Η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία ενεργοποιεί κύμα νέων Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας σε κλάδους που ήταν για χρόνια «εργασιακές γκρίζες ζώνες». Η πρώτη κλαδική ΣΣΕ στη βιομηχανία ζαχαρωδών λειτουργεί ως πιλότος για αυξήσεις και πλήρη επαναφορά της μετενέργειας.
Η ψήφιση της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας σηματοδοτεί στροφή στην αγορά εργασίας, ανοίγοντας τον δρόμο για επαναφορά και επέκταση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ) σε κλάδους που για χρόνια λειτουργούσαν με ατομικές συμβάσεις και χαλαρή προστασία. Η πρώτη κλαδική ΣΣΕ που υπεγράφη, στη βιομηχανία ζαχαρωδών, δίνει το στίγμα των αλλαγών, τόσο σε επίπεδο μισθολογικών αυξήσεων όσο και σε επίπεδο θεσμικής κάλυψης των εργαζομένων μετά τη λήξη μιας σύμβασης.
Η πρώτη κλαδική ΣΣΕ και οι κλάδοι που ακολουθούν
Η τριετής κλαδική συλλογική σύμβαση στη βιομηχανία ζαχαρωδών καλύπτει περίπου 2.000 επιχειρήσεις και 23.000 εργαζόμενους. Προβλέπει σωρευτικές αυξήσεις άνω του 20% έως τον Δεκέμβριο του 2028, διατήρηση όλων των επιδομάτων που προβλέπει η εργατική νομοθεσία, καθώς και προσαύξηση 20% για τους αρχιτεχνίτες του κλάδου. Πρόκειται για μια συμφωνία-πιλότο που δείχνει τις προθέσεις τόσο των κοινωνικών εταίρων όσο και του υπουργείου Εργασίας για επαναφορά της κλαδικής διαπραγμάτευσης σε κεντρικό ρόλο.
Η ΓΣΕΕ επισημαίνει ότι τις επόμενες εβδομάδες μεγάλοι κλάδοι, όπως ο επισιτισμός και οι βιομηχανίες μετάλλου, θα αποκτήσουν για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια κλαδικές ΣΣΕ, οι οποίες, με την επικουρία της Συνομοσπονδίας, θα κηρυχθούν υποχρεωτικές. Αυτό σημαίνει κάλυψη χιλιάδων εργαζομένων που μέχρι σήμερα ρυθμίζονταν κυρίως με ατομικές συμφωνίες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων παραγόντων του υπουργείου Εργασίας, στη διαδικασία υπογραφής ή επέκτασης κλαδικών συμβάσεων αναμένεται να μπουν η εστίαση –όπου προβλέπονται σωρευτικές αυξήσεις 10%-15% για περίπου 450.000 εργαζόμενους– και το λιανεμπόριο, με περίπου 650.000 μισθωτούς. Στο «ραντάρ» βρίσκονται επίσης η ιδιωτική ασφάλιση, οι τράπεζες, η καπνοβιομηχανία, η οικοδομή και τα ταξιδιωτικά γραφεία. Στρατηγικός στόχος του υπουργείου είναι η κάλυψη από συλλογικές ρυθμίσεις να αυξηθεί σταδιακά από το σημερινό περίπου 30% στο 80% της μισθωτής εργασίας στην οικονομία.
Η πλήρης επαναφορά της μετενέργειας και τα επιδόματα
Κομβικό στοιχείο της νέας αρχιτεκτονικής είναι η πλήρης επαναφορά της μετενέργειας. Ο θεσμός αυτός διασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι που καλύπτονταν από ΣΣΕ που έληξε, συνεχίζουν να απολαμβάνουν τους όρους της, μέχρι να συναφθεί νέα συλλογική ή ατομική συμφωνία. Η Κοινωνική Συμφωνία επαναφέρει πλήρως αυτή την προστασία, αποτρέποντας μονομερείς δυσμενείς αλλαγές από την πλευρά του εργοδότη στο μεσοδιάστημα.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της κλαδικής σύμβασης των ηλεκτροτεχνιτών καταστημάτων, που λήγει στις 31 Μαρτίου 2026 και προβλέπει επτά επιδόματα: γάμου (10% επί του μισθού), ειδικών εργασιών (10%), ειδικών συνθηκών εργασίας (10%), προϋπηρεσίας, τέκνων, σπουδών και ανθυγιεινής εργασίας. Με την πλήρη μετενέργεια, αν μέσα σε τρεις μήνες από τη λήξη δεν υπογραφεί νέα σύμβαση, οι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν τον ίδιο μισθό με όλα τα επιδόματα. Υπό το προηγούμενο καθεστώς μερικής μετενέργειας, η συνέχιση καταβολής κρίσιμων επιδομάτων, όπως γάμου ή ειδικών συνθηκών, δεν ήταν υποχρεωτική.
Η ενίσχυση των ΣΣΕ και της μετενέργειας αναμένεται να ασκήσει ανοδική πίεση στους μισθούς, ιδίως σε χαμηλά και μεσαία κλιμάκια, αλλά και να αυξήσει το εργασιακό κόστος για τις επιχειρήσεις. Το στοίχημα για την οικονομία είναι αν αυτή η μετατόπιση προς πιο θεσμοθετημένους όρους εργασίας θα συνδεθεί με αύξηση παραγωγικότητας και επενδύσεις, ώστε να μην μεταφραστεί απλώς σε ακρίβεια για τον καταναλωτή.
Σχόλιο 
: Η αναβίωση των κλαδικών ΣΣΕ και η πλήρης μετενέργεια αναδιατάσσουν τις ισορροπίες στην αγορά εργασίας υπέρ της θεσμικής προστασίας, αλλά ταυτόχρονα ανεβάζουν τον πήχη για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από το αν οι αυξήσεις μισθών θα συνοδευτούν από κίνητρα για επενδύσεις, κατάρτιση και ψηφιακό εκσυγχρονισμό, ώστε να μετατραπούν σε μοχλό ανάπτυξης και όχι σε απλό λογιστικό βάρος.
#ΣυλλογικέςΣυμβάσεις #Εργασιακά #Μισθοί #ΓΣΕΕ #ΥπουργείοΕργασίας
