Ομοσπονδιακό δικαστήριο στις ΗΠΑ ακύρωσε την πολιτική του Πενταγώνου για δια credencials Τύπου, κρίνοντάς την αντισυνταγματική. Η υπόθεση αναδεικνύει τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας όταν επικαλείται την εθνική ασφάλεια για να περιορίσει την ενημέρωση.
Ένα ιδιαίτερα ηχηρό πλήγμα στις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να περιορίσει την πρόσβαση των δημοσιογράφων στο Πεντάγωνο επέφερε απόφαση ομοσπονδιακού δικαστή στην Ουάσιγκτον. Ο δικαστής Πολ Φρίντμαν έκανε δεκτή αγωγή των «New York Times» και έκρινε ότι η νέα πολιτική χορήγησης διαπιστεύσεων Τύπου στο Πεντάγωνο παραβιάζει την Πρώτη και την Πέμπτη Τροπολογία του Συντάγματος των ΗΠΑ.
Η αντιπαράθεση Πενταγώνου – ΜΜΕ και η απόφαση του δικαστηρίου
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν το υπουργείο Άμυνας, υπό τον υπουργό Πιτ Χέγκσεθ, προχώρησε σε σειρά μέτρων που περιόριζαν δραστικά την πρόσβαση ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης. Τον Ιανουάριο αφαιρέθηκαν φυσικοί χώροι εργασίας στο Πεντάγωνο από μέσα όπως το POLITICO, το CNN και οι «New York Times», ενώ προτιμήθηκαν οργανισμοί θεωρούμενοι «φιλικοί» προς την κυβέρνηση.
Την άνοιξη ανακοινώθηκαν πρόσθετοι περιορισμοί στις ζώνες πρόσβασης των δημοσιογράφων εντός του κτιρίου, μετά από περιστατικό όπου ο Χέγκσεθ διέρρευσε ακούσια ευαίσθητες πληροφορίες για αμερικανικά πλήγματα στην Υεμένη σε ομαδική συνομιλία στο Signal. Η κορύφωση ήρθε τον Σεπτέμβριο, όταν το Πεντάγωνο απαίτησε από τους ρεπόρτερ να δεσμευτούν ότι δεν θα δημοσιεύουν πληροφορίες που δεν έχουν εγκριθεί εκ των προτέρων για δημόσια κοινοποίηση από το ίδιο το υπουργείο. Σχεδόν όλα τα μεγάλα μέσα αρνήθηκαν να υπογράψουν μια τέτοια δέσμευση.
Ο δικαστής Φρίντμαν έκρινε ότι ο πραγματικός σκοπός και η πρακτική επίδραση της πολιτικής ήταν «να ξεσκαρτάρει ανεπιθύμητους δημοσιογράφους», κάτι που παραβιάζει ευθέως την Πρώτη Τροπολογία περί ελευθερίας του Τύπου. Ταυτόχρονα, διαπίστωσε παραβίαση της Πέμπτης Τροπολογίας, καθώς η διαδικασία στέρησης ή άρνησης διαπιστεύσεων δεν πληρούσε βασικές εγγυήσεις δίκαιης διαδικασίας.
Εθνική ασφάλεια, διαφάνεια και πολιτικές προεκτάσεις
Το υπουργείο Άμυνας είχε επικαλεστεί την ανάγκη προστασίας από διαρροές διαβαθμισμένων πληροφοριών, ιδιαίτερα εν μέσω της στρατιωτικής επέμβασης στη Βενεζουέλα και του πολέμου με το Ιράν. Ο Φρίντμαν αναγνώρισε ρητά ότι «η εθνική ασφάλεια, η ασφάλεια των στρατιωτών και τα πολεμικά σχέδια πρέπει να προστατεύονται». Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «ιδίως υπό το φως των πρόσφατων επιχειρήσεων στη Βενεζουέλα και του συνεχιζόμενου πολέμου με το Ιράν, είναι πιο σημαντικό από ποτέ το κοινό να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες από ποικίλες οπτικές για το τι κάνει η κυβέρνησή του».
Οι «New York Times» χαιρέτισαν την απόφαση ως επιβεβαίωση ότι οι Αμερικανοί «δικαιούνται ορατότητα στον τρόπο που κυβερνώνται και στις στρατιωτικές ενέργειες που γίνονται στο όνομά τους και με τα χρήματά τους». Ο νομικός εκπρόσωπος της εφημερίδας χαρακτήρισε την απόφαση «ισχυρή απόρριψη» της προσπάθειας της κυβέρνησης Τραμπ να εμποδίσει την ελευθερία του Τύπου, σημειώνοντας ότι δεν πρόκειται μόνο για νίκη ενός μέσου ή ενός ρεπόρτερ, αλλά κυρίως για νίκη της αμερικανικής κοινής γνώμης.
Η απόφαση αποκτά βαρύνουσα σημασία σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση των δημοσιογράφων σε ζώνες πολέμου και κρίσιμα κέντρα λήψης αποφάσεων περιορίζεται διεθνώς, συχνά με πρόσχημα την εθνική ασφάλεια. Η υπόθεση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι, τουλάχιστον στο αμερικανικό σύστημα, τα δικαστήρια εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο αντίβαρο σε εκτελεστικές πολιτικές που επιχειρούν να ελέγξουν την πληροφόρηση.
Ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Σον Πάρνελ ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα ασκήσει έφεση, προμηνύοντας νέα νομική μάχη γύρω από τα όρια της διαφάνειας στην άμυνα και την εξωτερική πολιτική.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση δείχνει πώς η επίκληση της εθνικής ασφάλειας μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικού ελέγχου της ενημέρωσης. Η δικαστική ακύρωση της πολιτικής Χέγκσεθ υπενθυμίζει ότι θεσμικά αντίβαρα μπορούν να περιορίσουν την εκτελεστική αυθαιρεσία, όμως η γενικότερη τάση κυβερνήσεων να επιλέγουν «φιλικά» μέσα και να τιμωρούν κριτικές φωνές παραμένει ανησυχητική – και δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ αλλά και άλλες δημοκρατίες.
#ΗΠΑ #Πεντάγωνο #ΕλευθερίαΤύπου #Trump
