Οι μισθολογικές ανισότητες μεταξύ γυναικών και αντρών στην ΕΕ μεταφέρονται αυτούσιες στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι ένα χάσμα 25,4% στις συντάξεις, που εντείνει τον κίνδυνο φτώχειας για τις ηλικιωμένες γυναίκες.
Οι μισθολογικές ανισότητες στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας δεν σταματούν στην ημέρα της σύνταξης. Αντιθέτως, παγιώνονται και διογκώνονται, δημιουργώντας ένα συνταξιοδοτικό χάσμα 25,4% μεταξύ γυναικών και αντρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι απλώς στατιστικό· μεταφράζεται σε υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας για τις γυναίκες άνω των 65 ετών σε 22 κράτη-μέλη.
Απλήρωτη εργασία και μερική απασχόληση τροφοδοτούν την ανισότητα
Το 2023 το έμφυλο μισθολογικό χάσμα στην ΕΕ διαμορφώθηκε στο 12%, με τις γυναίκες να κερδίζουν αισθητά λιγότερα από τους άντρες για αντίστοιχη εργασία. Επιπλέον, το 28% των γυναικών εργάζεται με μερική απασχόληση όχι από επιλογή, αλλά επειδή επωμίζεται τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων. Έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες εργάζονται ουσιαστικά από 54 έως 67 ημέρες τον χρόνο χωρίς αμοιβή, εάν συνυπολογιστεί η μη αμειβόμενη οικιακή και φροντιστική εργασία.
Η «διπλή βάρδια» –πληρωμένη εργασία και απλήρωτη φροντίδα– περιορίζει τις ώρες απασχόλησης στην αγορά εργασίας, συμπιέζει τους μισθούς και, τελικά, τις ασφαλιστικές εισφορές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μικρότερες συντάξεις, βραδύτερη επαγγελματική εξέλιξη και συχνά εξαναγκασμό σε μερική απασχόληση ή ακόμη και πλήρη αποχώρηση από την εργασία για χάρη της οικογένειας.
Μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ κρατών – η θέση της Ελλάδας
Το συνταξιοδοτικό χάσμα δεν είναι ομοιόμορφο σε όλη την ΕΕ. Η Μάλτα καταγράφει τη μεγαλύτερη απόκλιση, με τις γυναίκες να λαμβάνουν κατά μέσο όρο περίπου 40% χαμηλότερες συντάξεις από τους άντρες. Ακολουθούν η Ολλανδία με 36,3% και η Αυστρία με 35,6%. Στον αντίποδα, πιο περιορισμένες ανισότητες εμφανίζουν η Εσθονία (5,6%), η Σλοβακία (8,4%), καθώς και η Τσεχία και η Ουγγαρία (9,6%).
Στην Ελλάδα, το έμφυλο συνταξιοδοτικό χάσμα φθάνει το 23,8%, ελαφρώς χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Την ίδια στιγμή, οι γυναίκες άνω των 65 ετών αντιμετωπίζουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο φτώχειας σε σχέση με τους άντρες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, γεγονός που αναδεικνύει την κοινωνική και δημοσιονομική διάσταση του προβλήματος.
Πίεση για ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης και αναβάθμιση της φροντίδας
Οι εξελίξεις αυτές έχουν οδηγήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ζητήσει ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την εξάλειψη του έμφυλου μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος. Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των αμοιβών σε κλάδους όπου κυριαρχεί η γυναικεία απασχόληση, καθώς και η ενίσχυση των υπηρεσιών παιδικής και ευρύτερης κοινωνικής φροντίδας.
Η Οδηγία για την ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής και η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Φροντίδα καλούν τα κράτη-μέλη να επενδύσουν σε υπηρεσίες φροντίδας υψηλής ποιότητας, οικονομικά προσιτές και προσβάσιμες. Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην αντιμετώπιση της έλλειψης δεξιοτήτων και εργατικού δυναμικού, ενισχύοντας ταυτόχρονα την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη της ΕΕ.
Σχόλιο 
: Το έμφυλο συνταξιοδοτικό χάσμα δεν είναι «παράπλευρη απώλεια», αλλά δομική παθογένεια των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας και των ασφαλιστικών συστημάτων. Για χώρες όπως η Ελλάδα, με γηράσκοντα πληθυσμό και υψηλό κίνδυνο φτώχειας στην τρίτη ηλικία, η αντιμετώπιση της ανισότητας δεν είναι μόνο ζήτημα ισότητας, αλλά και βιωσιμότητας του κοινωνικού κράτους και της ανάπτυξης.
#συντάξεις #έμφυλοΧάσμα #ΕΕ #γυναίκες #αγοράΕργασίας
