Η Renew Europe πιέζει για νέο γεωοικονομικό μπλοκ με Καναδά, Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Στόχος η κοινή άμυνα σε δασμούς και ελέγχους εξαγωγών.
Μπροστά στον κλιμακούμενο εμπορικό ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας, η φιλελεύθερη ομάδα Renew Europe στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε γεωοικονομικό «παίχτη ασφαλείας». Ενόψει της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, την Πέμπτη, καλεί τις κυβερνήσεις των «27» να δώσουν εντολή στην Κομισιόν για διαπραγμάτευση νέου πλαισίου εμπορικής συνεργασίας με Ιαπωνία, Καναδά και Νότια Κορέα έως το τέλος του 2026.
Το «Σύμφωνο Γεωοικονομικής Αποτροπής» και οι ρήτρες αντίδρασης
Η πρόταση της Renew Europe οργανώνεται γύρω από ένα φιλόδοξο «Σύμφωνο Γεωοικονομικής Αποτροπής». Στον πυρήνα του βρίσκονται «κοινές συμφωνίες ελέγχου εξαγωγών» σε κρίσιμες τεχνολογίες και πρώτες ύλες – από ημιαγωγούς έως σπάνιες γαίες – με στόχο τον συντονισμό πολιτικών και την αποφυγή μονομερών, αποσπασματικών κινήσεων.
Κομβικό στοιχείο είναι η εισαγωγή ρητρών «αμοιβαίας απόκρισης»: εάν μία από τις συμμετέχουσες χώρες βρεθεί στο στόχαστρο δασμών ή περιορισμών από τρίτη δύναμη, οι υπόλοιπες θα υποχρεούνται να αντιδρούν συντονισμένα. Η λογική παραπέμπει περισσότερο σε αμυντική συμμαχία παρά σε κλασική εμπορική συμφωνία, επιχειρώντας να μετατρέψει το οικονομικό βάρος των μεσαίων δυνάμεων σε συλλογική ασπίδα.
Η κίνηση αντανακλά την ανησυχία για την πολιτική δασμών του Ντόναλντ Τραμπ αλλά και για τους κινεζικούς περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, που έχουν ήδη διαταράξει κρίσιμες αλυσίδες αξίας. Για την ΕΕ, η οποία εξαρτάται από εισαγωγές σε στρατηγικά υλικά, η οικοδόμηση ενός σταθερού πλαισίου με ομοειδείς εταίρους στην Ασία και τη Βόρεια Αμερική θεωρείται μέσο μείωσης της ευαλωτότητας.
Ο ρόλος των «μεσαίων δυνάμεων» και οι προκλήσεις για την ΕΕ
Η πρωτοβουλία έρχεται σε συνέχεια της δημόσιας έκκλησης του πρωθυπουργού του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, προς τις λεγόμενες «μεσαίες δυνάμεις» να ενώσουν δυνάμεις για την οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου και προβλέψιμου διεθνούς συστήματος. Σε αυτό το αφήγημα, η ΕΕ, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα επιχειρούν να τοποθετηθούν ως τρίτος πόλος ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα, με έμφαση σε κανόνες, διαφάνεια και αμοιβαιότητα.
Ωστόσο, η μετάφραση της ιδέας σε πράξη μόνο εύκολη δεν είναι. Στο εσωτερικό της ΕΕ, τα κράτη-μέλη διαφωνούν συχνά για την ένταση της στάσης απέναντι στην Κίνα αλλά και για το πώς πρέπει να διαχειριστούν τις περιοδικές συγκρούσεις με την Ουάσιγκτον. Επιπλέον, η σύναψη δεσμευτικών ρητρών κοινής αντίδρασης θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις από επιχειρηματικούς κλάδους που φοβούνται αντίποινα ή απώλειες αγορών.
Παρά τις δυσκολίες, η πρόταση της Renew Europe καταγράφει μια σαφή μετατόπιση: η εμπορική πολιτική δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως τεχνικό εργαλείο φιλελευθεροποίησης των αγορών, αλλά ως κεντρικό σκέλος της γεωστρατηγικής. Σε ένα περιβάλλον κατακερματισμού του παγκόσμιου εμπορίου, η ΕΕ καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει «παθητικός αποδέκτης» αποφάσεων τρίτων ή αν θα επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο για να συγκροτήσει ένα δικό της, συλλογικό δίχτυ ασφαλείας με ομοειδείς εταίρους.
Σχόλιο 
: Η πρόταση για «Σύμφωνο Γεωοικονομικής Αποτροπής» σηματοδοτεί την ωρίμανση της ΕΕ ως γεωοικονομικού παίκτη, αλλά και το τέλος της εποχής όπου οι Βρυξέλλες μπορούσαν να ισορροπούν ουδέτερα ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο. Αν προχωρήσει, θα επιταχύνει τον σχηματισμό ενός μπλοκ «μεσαίων δυνάμεων» με κοινά συμφέροντα στην τεχνολογία και τις πρώτες ύλες· αν σκοντάψει στις εσωτερικές αντιστάσεις, θα αναδείξει τα όρια της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.
#ΕΕ #διεθνές_εμπόριο #Καναδάς #Ιαπωνία #ΝότιαΚορέα #ημιαγωγοί #σπάνιεςΓαίες
