθνική εκλογική αρχή τόνισε ότι «η κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες δεν συνιστούν από μόνες τους επαρκή λόγο για αναβολή της ψηφοφορίας».
Ιστορικός δεύτερος γύρος και μέτωπο κατά της ακροδεξιάς
Ο Αντόνιο Ζοζέ Σεγούρο, μετριοπαθής κεντροαριστερός υποψήφιος, επικράτησε στον πρώτο γύρο της 18ης Ιανουαρίου με 31%, σε ένα κατακερματισμένο πεδίο 11 υποψηφίων. Ο Βεντούρα ακολούθησε με 23,5%, αποτέλεσμα που οδήγησε στην πρώτη προεδρική αναμέτρηση δεύτερου γύρου εδώ και τέσσερις δεκαετίες, αυξάνοντας κατακόρυφα τη σημασία της τελικής ψήφου.
Ο Σεγούρο προειδοποίησε ότι η χαμηλή συμμετοχή μπορεί να ευνοήσει τον αντίπαλό του, καθώς η Chega έχει αποδείξει ότι διαθέτει πειθαρχημένο εκλογικό σώμα. «Ο κόσμος μου λέει ότι έχω ήδη κερδίσει, αλλά αυτό δεν ισχύει», σημείωσε, κατηγορώντας τον Βεντούρα ότι έχει «πολλά κίνητρα να επιδιώκει την αποστράτευση των Πορτογάλων ψηφοφόρων».
Γύρω από τον Σεγούρο έχει σχηματιστεί ένα άτυπο «δημοκρατικό μέτωπο». Στελέχη του κεντροδεξιού κόμματος Liberal Initiative, μετά την τρίτη θέση του υποψηφίου τους Ζοάο Κοτρίμ ντε Φιγκειρέδο με 16%, δήλωσαν ανοιχτά ότι θα τον στηρίξουν για να αποτραπεί μια ακροδεξιά προεδρία. Βαριά ονόματα της κεντροδεξιάς, όπως ο πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός Ανίμπαλ Καβάκο Σίλβα, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Πάουλο Πόρτας και ο δήμαρχος Λισαβόνας και πρώην ευρωπαίος επίτροπος Κάρλος Μοέδας, ανακοίνωσαν επίσης ότι θα ψηφίσουν Σεγούρο, έστω και «χωρίς ενθουσιασμό», όπως είπε ο τελευταίος.
Άνοδος της Chega, μεταναστευτικό και πίεση στη δεξιά
Δημοσκόπηση του Καθολικού Πανεπιστημίου στις 3 Φεβρουαρίου δίνει στον Σεγούρο 67% και στον Βεντούρα 33%. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για το μεγαλύτερο προεδρικό ποσοστό μετά την Επανάσταση των Γαρυφάλλων το 1974. Ωστόσο, το 33% για τον Βεντούρα θα ήταν το καλύτερο εθνικό αποτέλεσμα της Chega, επιβεβαιώνοντας την εδραίωση της ακροδεξιάς στο πολιτικό σκηνικό.
Κεντρικό καύσιμο της ανόδου του Βεντούρα είναι η δυσαρέσκεια για τη μεταναστευτική πολιτική. Τα τελευταία πέντε χρόνια, ο αριθμός των κατοίκων εξωτερικού στην Πορτογαλία έχει διπλασιαστεί, ξεπερνώντας το 1 εκατ., περίπου το 10% του πληθυσμού. Ο Βεντούρα δήλωσε πρόσφατα ότι η χώρα «δεν χρειάζεται περισσότερους μετανάστες από την Ινδία ή το Μπανγκλαντές», αλλά «καλύτερες αμοιβές για τους Πορτογάλους και δουλειές για όσους δεν θέλουν να εργαστούν».
Ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο, επικεφαλής κυβέρνησης μειοψηφίας, αρνείται να συνεργαστεί κυβερνητικά με τη Chega, αλλά αποφεύγει και την ανοιχτή σύγκρουση με τον Βεντούρα, ώστε να μην αποξενώσει το πιο δεξιό τμήμα της βάσης του. Εν όψει του δεύτερου γύρου δεν έχει στηρίξει κανέναν υποψήφιο, στάση που έχει δεχθεί σφοδρή κριτική εντός και εκτός Βουλής.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν ο Βεντούρα κινηθεί μεταξύ 35% και 40%, δηλαδή πάνω από το 32% που έλαβε ο Μοντενέγκρο στις περσινές βουλευτικές εκλογές, θα μπορεί να διεκδικήσει de facto ρόλο ηγέτη της πορτογαλικής δεξιάς. Ο ίδιος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η προεδρική υποψηφιότητα λειτουργεί και ως τεστ δυνάμεων για μια μελλοντική διεκδίκηση της πρωθυπουργίας, δηλώνοντας ότι, ως αρχηγός κράτους, θα είναι «η φωνή της δυσαρέσκειας» και δεν θα «κρύψει τα προβλήματα κάτω από το χαλί».
Σχόλιο 
: Η πορτογαλική κάλπη εξελίσσεται σε κρίσιμο τεστ για το αν η ευρωπαϊκή κεντροδεξιά μπορεί ακόμη να χαράζει κόκκινες γραμμές έναντι της ακροδεξιάς ή αν, υπό την πίεση φυσικών και κοινωνικών κρίσεων, θα δει τον χώρο της να διαβρώνεται από δυνάμεις τύπου Chega.
#Πορτογαλία #Εκλογές #Προεδρικές #Ακροδεξιά #Ευρώπη
