Σενάριο παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή απειλεί να επαναφέρει τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης πάνω από το 3% και να υπονομεύσει την ανάκαμψη. Η ενεργειακή εξάρτηση και η εύθραυστη ανάπτυξη καθιστούν την ΕΕ ιδιαίτερα ευάλωτη.
Οι ευρωπαϊκές αρχές προετοιμάζονται για ένα ιδιαίτερα δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο, εφόσον ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραταθεί και συνεχίσει να αποσταθεροποιεί τις ενεργειακές αγορές. Σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε το Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να ξεπεράσει το 3% το 2026, εάν η τιμή του Brent διατηρηθεί κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι και οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα.
Ενέργεια, πληθωρισμός και ανάπτυξη υπό πίεση
Το σενάριο που παρουσιάστηκε από τον επίτροπο Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις στους υπουργούς Οικονομικών της ΕΕ προβλέπει ότι η οικονομική ανάπτυξη το 2026 μπορεί να υποχωρήσει έως και κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες από την ήδη μετριοπαθή πρόβλεψη του 1,4%. Η επιβράδυνση αυτή συνδέεται άμεσα με το ενεργειακό κόστος, το οποίο λειτουργεί ως «φόρος» στην παραγωγή, τη μεταποίηση και την κατανάλωση.
Πέρα από το πετρέλαιο, κρίσιμος παράγοντας είναι και το φυσικό αέριο. Οι ευρωπαϊκές τιμές ενδέχεται να κινηθούν γύρω στα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το υπόλοιπο του έτους, επίπεδο ικανό να αναζωπυρώσει πληθωριστικές πιέσεις και να οδηγήσει τον δείκτη τιμών καταναλωτή υψηλότερα από το 2,1% που είχε προβλεφθεί προηγουμένως για το 2026. Μια τέτοια εξέλιξη θα περιπλέξει σημαντικά τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, η οποία συνεδριάζει στις 19 Μαρτίου με την αγορά να αναμένει –μέχρι πρότινος– σταδιακή χαλάρωση.
Γεωπολιτικό σοκ στη Μέση Ανατολή και κίνδυνοι μετάδοσης
Οι νέες εκτιμήσεις έρχονται σε ένα περιβάλλον κλιμακούμενης έντασης στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη την περιοχή, με πυραυλικές και drone επιθέσεις να πλήττουν ενεργειακές υποδομές σε Σαουδική Αραβία και Κατάρ, περιορίζοντας την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου και πετρελαίου. Ταυτόχρονα, η σχεδόν πλήρης παράλυση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ –μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας– ενισχύει τον κίνδυνο παρατεταμένης διαταραχής προσφοράς.
Ο κ. Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι, πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο στις τιμές ενέργειας, ο πόλεμος μπορεί να προκαλέσει πρόσθετες αρνητικές συνέπειες μέσω των χρηματοπιστωτικών αγορών, του διεθνούς εμπορίου και των αλυσίδων εφοδιασμού. Παρά το γεγονός ότι οι προβλέψεις της Κομισιόν είχαν βελτιωθεί ελαφρώς σε σχέση με το φθινόπωρο –με αναμενόμενη ανάπτυξη γύρω στο 1,5% και 1,6% για το 2025 και το 2026– η γεωπολιτική αστάθεια καθιστά πλέον τις προοπτικές ιδιαίτερα εύθραυστες.
Δίλημμα για την ΕΚΤ και πολιτικές προκλήσεις
Η πιθανότητα επιστροφής του πληθωρισμού πάνω από το 3% δημιουργεί ένα επικίνδυνο δίλημμα για την ΕΚΤ: από τη μία η ανάγκη στήριξης της υποτονικής ανάπτυξης, από την άλλη ο κίνδυνος να παγιωθούν υψηλότερες πληθωριστικές προσδοκίες. Εάν οι ενεργειακές ανατιμήσεις αποδειχθούν επίμονες, η Φρανκφούρτη μπορεί να αναγκαστεί όχι μόνο να παγώσει τα σχέδια μειώσεων επιτοκίων, αλλά και να συζητήσει εκ νέου αυστηρότερη στάση, με άμεσο κόστος για δανεισμό, επενδύσεις και δημόσια οικονομικά.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ένα τέτοιο σενάριο σημαίνει δύσκολες ισορροπίες: στοχευμένη στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς εκτροχιασμό των προϋπολογισμών, επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και διαφοροποίηση προμηθευτών, αλλά και διατήρηση της κοινωνικής συνοχής σε ένα περιβάλλον ακρίβειας που απειλεί να τροφοδοτήσει πολιτική πόλωση.
Σχόλιο 
: Η ΕΕ βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ένα «στασιμοπληθωριστικό» ρίσκο που συνδυάζει ακριβή ενέργεια, ασθενική ανάπτυξη και περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο. Αν η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, η πραγματική δοκιμασία δεν θα είναι μόνο η νομισματική πολιτική, αλλά η ικανότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να συντονίσουν ενεργειακή στρατηγική, επενδύσεις σε υποδομές και κοινωνική προστασία, χωρίς να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα της ηπείρου για τα επόμενα χρόνια.
#ΕΕ #πληθωρισμός #ΜέσηΑνατολή #ενέργεια #ΕΚΤ
