Στο μέτωπο του Κουπιάνσκ, drones και ρομπότ αναδιαμορφώνουν πλήρως τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου. Όποιος συνδυάζει καλύτερα καταφύγια και τεχνολογία αποκτά κρίσιμο πλεονέκτημα.
Στο βορειοανατολικό μέτωπο της Ουκρανίας, στην περιοχή του Χάρκιβ κοντά στα ρωσικά σύνορα, ο πόλεμος έχει μετακινηθεί οριστικά από τα χαρακώματα στις οθόνες. Στο υπόγειο ενός εγκαταλελειμμένου κτιρίου, η ταξιαρχία «Khartiia» της Εθνικής Φρουράς παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο κάθε κίνηση στην αποκαλούμενη «ζώνη θανάτου» γύρω από το Κουπιάνσκ, μέσα από δίκτυα drones, σταθερών καμερών και αισθητήρων.
Η νέα γεωγραφία του μετώπου: από τα χαρακώματα στις στοές
Ο διοικητής της ταξιαρχίας, με το κωδικό όνομα «Thunder», δεν απομακρύνει το βλέμμα του από τους πολλαπλούς δέκτες. Όπως εξηγεί, τα κλασικά καταφύγια και τα χαρακώματα έχουν χάσει τη χρησιμότητά τους: «Όλη η πεζικού – και η ουκρανική και η ρωσική – σκάβει υπόγειες στοές για να μείνει εκτός εμβέλειας των drones». Σε έναν πόλεμο όπου ο εναέριος εντοπισμός είναι συνεχής, η επιβίωση εξαρτάται από το πόσο αόρατες είναι οι υποδομές.
Η αναγνώριση γίνεται πλέον με «ανάγνωση του εδάφους από τον ουρανό». Οι χειριστές αναζητούν μικρές, σχεδόν ασήμαντες ενδείξεις: σκουπίδια σε έρημα χωριά, φρεσκοσκαμμένο χώμα σε κήπους, έναν τακτοποιημένο σωρό ξύλα σε αυλή. Ο πιλότος Όλεξι, χειριστής drone, εντοπίζει ύποπτα ίχνη κοντά σε πηγάδι – μπορεί να είναι ζώα, αλλά μπορεί και να δείχνουν κίνηση στρατιωτών που σταμάτησαν για νερό. Κάθε τέτοια λεπτομέρεια καταγράφεται, διασταυρώνεται και, αν χρειαστεί, οδηγεί σε αποστολή επιθετικών drones.
Το δόγμα είναι σαφές: «Όποιος έχει τα καλύτερα καταφύγια και το πάνω χέρι στα drones, κυριαρχεί», σημειώνει ο Thunder. Η σύγκρουση έχει μετατραπεί σε αγώνα ταχύτητας και προσαρμοστικότητας στην τεχνολογία, με την πλευρά που καθυστερεί να πληρώνει άμεσα σε ανθρώπινες απώλειες.
Ρομπότ εδάφους: ανεφοδιασμός και μάχη χωρίς ανθρώπινη παρουσία
Για να παραμείνουν αόρατα τα υπόγεια καταφύγια, οι ουκρανικές δυνάμεις περιορίζουν στο ελάχιστο την κίνηση οχημάτων κοντά στις θέσεις τους. Τον ρόλο αυτό αναλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο μη επανδρωμένα οχήματα εδάφους, τα οποία μεταφέρουν εφόδια, πυρομαχικά, καύσιμα, αλλά και εκτελούν αποστολές ναρκοκαθάρισης ή διακομιδής τραυματιών. Οι πλατφόρμες αυτές μπορούν να μεταφέρουν φορτία από 200 έως 700 κιλά, μειώνοντας δραστικά την έκθεση προσωπικού σε εχθρική παρατήρηση και πυρά.
Ο διοικητής «Scrooge» της ταξιαρχίας «Kara-Dag» περιγράφει νυχτερινή επιχείρηση ανεφοδιασμού κοντά στο μέτωπο του Κουπιάνσκ: quadcopters, εξοπλισμός και καύσιμα φορτώνονται βιαστικά πάνω σε ρομποτικές πλατφόρμες, την ώρα που εχθρικά drones έχουν εντοπιστεί μόλις 5 χιλιόμετρα μακριά. Ένα από τα ρομπότ, με το προσωνύμιο «Dream», πλήττεται εν κινήσει από ρωσικό drone και το φορτίο του τυλίγεται στις φλόγες στις οθόνες του κέντρου ελέγχου.
Παρά την «απώλεια», ο Scrooge είναι κυνικά ψύχραιμος: «Είναι απλώς μια μηχανή. Το σημαντικό είναι να μην πεθαίνουν άνθρωποι». Το Dream θεωρείται «έμπειρος μαχητής» που έχει ήδη δεχθεί δύο «τραύματα» και οι μηχανικοί αναμένεται να το επισκευάσουν. Η λογική είναι σαφής: καλύτερα να καταστρέφονται ρομπότ παρά οχήματα με προσωπικό.
Ψυχολογία και μέλλον του πολέμου: όταν πυροβολούν μηχανές
Η ουκρανική πλευρά εκτιμά ότι προηγείται της Ρωσίας στα ρομπότ εδάφους. Σε εργαστήριο της μονάδας, ο Scrooge δείχνει σε δημοσιογράφο πλατφόρμα εξοπλισμένη με βαρέος τύπου πολυβόλο Browning αμερικανικής προέλευσης. Ο μηχανικός Γιούρι εξηγεί ότι το ρομπότ μπορεί να παραμένει σε αναμονή για μεγάλο διάστημα με μπαταρίες και να πλήξει στόχους σε απόσταση έως και 1,5 χιλιομέτρου. «Το να σε χτυπά ένα ρομπότ με πολυβόλο από τέτοια απόσταση είναι από μόνο του ψυχολογικά συντριπτικό», τονίζει.
Ο Scrooge, επαγγελματίας στρατιωτικός από οικογένεια με παράδοση στις ένοπλες δυνάμεις, θεωρεί ότι βρισκόμαστε απλώς στην αρχή μιας βαθιάς μεταμόρφωσης: «Είναι θέμα χρόνου να βρεθούν στο πεδίο μόνο τεχνολογίες – ρομπότ και drones. Οι άνθρωποι θα κάθονται 100 χιλιόμετρα μακριά και θα τα ελέγχουν. Όλες οι επιχειρήσεις που είδατε εδώ θα μπορούσαν να διευθύνονται από οπουδήποτε στον κόσμο».
Για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ, οι σκηνές από το Κουπιάνσκ λειτουργούν ως προειδοποίηση: η ισορροπία ισχύος δεν θα κριθεί μόνο σε άρματα και πυροβολικό, αλλά στην ικανότητα ενσωμάτωσης αυτόνομων συστημάτων, τεχνητής νοημοσύνης και ανθεκτικών δικτύων διοίκησης και ελέγχου. Η Ουκρανία λειτουργεί ως «εργαστήριο» ενός υβριδικού, εξ αποστάσεως πολέμου, του οποίου τα διδάγματα θα καθορίσουν τα δόγματα άμυνας της επόμενης δεκαετίας.
Σχόλιο 
: Η μάχη των drones και ρομπότ στην Ουκρανία δείχνει ότι όποιος επενδύει συστηματικά σε μη επανδρωμένα συστήματα, δικτύωση και προστασία υποδομών αποκτά πολλαπλασιαστικό πλεονέκτημα στο πεδίο – και αυτό αφορά άμεσα και τις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες και στρατηγικές.
#Ουκρανία #Ρωσία #drones #Ρομπότ #Άμυνα #Τεχνολογία
