Η Μόσχα δηλώνει ότι δεν δεσμεύεται πλέον από τα όρια πυρηνικών κεφαλών, καθώς η τελευταία διμερής συνθήκη ελέγχου στρατηγικών όπλων με τις ΗΠΑ λήγει χωρίς συμφωνία παράτασης. Ειδικοί προειδοποιούν για κίνδυνο νέας κούρσας εξοπλισμών σε ένα ήδη πολυπολικό πυρηνικό περιβάλλον.
Η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θεωρεί εαυτόν «μη δεσμευόμενο» από τα όρια στον αριθμό των αναπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών, καθώς η συνθήκη New START, το τελευταίο εναπομείναν διμερές πλαίσιο ελέγχου στρατηγικών πυρηνικών όπλων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκπνέει την Πέμπτη χωρίς νέα συμφωνία.
Το τέλος της New START και το αδιέξοδο Μόσχας – Ουάσινγκτον
Η συνθήκη New START, που υπεγράφη το 2010 από τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα και τον τότε πρόεδρο της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ και τέθηκε σε ισχύ το 2011, προέβλεπε αυστηρά όρια στον αριθμό των αναπτυγμένων στρατηγικών πυρηνικών κεφαλών και φορέων (διηπειρωτικοί πύραυλοι, υποβρύχια, βαριά βομβαρδιστικά). Στόχος της ήταν να περιορίσει την ικανότητα αμοιβαίου πρώτου πλήγματος κατά κρίσιμων πολιτικών, στρατιωτικών και βιομηχανικών κέντρων.
Η Μόσχα κατηγορεί την Ουάσινγκτον ότι αγνόησε πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για άτυπη παράταση τήρησης των ορίων για ακόμη 12 μήνες, ακόμη και χωρίς πλήρη νομική ανανέωση της συνθήκης. «Υποθέτουμε ότι τα μέρη της συνθήκης New START δεν δεσμεύονται πλέον από καμία υποχρέωση ή συμμετρική δήλωση στο πλαίσιο της συνθήκης», ανέφερε το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών, προσθέτοντας ότι οι ρωσικές ιδέες «αγνοούνται σκόπιμα» από τις ΗΠΑ και χαρακτηρίζοντας αυτή την προσέγγιση «λανθασμένη και λυπηρή».
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υποβαθμίσει δημόσια τη σημασία της λήξης της New START, δηλώνοντας σε συνέντευξή του τον Ιανουάριο στους «New York Times» ότι «αν λήξει, λήγει… θα κάνουμε απλώς μια καλύτερη συμφωνία». Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επίσης καλέσει να συμμετάσχει και η Κίνα σε οποιοδήποτε μελλοντικό πλαίσιο ελέγχου πυρηνικών όπλων.
Κίνδυνος νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών
Η λήξη της New START σημαίνει ότι, τυπικά, τόσο η Ρωσία όσο και οι ΗΠΑ είναι ελεύθερες να αυξήσουν τον αριθμό των αναπτυγμένων στρατηγικών πυραύλων και κεφαλών τους. Παρότι η άμεση, μαζική αύξηση προσκρούει σε τεχνικές και λογιστικές δυσκολίες, ειδικοί προειδοποιούν ότι σε ένα «μαξιμαλιστικό» σενάριο οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να σχεδόν διπλασιάσουν τα τρέχοντα επιχειρησιακά τους αποθέματα.
Ο Ματ Κόρντα, αναπληρωτής διευθυντής του Nuclear Information Project στην Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων, εξήγησε ότι χωρίς συνθήκη, κάθε πλευρά μπορεί να «φορτώσει» εκατοντάδες επιπλέον κεφαλές σε ήδη αναπτυγμένους πυραύλους και βαριά βομβαρδιστικά, μεταβάλλοντας δραστικά την ισορροπία αποτροπής. Η δυναμική αυτή επιτείνεται από τη ραγδαία πυρηνική ενίσχυση της Κίνας, η οποία μέχρι σήμερα δεν δεσμεύεται από ανάλογες διμερείς συμφωνίες.
Σε μια σπάνια ηθική παρέμβαση για ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας, ο Πάπας Λέων απηύθυνε επείγουσα έκκληση να μη αφεθεί η συνθήκη να καταρρεύσει πλήρως. «Απευθύνω επείγουσα έκκληση να μην επιτραπεί σε αυτό το εργαλείο να εκπνεύσει», τόνισε, ζητώντας να αντικατασταθεί «η λογική του φόβου και της δυσπιστίας» με μια κοινή ηθική που θα κατευθύνει τις αποφάσεις προς το συλλογικό καλό.
Για την Ευρώπη και ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα, η οποία βρίσκεται σε γεωπολιτικά ευαίσθητη περιοχή και εξαρτάται από την αξιοπιστία της ΝΑΤΟϊκής πυρηνικής ομπρέλας, η αποδόμηση του πλαισίου ελέγχου όπλων αυξάνει την αβεβαιότητα. Η απουσία διαφάνειας και επαληθεύσιμων ορίων ενισχύει τον κίνδυνο παρεξηγήσεων, λανθασμένων υπολογισμών και κλιμάκωσης σε περίοδο ήδη αυξημένων διεθνών εντάσεων.
Σχόλιο 
: Η λήξη της New START δεν είναι απλώς ένα ακόμη διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας· σηματοδοτεί την αποσυναρμολόγηση της αρχιτεκτονικής στρατηγικής σταθερότητας που οικοδομήθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Αν δεν υπάρξει γρήγορα νέο, ρεαλιστικό και πολυμερές πλαίσιο, ο κόσμος κινδυνεύει να μπει σε έναν ακριβό και επικίνδυνο ανταγωνισμό πυρηνικών εξοπλισμών, σε μια εποχή όπου οι πόροι θα έπρεπε να κατευθύνονται στην κλιματική κρίση και την κοινωνική συνοχή.
#Ρωσία #ΗΠΑ #NewSTART #πυρηνικά #ασφάλεια
