Ελλάδα και Σερβία αναβαθμίζουν θεαματικά τη στρατηγική τους ενεργειακή σχέση, επενδύοντας σε νέες διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Κάθετος Διάδρομος και τα ελληνικά LNG αναδεικνύονται σε κεντρικούς πυλώνες ασφάλειας για όλη τη Βαλκανική.
Η επίσκεψη του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στο Βελιγράδι και η συνάντησή του με την υπουργό Μεταλλείων και Ενέργειας της Σερβίας Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς επιβεβαίωσαν ότι η ενεργειακή συνεργασία Αθήνας–Βελιγραδίου αποκτά ξεκάθαρα γεωπολιτική διάσταση. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία και της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που μετατρέπουν την ενέργεια από καθαρά οικονομικό σε κρίσιμο ζήτημα εθνικής ασφάλειας και κυριαρχίας.
Η Ελλάδα ως πύλη και ο ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου
Ο Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστης ενεργειακής πύλης για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, στηριζόμενης σε τερματικούς LNG, αγωγούς φυσικού αερίου και ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Ο Κάθετος Διάδρομος, που διασυνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία και, σε επόμενο στάδιο, Βόρεια Μακεδονία και Ρουμανία, παρουσιάστηκε ως «αρτηρία ανάπτυξης, προόδου και σταθερότητας», από την οποία «δεν μπορεί να λείπει η Σερβία».
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διασύνδεση Σερβίας–Βουλγαρίας και στη σύνδεση Βουλγαρίας–Ελλάδας μέσω του IGB, καθώς και στον σχεδιασμό για νέα διασύνδεση Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας. Η Αθήνα, όπως τόνισε ο Έλληνας υπουργός, στηρίζει την επιτάχυνση της ενταξιακής πορείας της Σερβίας στην ΕΕ, βλέποντας την ενεργειακή σύζευξη ως μοχλό γεωπολιτικής σύγκλισης.
Σερβικές επενδύσεις σε διασυνδέσεις και ελληνικό LNG
Η Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς ανακοίνωσε ότι η Σερβία προχωρά στην κατασκευή δύο νέων διασυνδέσεων φυσικού αερίου με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Ρουμανία, που θα προσθέσουν πάνω από 4 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Η διασύνδεση Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας, με δυναμικότητα περίπου 1,5 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο, ξεκινά φέτος και αναμένεται να λειτουργήσει στις αρχές του 2028, ενισχύοντας ουσιαστικά την πρόσβαση της Σερβίας σε αέριο που διέρχεται από Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου του αγωγού TANAP και των ελληνικών τερματικών LNG.
Καθοριστική είναι και η μακροπρόθεσμη δέσμευση της Srbijagas για 300 εκατ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από τον τερματικό LNG της Αλεξανδρούπολης για περίοδο 10 ετών, καθώς και η παρουσία της στην ελληνική αγορά. Παράλληλα, η υπουργός εξήρε τον ρόλο της EKO Serbia, μέλους του ομίλου HelleniQ Petroleum, η οποία αύξησε σημαντικά τις εισαγωγές πετρελαιοειδών, στηρίζοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της σερβικής αγοράς σε μια περίοδο κυρώσεων και πιέσεων στη NIS.
Σύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Η Σερβία, όπως ανέφερε η Τζέντοβιτς, έχει ολοκληρώσει όλα τα απαραίτητα βήματα για τη σύνδεσή της με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και φιλοδοξεί να γίνει η πρώτη χώρα εκτός ΕΕ που θα ενταχθεί στο ευρωπαϊκό μοντέλο αγοράς. Η κίνηση αυτή, με ισχυρή στήριξη από την Ελλάδα, εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τη διασύνδεση των βαλκανικών ενεργειακών συστημάτων με τον ευρωπαϊκό πυρήνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σταύρος Παπασταύρου τόνισε ότι Ελλάδα και Σερβία «επιλέγουν να είναι μέρος της λύσης και όχι του προβλήματος», επενδύοντας σε περισσότερη ενεργειακή ασφάλεια και ισχυρότερη διασυνδεσιμότητα, με στόχο τη συνδιαμόρφωση της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής στην περιοχή.
Σχόλιο 
: Η επίσκεψη στο Βελιγράδι επιβεβαιώνει ότι η ενεργειακή πολιτική μετατρέπεται σε κεντρικό εργαλείο βαλκανικής γεωστρατηγικής. Η Ελλάδα αξιοποιεί τις υποδομές LNG και τον Κάθετο Διάδρομο για να παγιώσει ρόλο περιφερειακού κόμβου, ενώ η Σερβία διαφοροποιεί τις πηγές της και «κλειδώνει» πρόσβαση σε μη ρωσικό αέριο και στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η σύζευξη ενεργειακών ροών και ευρωπαϊκής προοπτικής ενισχύει την επιρροή της Αθήνας και δημιουργεί ένα πλέγμα αλληλεξάρτησης που λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
#Ενέργεια #Ελλάδα #Σερβία #LNG #Βαλκάνια
