Το νέο Fuel Pass επεκτείνει θεωρητικά τη στήριξη σε όλες τις μετακινήσεις, όμως στην πράξη ευνοεί αποκλειστικά όσους διαθέτουν ιδιωτικό όχημα. Εκτός μέτρου μένουν εκατοντάδες χιλιάδες ευάλωτοι πολίτες που βασίζονται μόνο σε δημόσιες συγκοινωνίες.
Το νέο Fuel Pass για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου 2026 παρουσιάζεται ως εργαλείο στήριξης της μετακίνησης συνολικά, καθώς η επιδότηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για καύσιμα όσο και για εισιτήρια μέσων μαζικής μεταφοράς ή διαδρομές με ταξί. Ωστόσο, η αρχιτεκτονική του μέτρου δείχνει ότι ο πραγματικός πυρήνας της πολιτικής είναι η ιδιοκτησία ιδιωτικού οχήματος και όχι η κάλυψη της ανάγκης μετακίνησης για το σύνολο των πολιτών.
Δικαιούχοι, ποσά και πραγματική στόχευση
Το πρόγραμμα έχει δημοσιονομικό κόστος 130 εκατ. ευρώ για δύο μήνες, ποσό που αντιστοιχεί σε ενίσχυση περίπου 0,36 ευρώ ανά λίτρο, με βάση τη μέση κατανάλωση. Σε σχέση με τα προηγούμενα Fuel Pass, η επιδότηση είναι υψηλότερη αλλά χρονικά πιο συμπυκνωμένη, με στόχο την άμεση απορρόφηση του νέου σοκ στις τιμές καυσίμων λόγω της ανόδου του Brent και της γεωπολιτικής έντασης.
Η ψηφιακή κάρτα αφορά φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων ελευθέρων επαγγελματιών, με εισοδηματικά όρια έως 25.000 ευρώ για άγαμους και έως 35.000 ευρώ για έγγαμους, προσαυξανόμενα κατά 5.000 ευρώ ανά παιδί. Για μονογονεϊκές οικογένειες το όριο φτάνει τις 39.000 ευρώ, σε μια διευρυμένη βάση δικαιούχων κατά τα πρότυπα του προγράμματος «Σπίτι μου 2».
Η ενίσχυση ορίζεται στα 50 ευρώ για αυτοκίνητο στην ηπειρωτική Ελλάδα (40 ευρώ χωρίς ψηφιακή κάρτα) και 60 ευρώ για τα νησιά (50 ευρώ χωρίς), ενώ για μοτοσυκλέτες κυμαίνεται από 30 έως 35 ευρώ. Σύμφωνα με τη βάση οχημάτων, στη χώρα υπάρχουν περίπου 3,7 εκατ. ιδιοκτήτες αυτοκινήτων και 248.000 ιδιοκτήτες μοτοσυκλετών χωρίς αυτοκίνητο, δηλαδή σχεδόν 3,98 εκατ. δυνητικοί δικαιούχοι. Από αυτούς, περίπου 3,1 εκατ. πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια – περίπου το 78%.
Το κρίσιμο όμως στοιχείο είναι ότι όλα τα παραπάνω αφορούν αποκλειστικά πολίτες που διαθέτουν όχημα. Η «διεύρυνση» γίνεται μόνο εντός αυτής της ομάδας, όχι στο σύνολο της κοινωνίας που υφίσταται την ακρίβεια στις μετακινήσεις.
Οι αποκλεισμένοι και η «διπλή ταχύτητα» στη μετακίνηση
Όσοι δεν έχουν αυτοκίνητο ή μοτοσυκλέτα αποκλείονται πλήρως από το Fuel Pass, ανεξαρτήτως εισοδήματος. Πρόκειται συχνά για νέους, χαμηλόμισθους και κατοίκους αστικών κέντρων που βασίζονται αποκλειστικά σε μέσα μαζικής μεταφοράς και ταξί. Η έλλειψη οχήματος, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι επιλογή αλλά ένδειξη οικονομικής αδυναμίας.
Αυτές οι ομάδες συνεχίζουν να πληρώνουν πλήρως το κόστος μετακίνησης – με τη μηνιαία κάρτα απεριορίστων διαδρομών να διαμορφώνεται περίπου στα 27 ευρώ – ενώ υφίστανται παράλληλα το έμμεσο κόστος της ενεργειακής κρίσης μέσω αυξήσεων σε τρόφιμα και υπηρεσίες. Αντίθετα, οι κάτοχοι οχημάτων λαμβάνουν έως 60 ευρώ για το δίμηνο, που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για καύσιμα, ταξί ή δημόσιες συγκοινωνίες.
Ακόμη πιο ευνοημένοι είναι οι ιδιοκτήτες οχημάτων diesel, οι οποίοι επωφελούνται σωρευτικά από το Fuel Pass και την παράλληλη επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, που μειώνει την τιμή έως και κατά 0,20 ευρώ το λίτρο. Έτσι διαμορφώνεται μια «διπλή ταχύτητα»: επιδοτούμενη μετακίνηση για όσους έχουν όχημα, μηδενική άμεση ενίσχυση για όσους δεν έχουν, παρότι και οι δύο κατηγορίες αντιμετωπίζουν την ίδια αύξηση στο συνολικό κόστος ζωής.
Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη επειδή η κυβέρνηση δηλώνει ότι «δεν στηρίζει το καύσιμο, αλλά τη μετακίνηση». Από τη στιγμή όμως που η ενίσχυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μέσα μαζικής μεταφοράς και ταξί, η επιλογή να συνδεθεί αποκλειστικά με την κατοχή οχήματος δημιουργεί σαφή ασυμμετρία: ένα εργαλείο που αγγίζει τη συνολική μετακίνηση παραμένει προσβάσιμο μόνο σε όσους έχουν ιδιωτικό μέσο.
Σχόλιο 
: Το Fuel Pass 2026 αποτυπώνει το βασικό δίλημμα της ελληνικής κοινωνικής πολιτικής: στοχευμένες, δημοσιονομικά ελεγχόμενες παρεμβάσεις που όμως αναπαράγουν ανισότητες. Με κριτήριο την ιδιοκτησία οχήματος, το κράτος επιδοτεί κυρίως όσους έχουν ήδη περιουσιακό στοιχείο, αφήνοντας εκτός τους πιο «αόρατους» ευάλωτους – όσους δεν έχουν καν τη δυνατότητα να αγοράσουν αυτοκίνητο. Αν ο στόχος είναι πράγματι η στήριξη της μετακίνησης ως κοινωνικού δικαιώματος, η επόμενη φάση πολιτικής θα πρέπει να περάσει από την επιδότηση του Ι.Χ. στη στοχευμένη μείωση κόστους για τους σταθερούς χρήστες των δημόσιων συγκοινωνιών.
#FuelPass #καύσιμα #ακρίβεια #μετακινήσεις #ενεργειακή_κρίση
