Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ντέιβιντ Λάμι πιέζει τους Εργατικούς βουλευτές να στηρίξουν βαθιές αλλαγές στα δικαστήρια, που περιορίζουν τις δίκες με ενόρκους για λιγότερο σοβαρά αδικήματα. Οι εσωκομματικές αντιδράσεις αναδεικνύουν ένα κρίσιμο τεστ συνοχής για την κυβέρνηση Στάρμερ.
Μια από τις πιο ευαίσθητες θεσμικές μεταρρυθμίσεις της νέας βρετανικής κυβέρνησης προκαλεί ήδη ισχυρούς τριγμούς στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος. Ο υπουργός Δικαιοσύνης και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ντέιβιντ Λάμι, κάλεσε τους Εργατικούς βουλευτές να στηρίξουν νομοσχέδιο που περιορίζει σημαντικά τη χρήση ενόρκων στα ποινικά δικαστήρια Αγγλίας και Ουαλίας, με στόχο την αποσυμφόρηση ενός συστήματος που βρίσκεται, όπως ο ίδιος λέει, «κοντά στο σημείο θραύσης».
Το σχέδιο Λάμι και η μάχη με το δικαστικό backlog
Το νομοσχέδιο «Courts and Tribunals Bill», που συζητείται στη Βουλή των Κοινοτήτων, προβλέπει την κατάργηση των δικών με ενόρκους για αδικήματα όπου η πιθανή ποινή δεν ξεπερνά τα τρία έτη φυλάκισης. Οι υποθέσεις αυτές θα εκδικάζονται από εθελοντές ειρηνοδίκες (magistrates), οι οποίοι ήδη χειρίζονται τη μεγάλη πλειονότητα των ποινικών υποθέσεων.
Παράλληλα, ενισχύονται οι αρμοδιότητες των ειρηνοδικείων: θα μπορούν να δικάζουν υποθέσεις με ανώτατη ποινή έως 18 μήνες, ενώ προβλέπεται και εφεδρική εξουσία για ποινές έως δύο έτη, που θα μπορεί να ενεργοποιηθεί στο μέλλον. Κατά τον Λάμι, οι αλλαγές θα απελευθερώσουν «χιλιάδες δικαστικές ημέρες» στα ανώτερα δικαστήρια, ώστε να δοθεί προτεραιότητα στα πιο σοβαρά εγκλήματα.
Ο υπουργός προειδοποιεί ότι, χωρίς πρόσθετα μέτρα, το σημερινό υπόλοιπο σχεδόν 80.000 εκκρεμών υποθέσεων στα Crown Courts μπορεί να εκτιναχθεί στις 200.000 έως το 2035. Χρεώνει την κρίση σε χρόνια περικοπών των Συντηρητικών στο σύστημα δικαιοσύνης και υποστηρίζει ότι οι τεράστιες καθυστερήσεις συνιστούν οι ίδιες μορφή «αδικίας» για θύματα και κατηγορούμενους.
Εσωκομματική εξέγερση και το διακύβευμα της εμπιστοσύνης
Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, η αντίδραση στο εσωτερικό των Εργατικών είναι έντονη. Τουλάχιστον τρεις βουλευτές –Τζον Τρίκετ, Νάντια Γουίτομ και Τζον ΜακΝτόνελ– έχουν δηλώσει ότι θα καταψηφίσουν το νομοσχέδιο στη δεύτερη ανάγνωση, ενώ πάνω από 40 έχουν προαναγγείλει ότι δεν προτίθενται να το στηρίξουν.
Η Γουίτομ χαρακτήρισε το σχέδιο «βραχυπρόθεσμο μέτρο περικοπής κόστους, που θα παγιώσει περαιτέρω τις διακρίσεις και την ανισότητα», υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δημιουργήθηκε από τη χρόνια υποχρηματοδότηση της ποινικής δικαιοσύνης, όχι από τις δίκες με ενόρκους. Ο βουλευτής και πρώην δικηγόρος Καρλ Τέρνερ μίλησε για νομοσχέδιο «ανεφάρμοστο, αντιδημοφιλές, άδικο και περιττό», αν και τελικά επέλεξε την αποχή μετά από δέσμευση Λάμι για «ουσιαστική» περίοδο αξιολόγησης των μεταρρυθμίσεων.
Τη συζήτηση φορτίζουν μαρτυρίες βουλευτριών που έχουν υπάρξει θύματα σεξουαλικής βίας. Η Σάρλοτ Νίκολς αποκάλυψε ότι περίμενε 1.088 ημέρες για να φτάσει η υπόθεσή της στο δικαστήριο, περιγράφοντας το ψυχολογικό κόστος αυτής της αναμονής. Παράλληλα, δεκάδες γυναίκες βουλευτές απέστειλαν επιστολή στήριξης στον Λάμι, ζητώντας να παραμείνει «ακλόνητος» στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού της δικαιοσύνης, ενώ η βουλευτής Νάταλι Φλιτ τόνισε πως «χειρότερο από το να βιαστείς, είναι να περιμένεις για χρόνια να δεις αν θα σε πιστέψουν».
Το αν οι διαφωνούντες έχουν την κρίσιμη μάζα για να ανατρέψουν ή να αλλοιώσουν ουσιαστικά το νομοσχέδιο θα φανεί στις επόμενες κοινοβουλευτικές φάσεις. Ωστόσο, η σύγκρουση αναδεικνύει ένα βαθύτερο δίλημμα: μέχρι ποιο σημείο μπορεί μια προοδευτική κυβέρνηση να θυσιάζει παραδοσιακές εγγυήσεις, όπως η δίκη με ενόρκους, στο όνομα της αποτελεσματικότητας και της ταχύτερης απονομής δικαιοσύνης.
Σχόλιο 
: Η κίνηση Λάμι φωτίζει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα: οι κυβερνήσεις, υπό την πίεση διογκούμενων backlogs και περιορισμένων πόρων, πειράζουν θεμελιώδεις εγγυήσεις για να κερδίσουν σε ταχύτητα. Αν οι Εργατικοί περάσουν τη μεταρρύθμιση με εσωτερικό κόστος, θα έχουν κερδίσει χρόνο στα δικαστήρια αλλά ίσως χάσει πόντους η θεσμική νομιμοποίηση του συστήματος στα μάτια των πολιτών.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Δικαιοσυνη #Εργατικοι #ΝτεϊβιντΛαμι
