Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στέλνει σαφές μήνυμα στην Ουάσιγκτον ότι κάθε απόκλιση από την πρόσφατη εμπορική συμφωνία θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστικά και αναλογικά αντίμετρα. Αφορμή οι νέες αμερικανικές έρευνες για «αθέμιτες πρακτικές» που μπορεί να οδηγήσουν σε φρέσκο γύρο δασμών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υψώνει τον τόνο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, προειδοποιώντας ότι θα απαντήσει «σθεναρά και αναλογικά» σε οποιαδήποτε παραβίαση της διμερούς εμπορικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε πέρυσι στο θέρετρο Τέρνμπερι στη Σκωτία. Το μήνυμα έστειλε ο αναπληρωτής επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, στον απόηχο νέων αμερικανικών ερευνών για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές εις βάρος της ΕΕ και άλλων χωρών.
Οι έρευνες των ΗΠΑ και ο κίνδυνος νέων δασμών
Η αφετηρία της έντασης είναι η απόφαση της κυβέρνησης των ΗΠΑ να ενεργοποιήσει ευρείας κλίμακας έρευνες βάσει του διαβόητου Section 301, του εργαλείου που χρησιμοποιήθηκε και στον προηγούμενο εμπορικό πόλεμο. Στόχος είναι να εξεταστεί αν οι πολιτικές συγκεκριμένων χωρών οδηγούν σε «υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα», δηλαδή σε παραγωγή πολύ πάνω από τη ζήτηση, με αποτέλεσμα να πλημμυρίζουν οι διεθνείς αγορές και να πιέζονται οι Αμερικανοί βιομήχανοι.
Οι έρευνες αυτές μπορεί να καταλήξουν σε νέους δασμούς κατά των ευρωπαϊκών εξαγωγών, κάτι που στις Βρυξέλλες θεωρείται ότι ενδέχεται να παραβιάζει τη συμφωνία του Τέρνμπερι. Η συμφωνία θέτει σαφή οροφή στους δασμούς για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα, σε επίπεδο έως 15%, επιχειρώντας να κλείσει το κεφάλαιο της προηγούμενης σύγκρουσης.
Η κατάσταση περιπλέκεται από την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο ακύρωσε το αρχικό, πολύ ευρύτερο πακέτο δασμών. Ο Λευκός Οίκος αντέδρασε προσωρινά επιβάλλοντας ενιαίο δασμό 10% σε ευρύ φάσμα εισαγωγών, ενώ παράλληλα επεξεργάζεται νέο καθεστώς δασμών. Αυτό δημιουργεί κίνδυνο επικαλύψεων και συγκρούσεων με τις δεσμεύσεις της συμφωνίας με την ΕΕ.
Η ευρωπαϊκή γραμμή άμυνας και τα διακυβεύματα
Παρά τον αυστηρό τόνο, ο Όλοφ Γκιλ υπογράμμισε ότι η Κομισιόν δεν έχει λάβει ακόμη καμία ένδειξη πως η αμερικανική κυβέρνηση σκοπεύει να παρεκκλίνει από τις δεσμεύσεις της. Η Επιτροπή σκοπεύει να έρθει άμεσα σε επαφή με τους Αμερικανούς συνομιλητές της, ώστε να αποσαφηνιστεί πώς ακριβώς οι νέες έρευνες και οι προσωρινοί δασμοί «κουμπώνουν» με το πλαίσιο της συμφωνίας του Τέρνμπερι.
Σημαντικό στοιχείο για τις Βρυξέλλες είναι και οι ιδιωτικές διαβεβαιώσεις που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, παρείχε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, στον Ευρωπαίο επίτροπο Εμπορίου, Μάροš Σέφτσοβιτς, ότι η Ουάσιγκτον προτίθεται να σεβαστεί την οροφή δασμών έως 15% για τις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές. Ωστόσο, οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν αρκούν για να κατευνάσουν τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, ιδίως σε κλάδους όπως η χαλυβουργία, η αυτοκινητοβιομηχανία και ο εξοπλισμός υψηλής τεχνολογίας, που έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο.
Σε πολιτικό επίπεδο, η υπόθεση αναδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει η διατλαντική εμπορική ισορροπία. Η ΕΕ επιδιώκει να εμφανιστεί ταυτόχρονα ως αξιόπιστος εταίρος και ως σκληρός διαπραγματευτής, πρόθυμος να χρησιμοποιήσει τα δικά της εργαλεία άμυνας – από στοχευμένους αντισταθμιστικούς δασμούς έως προσφυγές στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου – εάν κρίνει ότι η άλλη πλευρά παραβιάζει συμφωνηθέντες κανόνες.
Για την Ελλάδα, ως μέλος της ενιαίας αγοράς, οι εξελίξεις αυτές έχουν άμεση σημασία: κάθε κλιμάκωση σε δασμούς ΗΠΑ–ΕΕ επηρεάζει έμμεσα τους Έλληνες εξαγωγείς, από τα αγροτικά προϊόντα μέχρι τη μεταποίηση, και αναδιαμορφώνει το παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον στο οποίο κινούνται οι ελληνικές επιχειρήσεις.
Σχόλιο 
: Η Κομισιόν επιχειρεί λεπτή ισορροπία: να αποτρέψει προληπτικά μια νέα εμπορική σύγκρουση με τις ΗΠΑ, χωρίς όμως να αφήσει αμφιβολία ότι είναι έτοιμη να απαντήσει συμμετρικά σε μονομερείς κινήσεις. Το αν οι αμερικανικές έρευνες θα μεταφραστούν σε πραγματικούς δασμούς πάνω από την οροφή του 15% θα κρίνει αν μπαίνουμε σε νέο γύρο κλιμάκωσης ή αν πρόκειται για διαπραγματευτική πίεση που θα λήξει στο τραπέζι των συνομιλιών.
