Οι Ταλιμπάν φέρονται να ανέλαβαν τον έλεγχο της αφγανικής πρεσβείας στο Βερολίνο, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή συναίνεση της Γερμανίας. Η υπόθεση αναδεικνύει γκρίζες ζώνες στο διεθνές δίκαιο και την ευρωπαϊκή πολιτική μη αναγνώρισης του καθεστώτος στην Καμπούλ.
Μια κίνηση με σοβαρές διπλωματικές και νομικές προεκτάσεις αποκαλύπτει ρεπορτάζ της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD: μέλος των Ταλιμπάν έχει τοποθετηθεί, σύμφωνα με απόρρητα έγγραφα, ως επιτετραμμένος στην αφγανική πρεσβεία στο Βερολίνο, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαιτούμενη ενημέρωση και έγκριση της γερμανικής κυβέρνησης.
Παράκαμψη της Σύμβασης της Γενεύης και γκρίζα ζώνη αναγνώρισης
Η κίνηση της Καμπούλ έρχεται σε αντίθεση με το πνεύμα της Σύμβασης της Βιέννης του 1961 για τις διπλωματικές σχέσεις, η οποία προβλέπει ότι ο επικεφαλής μιας αποστολής πρέπει να γίνει αποδεκτός από το κράτος υποδοχής πριν αναλάβει τα καθήκοντά του. Σύμφωνα με την ARD, ο νεοτοποθετημένος διπλωμάτης, γνωστός ως Νεμπρασούλ Χ., είχε εγκριθεί από το Βερολίνο μόνο ως χαμηλόβαθμος προξενικός υπάλληλος, με αποστολή τη «τεχνική διευκόλυνση» απελάσεων απορριφθέντων αιτούντων άσυλο προς το Αφγανιστάν.
Ωστόσο, απόρρητα έγγραφα που επικαλείται το ρεπορτάζ δείχνουν ότι ο ίδιος υπογράφει και ενεργεί ως επιτετραμμένος – δηλαδή ως ο ανώτερος διπλωματικός εκπρόσωπος της αφγανικής αποστολής, στη θέση πλήρους πρεσβευτή. Στις επαφές με το υπουργείο Εξωτερικών στην Καμπούλ εμφανίζεται ήδη με αυτή την ιδιότητα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση των Ταλιμπάν επιχειρεί να εδραιώσει τον έλεγχό της στις αφγανικές διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό, χωρίς να περιμένει επίσημη διεθνή αναγνώριση.
Ενδεικτικό της έντασης είναι ότι, όπως μεταφέρεται, εκπρόσωπος του γερμανικού ΥΠΕΞ δήλωσε πως «δεν έχει υπάρξει καμία κοινοποίηση αλλαγών προσωπικού στις αφγανικές διπλωματικές αποστολές στη Γερμανία». Επίσημα, το Βερολίνο εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει τους Ταλιμπάν ως νόμιμη κυβέρνηση.
Εσωτερικό πραξικόπημα στην πρεσβεία και ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα
Παράλληλα, ο μέχρι πρότινος επικεφαλής της πρεσβείας, ο Αμπντούλ Π., ο οποίος είχε διοριστεί από την προ-Ταλιμπάν κυβέρνηση του Άσραφ Γκάνι, φέρεται να έχει ουσιαστικά απογυμνωθεί από τις εξουσίες του από τον Ιανουάριο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, θεωρήθηκε «μη αξιόπιστος» από το νέο καθεστώς και υποβιβάστηκε σε ρόλο βιτρίνας: διατηρεί την κατοικία του πρέσβη στην εύπορη συνοικία Τσελεντορφ και συνεχίζει να κυκλοφορεί με διπλωματικές πινακίδες, αλλά δεν ασκεί ουσιαστική εξουσία.
Το ρεπορτάζ αναφέρει ακόμη ότι δεύτερος χαμηλόβαθμος αξιωματούχος που είχε φθάσει μαζί με τον Νεμπρασούλ Χ. έχει αναλάβει, χωρίς γερμανική αναγνώριση, τον ρόλο γενικού προξένου στο Βόννη, όπου εξακολουθούν να λειτουργούν ορισμένα διπλωματικά παραρτήματα. Το αποτέλεσμα είναι ότι, σύμφωνα με την ARD, η Γερμανία αποτελεί πλέον το μοναδικό κράτος-μέλος της Ε.Ε. στο οποίο οι Ταλιμπάν, ντε φάκτο, ελέγχουν πλήρως μια πρεσβεία, έστω και χωρίς επίσημη αναγνώριση.
Η υπόθεση αναδεικνύει το πώς οι Ταλιμπάν αξιοποιούν θεσμικά κενά και την ανάγκη ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να διατηρούν «τεχνικές επαφές» για ζητήματα όπως οι απελάσεις και η προξενική προστασία, χωρίς να προσφέρουν πολιτική νομιμοποίηση στο καθεστώς. Ταυτόχρονα, θέτει ερωτήματα για το κατά πόσο τα κράτη υποδοχής μπορούν να ελέγχουν ουσιαστικά ποιος ασκεί εξουσία στο εσωτερικό ξένων αποστολών όταν αποφεύγουν την πλήρη διακοπή διπλωματικών σχέσεων.
Σχόλιο 
: Η γερμανική περίπτωση λειτουργεί ως προειδοποιητικό παράδειγμα για την Ε.Ε.: η επιλογή «μη αναγνώρισης αλλά διατήρησης επαφών» δημιουργεί γκρίζες ζώνες όπου αυταρχικά καθεστώτα μπορούν να αποκτούν πραγματικό έλεγχο σε πρεσβείες, χωρίς να φέρουν το πολιτικό κόστος μιας επίσημης αναγνώρισης. Το δίλημμα μεταξύ αρχών εξωτερικής πολιτικής και διαχείρισης μεταναστευτικών ροών γίνεται ολοένα πιο οξύ και απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή γραμμή, ώστε να αποφεύγονται μονομερείς τετελεσμένες κινήσεις όπως αυτή των Ταλιμπάν στο Βερολίνο.
#Ταλιμπάν #Γερμανία #Αφγανιστάν #Διπλωματία #ΕΕ
