Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και η διαταραχή στην παραγωγή LNG στο Κατάρ αναζωπυρώνουν τον ενεργειακό κίνδυνο για την Ευρώπη. Η Goldman Sachs βλέπει ήπιες βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις, αλλά προειδοποιεί για σοβαρό πλήγμα σε ανάπτυξη και πληθωρισμό αν η κρίση παραταθεί.
Η σύγκρουση στο Ιράν και η παράλληλη διακοπή παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο Κατάρ επαναφέρουν με οξύ τρόπο το ενεργειακό ρίσκο στην Ευρώπη. Σε νέα ανάλυσή της, η Goldman Sachs υπογραμμίζει ότι ο βασικός δίαυλος μετάδοσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή προς την ευρωπαϊκή οικονομία παραμένουν οι τιμές ενέργειας, καθώς η ήπειρος παραμένει καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Προς το παρόν, ο οίκος εκτιμά ότι οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις σε ανάπτυξη και πληθωρισμό είναι διαχειρίσιμες, επιτρέποντας στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να διατηρήσει αμετάβλητη τη νομισματική της στάση. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει δραματικά αν η διαταραχή στην παραγωγή ή στις θαλάσσιες μεταφορές LNG αποδειχθεί πολύμηνη.
Πλήγμα σε ΑΕΠ και πληθωρισμό από την άνοδο των τιμών ενέργειας
Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων, μια αύξηση κατά 10% στον μέσο όρο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μειώνει το πραγματικό ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά περίπου 0,2%. Παράλληλα, προσθέτει 0,15%-0,30% στον γενικό πληθωρισμό και 0,03%-0,06% στον δομικό πληθωρισμό.
Οι οικονομολόγοι του οίκου τονίζουν ότι η μετακύλιση των αυξημένων τιμών ενέργειας στις τελικές τιμές καταναλωτή δεν είναι γραμμική. Εξαρτάται από το μακροοικονομικό περιβάλλον, το μέγεθος και τη διάρκεια του σοκ. Αυτό σημαίνει ότι σε ένα ήδη ευαίσθητο περιβάλλον τιμών, η επίδραση στον δομικό πληθωρισμό μπορεί να αποδειχθεί σημαντικά μεγαλύτερη από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Η τρέχουσα άνοδος του κόστους ενέργειας λειτουργεί ως «φόρος» στην οικονομική δραστηριότητα, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών και επιχειρήσεων, την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Για μια Ευρώπη που μόλις είχε αρχίσει να απομακρύνεται από την ενεργειακή κρίση της περιόδου 2022-2023, το νέο σοκ επαναφέρει σενάρια στασιμοπληθωρισμού αν η ένταση παραταθεί.
Στάση αναμονής από την ΕΚΤ και κρίσιμα σενάρια για το LNG
Η άνοδος των τιμών ενέργειας δημιουργεί κλασικό δίλημμα νομισματικής πολιτικής: αποδυναμώνει την ανάπτυξη, αλλά ενισχύει τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με τη Goldman Sachs, όσο το σοκ θεωρείται προσωρινό και οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν «δεμένες», η ΕΚΤ έχει περιθώριο να διατηρήσει αμετάβλητα επιτόκια και κατεύθυνση πολιτικής.
Με τα σημερινά δεδομένα, ο οίκος δεν αλλάζει τις προβλέψεις του για ανάπτυξη και πληθωρισμό στην Ευρωζώνη και εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα παραμείνει σε στάση αναμονής, καθώς ο πληθωρισμός κινείται εντός στόχου και το βασικό επιτόκιο βρίσκεται σε ουδέτερο επίπεδο. Αν όμως οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αρχίσουν να τροφοδοτούν δευτερογενείς επιδράσεις στους μισθούς και τις τιμές, η κεντρική τράπεζα θα αναγκαστεί να αντιδράσει πιο επιθετικά.
Κρίσιμος παράγοντας είναι η αγορά φυσικού αερίου. Η πλήρης διακοπή παραγωγής LNG στο Κατάρ εκτιμάται ότι μειώνει προσωρινά την παγκόσμια προσφορά κατά περίπου 19%. Στο βασικό της σενάριο, η Goldman Sachs υποθέτει πλήρη διακοπή δύο εβδομάδων, μερική αποκατάσταση για το υπόλοιπο του Μαρτίου και πλήρη επαναφορά από τον Απρίλιο.
Ήδη, η διαταραχή οδήγησε σε άλμα 37% στο ολλανδικό TTF, στα 43 ευρώ/MWh. Ο οίκος προβλέπει τώρα τιμή TTF για τον Απρίλιο 2026 στα 55 ευρώ/MWh (από 36 ευρώ) και μέσο όρο 45 ευρώ/MWh για το β΄ τρίμηνο. Σε σενάριο μεγαλύτερης διάρκειας της διακοπής, το TTF θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 70 ευρώ/MWh, ενώ σε πλήρη διαταραχή άνω των δύο μηνών δεν αποκλείεται κίνηση πάνω από τα 100 ευρώ/MWh.
Οι εκτιμήσεις βασίζονται στην υπόθεση ότι η διαταραχή θα είναι περιορισμένης διάρκειας. Αν όμως τα προβλήματα στην παραγωγή ή στις θαλάσσιες μεταφορές LNG παραταθούν, το ενεργειακό σοκ μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες στην ευρωπαϊκή οικονομία, καθυστερώντας την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και πιέζοντας εκ νέου την ανάπτυξη.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη πληρώνει ακριβά την αργή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την υπερσυγκέντρωση προμηθειών σε λίγους γεωπολιτικά εύθραυστους παίκτες. Αν η διακοπή LNG αποδειχθεί παρατεταμένη, η ήπειρος θα βρεθεί ξανά να ισορροπεί μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας και νομισματικής σταθερότητας, με την ΕΚΤ εγκλωβισμένη ανάμεσα στον κίνδυνο ύφεσης και την επανεμφάνιση επίμονου πληθωρισμού.
#Ευρώπη #Ιράν #Κατάρ #LNG #ΦυσικόΑέριο #GoldmanSachs #ΕΚΤ #Ενέργεια
