Σε στρατηγικό σταυροδρόμι για την ενεργειακή ασφάλεια των Βαλκανίων αναδεικνύεται ο Κάθετος Διάδρομος. Πάιατ και περιφερειακοί παίκτες ζητούν από την Κομισιόν στήριξη ώστε το έργο να γίνει εμπορικά βιώσιμο.
Ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου και ευρύτερης ενεργειακής διασύνδεσης στην περιοχή Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας – Σερβίας αναδεικνύεται σε κομβικό έργο για τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας εφοδιασμού στα Βαλκάνια. Στο 4ο Φόρουμ για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, που διεξάγεται στην Αλεξανδρούπολη στις 19 και 20 Μαρτίου 2026, κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν η ανάγκη ισχυρής στήριξης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η διασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών μεταφοράς.
Η παρέμβαση Πάιατ και η γεωπολιτική διάσταση
Ο Geoffrey Pyatt, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα και βοηθός υπουργός Εξωτερικών για Ενεργειακούς Πόρους την περίοδο 2022-2025, έθεσε με σαφήνεια ως προτεραιότητα την εμπορική ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου. Εξήρε τη «μεγάλη γεωπολιτική αξία» του έργου και το έντονο ενδιαφέρον αμερικανικών εταιρειών, το οποίο –όπως σημείωσε– εμβαθύνει περαιτέρω τις σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ στον ενεργειακό τομέα.
Ο Πάιατ υπογράμμισε ότι το έργο δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο, αλλά «την ευρύτερη συνδεσιμότητα και την πράσινη ενέργεια», συνδέοντάς το με σιδηροδρομικές υποδομές, ενεργειακή ασφάλεια και διαθεσιμότητα πόρων. Κάλεσε όλους τους εμπλεκόμενους να «συνεχίσουν τη δουλειά» και έθεσε ως κεντρικό ζητούμενο την τιμολόγηση: «πρέπει να βρούμε μια φόρμουλα ώστε να κάνουμε τον άξονα εμπορικά ανταγωνιστικό», ζήτημα για το οποίο κάλεσε ευθέως την Κομισιόν να λειτουργήσει ως αρωγός.
Απογαλακτισμός από τη Ρωσία και ρόλος LNG
Ο Κωνσταντίνος Σιφναίος, αντιπρόεδρος και managing director της Gastrade, χαρακτήρισε τον Κάθετο Άξονα «πολύ σημαντικό εργαλείο για να κόψουμε τις ροές από τη Ρωσία». Υπενθυμίζοντας την απόφαση για οριστική διακοπή των ρωσικών ροών από το 2027, εκτίμησε ότι το κενό θα καλυφθεί κυρίως από LNG, προσφέροντας μεγαλύτερη ποικιλία πηγών προμήθειας.
Ο ίδιος απέρριψε τον φόβο νέας εξάρτησης από τις ΗΠΑ λόγω αυξημένων εισαγωγών LNG αμερικανικής προέλευσης, υποστηρίζοντας ότι η διαφοροποίηση πηγών θωρακίζει την περιοχή από γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο δεύτερης μονάδας FSRU, σημειώνοντας ότι «οι προοπτικές δικαιολογούν τουλάχιστον ακόμη ένα FSRU» με προτεινόμενη έδρα την Αλεξανδρούπολη.
Περιφερειακή ολοκλήρωση και πράσινη μετάβαση
Ο Vladimir Malinov, executive director της Bulgartransgaz, περιέγραψε τον Κάθετο Άξονα ως «βάση για την περαιτέρω εξέλιξη της συνεργασίας Ελλάδας – Βουλγαρίας», ζητώντας και αυτός στήριξη της Κομισιόν για βιώσιμες λύσεις. Σύνδεσε το έργο με παράλληλες πρωτοβουλίες σε σιδηρόδρομο και υδρογόνο, αλλά και με τις μελλοντικές ανάγκες σε μεταφορά δεδομένων, τεχνητή νοημοσύνη και data centers, προτείνοντας παράλληλα την ανάπτυξη διυλιστηριακών προϊόντων στην Αλεξανδρούπολη.
Η Κορίνα Κρέτσου, γενική πρόξενος της Ρουμανίας στη Θεσσαλονίκη και πρώην Ευρωπαία Επίτροπος, αναγνώρισε τη σημασία του άξονα για την ενεργειακή ασφάλεια, επισημαίνοντας όμως τις προκλήσεις υλοποίησης. Τόνισε ότι η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να εξελιχθεί σε στρατηγικό κόμβο για την Ευρώπη, με λιμένες-πύλες στον Πειραιά, τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη.
Η Ελένη Μπαϊράμη, managing director της Eco Hellas, έφερε στο προσκήνιο τη διάσταση της πράσινης μετάβασης, υπογραμμίζοντας τον ρόλο βιομεθανίου και βιοαερίου στο ενεργειακό μίγμα. Πρότεινε την ένταξή τους στο δίκτυο του Κάθετου Άξονα, ώστε να μεταφέρονται από την Ελλάδα προς τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Συνολικά, το μήνυμα από την Αλεξανδρούπολη είναι ότι χωρίς ευρωπαϊκή χρηματοδοτική και ρυθμιστική στήριξη, αλλά και χωρίς επιθετική πολιτική τιμολόγησης, ο Κάθετος Διάδρομος κινδυνεύει να μείνει ένα ημιτελές γεωπολιτικό αφήγημα αντί για πλήρως λειτουργικό, ανταγωνιστικό ενεργειακό hub.
Σχόλιο 
: Ο Κάθετος Διάδρομος είναι το πιο απτό στοίχημα για να μετατραπεί η Βόρεια Ελλάδα σε ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο της ΕΕ. Χωρίς συντονισμό τιμολογιακής πολιτικής, γρήγορες αποφάσεις για δεύτερο FSRU και σαφές πλαίσιο για πράσινα μόρια (βιομεθάνιο, υδρογόνο), η γεωπολιτική υπεραξία δεν θα μεταφραστεί σε πραγματικά έσοδα και φθηνότερη ενέργεια για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
#ΚάθετοςΔιάδρομος #Ενέργεια #LNG #Αλεξανδρούπολη #ΕνεργειακήΑσφάλεια
