Η βρετανική συντηρητική παράταξη εγκαταλείπει την παλιά της καχυποψία προς τις ΗΠΑ και υιοθετεί άκριτα την ατζέντα Trump. Η μετατόπιση αυτή συνδέεται με την αναζήτηση ισχύος, χρηματοδότησης και ρόλου στο νέο παγκόσμιο καθεστώς.
Η παραδοσιακή βρετανική δεξιά αντιμετώπιζε επί δεκαετίες την αμερικανική συντηρητική παράταξη με ένα μείγμα υπεροψίας και καχυποψίας. Σήμερα, ένα σημαντικό τμήμα της έχει μετατραπεί σε πρόθυμο υποστηρικτή του κινήματος Maga, υιοθετώντας όχι μόνο την πολιτική γραμμή του Ντόναλντ Τραμπ αλλά και το σύνολο της αμερικανικής «πολιτισμικής πολεμικής» ατζέντας.
Από «Έλληνες στην αμερικανική αυτοκρατορία» σε ιδεολογικούς κληρονόμους του Τραμπ
Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η λεγόμενη «ειδική σχέση» Λονδίνου – Ουάσιγκτον στηριζόταν σε μια ιδιότυπη ισοτιμία. Ο Χάρολντ Μακμίλαν έβλεπε τους Βρετανούς ως «Έλληνες σε μια αμερικανική αυτοκρατορία»: οι ΗΠΑ ως «Ρωμαίοι» με τη στρατιωτική και οικονομική ισχύ, η Βρετανία ως ο παλαιός, σοφός καθοδηγητής με πολιτισμικό και διανοητικό κύρος. Ακόμη και οι φιλοατλαντικές ελίτ θεωρούσαν ότι το πρόθεμα «Αγγλο-» στο «Αγγλοαμερικανικές σχέσεις» υποδήλωνε μια λεπτή βρετανική πρωτοκαθεδρία.
Παράλληλα, υπήρχε ισχυρό ρεύμα δεξιού αντιαμερικανισμού, με εμβληματική μορφή τον Ίνοκ Πάουελ, ο οποίος θρηνούσε την απώλεια της αυτοκρατορίας και έβλεπε τις ΗΠΑ ως δύναμη που επιτάχυνε την αποαποικιοποίηση μέσω της αρχής της «αυτοδιάθεσης». Για αυτό το ρεύμα, η Ουάσιγκτον ήταν σχεδόν «εχθρική δύναμη» που υπονόμευε την παλιά βρετανική ισχύ.
Η εξαφάνιση του αντιαμερικανισμού και η εισαγωγή των «culture wars»
Στις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, μεγάλο μέρος της βρετανικής κοινωνίας διατηρούσε μια πολιτισμική απόσταση από τις ΗΠΑ: η μαζική κουλτούρα τύπου McDonald’s και baseball caps θεωρούνταν χυδαία, ενώ η Britpop οικοδομήθηκε ως συνειδητή άρνηση της αμερικανικής μουσικής ηγεμονίας. Αυτή η διάθεση αντίστασης έχει σχεδόν εξαφανιστεί, ιδίως στη δεξιά.
Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, οι Βρετανοί δεξιοί υιοθετούν πλήρως το λεξιλόγιο και τις εμμονές της αμερικανικής δεξιάς. Ο ίδιος ο όρος «woke», με ρίζες στους αγώνες των Αφροαμερικανών, μετατράπηκε σε γενικό υβριστικό εργαλείο στα βρετανικά δεξιά μέσα, παρότι δεν ανήκε στην τοπική πολιτισμική παράδοση. Η μετατόπιση είναι τόσο βαθιά ώστε ορισμένοι σχολιαστές και ακτιβιστές της άκρας δεξιάς φτάνουν να οραματίζονται ακόμη και στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βρετανία για ανατροπή μιας εκλεγμένης κυβέρνησης που θεωρούν «ανεπαρκώς φιλοτραμπική».
Ο ρόλος του Λονδίνου στο παγκόσμιο κεφάλαιο και η στρατηγική των ολιγαρχών
Ο καθηγητής Kojo Koram υπογραμμίζει ότι η νέα αυτή υποταγή δεν είναι μόνο ιδεολογική. Παρότι η στρατιωτική και διπλωματική ισχύς του Ηνωμένου Βασιλείου έχει συρρικνωθεί, η χώρα παραμένει κρίσιμος κόμβος στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα: διεθνείς τράπεζες, λογιστικές και νομικές εταιρείες, υπεράκτιες δικαιοδοσίες, κολέγια και πανεπιστήμια συγκροτούν μια υποδομή που καθιστά τη Βρετανία ελκυστικό «στόχο κατάληψης» για τους ολιγάρχες.
Αυτό εξηγεί και το έντονο ενδιαφέρον προσώπων όπως ο Έλον Μασκ για το βρετανικό πολιτικό σκηνικό. Μέσα από την ενίσχυση και ανάδειξη λαϊκιστικών δεξιών φωνών, δημιουργείται ένα πολιτικό προσωπικό πρόθυμο να λειτουργήσει ως «κομπραδόρικη τάξη»: εγχώριοι μεσάζοντες που διευκολύνουν την εγκατάσταση και θωράκιση του διεθνούς κεφαλαίου, με αντάλλαγμα προσωπική ισχύ και πλούτο.
Η κρίση στρατηγικής σκέψης της βρετανικής συντηρητικής παράδοσης
Καθώς η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και την κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ οξύνεται, ιδιαίτερα λόγω της επιθετικής αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, τμήματα της βρετανικής δεξιάς σπεύδουν να δηλώσουν πίστη στον Λευκό Οίκο, ακόμη και όταν αυτό συγκρούεται με τα εθνικά συμφέροντα. Ιστορικά έντυπα της δεξιάς κριτικάρουν τον Βρετανό πρωθυπουργό όχι επειδή υποχωρεί στις αμερικανικές πιέσεις, αλλά επειδή –κατά τη γνώμη τους– δεν υποχωρεί αρκετά γρήγορα ή βαθιά.
Ο Koram διαπιστώνει ότι έχει διαρραγεί η συνέχεια μιας συντηρητικής παράδοσης που, όσο κι αν υπερασπιζόταν την αυτοκρατορική κληρονομιά, στοχάστηκε σοβαρά πάνω στη θέση της Βρετανίας στον κόσμο. Στη θέση της, αναδύεται μια δεξιά που αυτοαποκαλείται «πατριωτική» αλλά στην πράξη εκχωρεί πολιτική κυριαρχία και ταυτότητα σε μια ξένη δύναμη, με αντάλλαγμα ρόλο και προνόμια στη νέα ιεραρχία ισχύος.
Σχόλιο 
: Η ανάλυση Koram φωτίζει ένα κρίσιμο, αλλά συχνά παραγνωρισμένο, επίπεδο της «ειδικής σχέσης»: τη διαπλοκή γεωπολιτικής επιρροής και αρχιτεκτονικής του παγκόσμιου κεφαλαίου. Η βρετανική δεξιά δεν εξαμερικανίζεται μόνο ιδεολογικά· αναδιατάσσει τον ρόλο της ως ενδιάμεσος διαχειριστής ενός διεθνούς συστήματος ανισότητας. Για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, η υπόθεση λειτουργεί ως προειδοποίηση: όταν η «πατριωτική» ρητορική συνδυάζεται με εθελούσια υποβάθμιση της εθνικής κυριαρχίας σε όφελος υπερεθνικών οικονομικών συμφερόντων, η πραγματική πολιτική αυτονομία κινδυνεύει να υποκατασταθεί από μια προσοδοθηρική σχέση εξάρτησης.
#Βρετανία #Συντηρητικοί #Maga #Trump #Geopolitics
