Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν μπαίνει στη δεύτερη εβδομάδα, με το βόρειο Ιράκ να εξελίσσεται σε κρίσιμο μέτωπο. Η συζήτηση για ρόλο των Κούρδων και για πιθανή αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη επανέρχεται με ένταση.
Ο πόλεμος που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στο Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκεται ήδη στη δεύτερη εβδομάδα του, με το βόρειο Ιράκ να αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο εύφλεκτα σημεία του μετώπου. Στην Ερμπίλ, την πρωτεύουσα της αυτόνομης κουρδικής περιοχής, καταγράφονται επαναλαμβανόμενες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ αντιαεροπορικά πυρά χαράσσουν συχνά τον ουρανό πάνω από αστικές περιοχές. Ο πόλεμος παύει πλέον να είναι μια «μακρινή» σύγκρουση και τυπώνει το αποτύπωμά του στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η ευθραυστότητα του βόρειου Ιράκ και ο ρόλος των Κούρδων
Η ανταποκρίτρια Καρολίνα Ντρύτεν, που βρίσκεται στην κουρδική περιοχή του Ιράκ, περιγράφει μια κατάσταση όπου στρατιωτικοί και πολιτικοί κίνδυνοι αλληλοτροφοδοτούνται. Η Ερμπίλ, μέχρι πρόσφατα αντιληπτή ως σχετικά ασφαλές καταφύγιο σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας, βρίσκεται πλέον εντός της ακτίνας δράσης ιρανικών και φιλοϊρανικών δυνάμεων. Αυτό υπογραμμίζει πόσο γρήγορα ο πόλεμος μπορεί να αποκτήσει καθαρά περιφερειακή διάσταση.
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται η πιθανή αξιοποίηση κουρδικών αντιπολιτευόμενων οργανώσεων ως χερσαίας δύναμης σε μια νέα φάση της σύγκρουσης. Σύμφωνα με σενάρια που συζητούνται ολοένα και περισσότερο από στρατιωτικούς αναλυτές, κουρδικές ομάδες με έδρα τον βόρειο Ιράκ θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να προωθηθούν εντός ιρανικού εδάφους. Κρίσιμη παράμετρος θεωρείται η παροχή αμερικανικής αεροπορικής υποστήριξης, χωρίς την οποία μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν εξαιρετικά ριψοκίνδυνη.
Αμερικανοϊσραηλινά στρατηγικά διλήμματα και το σενάριο αλλαγής καθεστώτος
Παραμένει θολό εάν οι στρατηγικοί στόχοι ΗΠΑ και Ισραήλ –από την αποδυνάμωση ή καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος έως την πιθανή ανατροπή του καθεστώτος στην Τεχεράνη– μπορούν να επιτευχθούν χωρίς μια κλιμάκωση σε νέα φάση του πολέμου. Η μέχρι σήμερα τακτική των στοχευμένων πληγμάτων και της χρήσης drones δείχνει τα όριά της, καθώς δεν απαντά στο θεμελιώδες ερώτημα: επιδιώκεται απλώς αποτροπή ή αλλαγή των συσχετισμών εξουσίας στο εσωτερικό του Ιράν;
Το σενάριο αλλαγής καθεστώτος παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο. Παρότι το Ιράν εμφανίζεται στρατιωτικά και πολιτικά πιεσμένο, η πραγματική έκταση της αποδυνάμωσής του είναι δύσκολο να αποτιμηθεί. Το καθεστώς έχει αποδείξει διαχρονικά ανθεκτικότητα απέναντι σε κυρώσεις, εσωτερικές αναταραχές και εξωτερικές πιέσεις. Μια βεβιασμένη στρατηγική, που θα στηριζόταν υπέρμετρα σε περιφερειακούς παίκτες όπως οι Κούρδοι, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο σε ένα χάος με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η συζήτηση που φιλοξενεί το «Berlin Playbook» αναδεικνύει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να θεωρεί τη σύγκρουση μακρινή. Η αποσταθεροποίηση του βόρειου Ιράκ, η πιθανή κλιμάκωση εντός Ιράν και ο κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης αγγίζουν άμεσα τα ευρωπαϊκά συμφέροντα σε ενέργεια, ασφάλεια και μεταναστευτικές ροές.
Σχόλιο 
: Η τρέχουσα φάση του πολέμου γύρω από το Ιράν μοιάζει λιγότερο με ελεγχόμενη κρίση και περισσότερο με σταδιακή διολίσθηση σε περιφερειακή σύρραξη. Η εργαλειοποίηση κουρδικών δυνάμεων ως χερσαίου βραχίονα θα αύξανε δραματικά το διακύβευμα, εμπλέκοντας βαθύτερα γειτονικές χώρες και μεγάλες δυνάμεις. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα ειδικότερα– το ζητούμενο είναι ψύχραιμη ανάγνωση των εξελίξεων και προετοιμασία για δευτερογενείς επιπτώσεις σε ενέργεια, ασφάλεια και γεωπολιτική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο.
#Ιράν #Ισραήλ #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #Κουρδικό
