Η σαουδαραβική Aramco προειδοποιεί για «καταστροφικές συνέπειες» στις αγορές πετρελαίου αν δεν αποκατασταθεί σύντομα η ναυσιπλοΐα στα στενά του Ορμούζ. Η μερική ανακατεύθυνση των εξαγωγών μέσω Ερυθράς Θάλασσας δεν αρκεί για να απορροφήσει το σοκ προσφοράς.
Στο πιο ανησυχητικό μήνυμα από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, η κρατική σαουδαραβική πετρελαϊκή εταιρεία Aramco προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ μπορεί να οδηγήσει σε «καταστροφικές συνέπειες» για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και, κατ’ επέκταση, για την παγκόσμια οικονομία.
Μπλοκάρισμα 20 εκατ. βαρελιών την ημέρα
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ στο Ιράν πριν από 11 ημέρες και οι απειλές των Φρουρών της Επανάστασης να «πυρπολήσουν» κάθε πλοίο που χρησιμοποιεί το πέρασμα έχουν ουσιαστικά παγώσει την κυκλοφορία στον στενό δίαυλο, από τον οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως έχουν εξαφανιστεί από την αγορά, προκαλώντας έντονη νευρικότητα και άλμα των τιμών μέχρι και τα 119 δολάρια το βαρέλι, επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2022 και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Aramco, Αμίν Νάσερ, τόνισε ότι «παρότι έχουμε αντιμετωπίσει διαταραχές στο παρελθόν, αυτή είναι μακράν η μεγαλύτερη κρίση που έχει βιώσει η πετρελαϊκή και αερίου βιομηχανία της περιοχής». Η εταιρεία δεν μπορεί να φορτώσει δεξαμενόπλοια από τον Περσικό Κόλπο, ωστόσο αξιοποιεί εναλλακτικές διαδρομές και αποθέματα για να περιορίσει το σοκ προσφοράς.
Παράκαμψη μέσω Ερυθράς και ρόλος των στρατηγικών αποθεμάτων
Κρίσιμος μοχλός άμυνας για τη Σαουδική Αραβία είναι ο αγωγός ανατολής–δύσης που μεταφέρει αργό από τον Περσικό Κόλπο στην Ερυθρά Θάλασσα και το λιμάνι Γιανμπού. Η Aramco σχεδιάζει να ανεβάσει άμεσα τη ροή του αγωγού στη μέγιστη δυναμικότητα των 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Από αυτά, περίπου 2 εκατ. θα κατευθύνονται στα εγχώρια διυλιστήρια της δυτικής Σαουδικής Αραβίας, αφήνοντας 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως για εξαγωγές – περίπου το 70% των συνήθων σαουδαραβικών εξαγωγών.
Παράλληλα, η εταιρεία αντλεί σημαντικές ποσότητες από αποθέματα αργού που διατηρεί εκτός περιοχής του Κόλπου. Ο Νάσερ αναγνώρισε ότι αυτά τα αποθέματα δεν μπορούν να στηρίζουν επ’ αόριστον την αγορά, αλλά «προς το παρόν τα αξιοποιούμε στο έπακρο». Το μήνυμα είναι σαφές: αν η κρίση στα στενά του Ορμούζ παραταθεί, τα περιθώρια της Aramco να υποκαταστήσει τις χαμένες ροές θα εξαντληθούν.
Κίνηση G7 και πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων
Η ένταση στις ενεργειακές αγορές έχει ήδη κινητοποιήσει τις μεγάλες οικονομίες. Οι ηγέτες της G7 ζήτησαν από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) να ετοιμάσει σενάρια για πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων προκειμένου να αποκλιμακωθούν οι τιμές, χωρίς όμως ακόμη να δώσουν πολιτική εντολή για άμεση παρέμβαση. Σήμερα, τα 32 κράτη–μέλη του IEA υποχρεούνται να διατηρούν τουλάχιστον 90 ημέρες εισαγωγών σε στρατηγικά αποθέματα, συνολικά άνω των 1,2 δισ. βαρελιών δημόσιων αποθεμάτων και περίπου 600 εκατ. βαρελιών βιομηχανικών αποθεμάτων υπό κρατική εποπτεία.
Εκτός IEA, η Κίνα –ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ενέργειας παγκοσμίως– διαθέτει επίσης εκτιμώμενα αποθέματα έως και 1,4 δισ. βαρελιών, σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η προσδοκία ότι οι κυβερνήσεις ίσως προχωρήσουν σε συντονισμένη χρήση αυτών των «μαξιλαριών» συνέβαλε σε διόρθωση των τιμών, με το Brent να υποχωρεί εκ νέου κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, η προειδοποίηση της Aramco παραμένει: όσο τα στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, η αγορά πετρελαίου κινείται σε εύθραυστη ισορροπία, με τον γεωπολιτικό κίνδυνο να μεταφράζεται άμεσα σε πληθωριστικές πιέσεις και επιβράδυνση της ανάπτυξης διεθνώς.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα στενά του Ορμούζ επαναφέρει με οδυνηρό τρόπο την έννοια του «γεωπολιτικού premium» στο πετρέλαιο και δείχνει πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια οικονομία σε σοκ προσφοράς σε έναν μόνο θαλάσσιο διάδρομο. Ακόμη κι αν οι τιμές αποκλιμακωθούν βραχυπρόθεσμα με χρήση στρατηγικών αποθεμάτων, η συστημική εξάρτηση της Ευρώπης και της Ασίας από τη διαδρομή του Ορμούζ καθιστά επιτακτική την επιτάχυνση της διαφοροποίησης πηγών ενέργειας και διαδρομών μεταφοράς, αλλά και την ενίσχυση των αποθεματικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο.
#Aramco #Πετρέλαιο #Ορμούζ #Ενέργεια #G7
