Ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών, σύμφωνα με τον επικεφαλής του International Energy Agency, Fatih Birol, ο οποίος προειδοποιεί ότι η τρέχουσα κατάσταση ξεπερνά σε ένταση ακόμη και τα διπλά πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970.
Μιλώντας στην Καμπέρα, ο Birol τόνισε ότι η κρίση που έχει προκληθεί από τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν συνδυάζει ταυτόχρονα τρεις διαταραχές: δύο πετρελαϊκές κρίσεις και μία κρίση φυσικού αερίου. Το αποτέλεσμα είναι μια συστημική πίεση στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, με άμεσες επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της IEA, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου έχει μειωθεί κατά περίπου 11 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, επίπεδο που υπερβαίνει κατά πολύ τις απώλειες της δεκαετίας του 1970. Παράλληλα, η αγορά LNG καταγράφει έλλειμμα περίπου 140 δισ. κυβικών μέτρων, σχεδόν διπλάσιο από την ενεργειακή αναταραχή που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2022.
Η βασική αιτία της κρίσης είναι η αποσταθεροποίηση του Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG. Η de facto διακοπή της ροής, σε συνδυασμό με επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, έχει πλήξει ήδη περισσότερες από 40 εγκαταστάσεις σε εννέα χώρες.
Οι επιπτώσεις στις αγορές είναι άμεσες. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί πάνω από 50% από την έναρξη της σύγκρουσης, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και πιέζοντας τις οικονομίες, ενώ η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσης ενισχύει το risk-off κλίμα διεθνώς.
Ο Birol προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει «μεγάλη απειλή», σημειώνοντας ότι η έκταση του προβλήματος δεν είχε αρχικά γίνει πλήρως αντιληπτή από τους policymakers. Για τον λόγο αυτό, η IEA έχει ήδη προχωρήσει σε συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, ύψους 400 εκατομμυρίων βαρελιών, ενώ εξετάζει επιπλέον παρεμβάσεις.
Παράλληλα, ο οργανισμός προτείνει μέτρα περιορισμού της ζήτησης, όπως ενίσχυση της τηλεργασίας, carpooling και μείωση ορίων ταχύτητας, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η κατανάλωση ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ωστόσο, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι τεχνικό αλλά γεωπολιτικό.
Η μόνη πραγματική λύση είναι η επαναλειτουργία του Ορμούζ.
Χωρίς αυτήν, οποιαδήποτε παρέμβαση στην πλευρά της προσφοράς ή της ζήτησης λειτουργεί απλώς ως προσωρινή αποσυμπίεση.
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια στιγμή όπου ο Donald Trump έχει δώσει τελεσίγραφο 48 ωρών στο Ιράν για το άνοιγμα των θαλάσσιων οδών, με την Τεχεράνη να απαντά ότι θα προχωρήσει σε πλήρη αποκλεισμό και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές εάν δεχθεί νέα πλήγματα.
Το ενεργειακό σύστημα βρίσκεται πλέον σε κατάσταση οριακής ισορροπίας.
Και η αγορά προεξοφλεί το χειρότερο σενάριο.
SBC Analysis
Δεν μιλάμε για ενεργειακή κρίση.
Μιλάμε για ενεργειακό σοκ συστημικού χαρακτήρα.
Το Ορμούζ δεν είναι απλά ένα πέρασμα.
Είναι ο διακόπτης της παγκόσμιας οικονομίας.
Και αυτή τη στιγμή… είναι off.
