Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν έχει φέρει μαζικές ακυρώσεις, αλλά αλλάζει ριζικά την εξίσωση κερδοφορίας για τα ελληνικά ξενοδοχεία. Η επιβράδυνση των κρατήσεων, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και τα ακριβότερα εισιτήρια διαμορφώνουν ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου για τη φετινή σεζόν.
Η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή βρίσκει τον ελληνικό τουρισμό σε μια φαινομενικά ισχυρή αφετηρία, μετά από μια χρονιά-ρεκόρ. Ωστόσο, πίσω από την απουσία μαζικών ακυρώσεων, διαμορφώνεται ένα μείγμα κινδύνων που απειλεί όχι τόσο τους όγκους αφίξεων, όσο την καθαρή κερδοφορία των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων.
Έναν μήνα μετά την έναρξη των συγκρούσεων στον Περσικό Κόλπο, οι ρυθμοί κρατήσεων κινούνται 8%-10% χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι, σύμφωνα με εκτιμήσεις μεγάλων tour operators. Δεδομένου ότι περίπου 6 στις 10 κρατήσεις περνούν ακόμα από το κανάλι του μαζικού τουρισμού, η κάμψη αυτή δεν μπορεί να αγνοηθεί, ιδιαίτερα καθώς συμπίπτει με εκτίναξη του κόστους λειτουργίας και μετακίνησης.
Κρατήσεις, ακυρώσεις και το πείραμα των ευέλικτων πολιτικών
Η άμεση αντίδραση των ξενοδόχων στην κλονισμένη ζήτηση είναι η υιοθέτηση πιο ευέλικτων πολιτικών ακυρώσεων. Οι επιχειρηματίες προσφέρουν δυνατότητα επιστροφής χρημάτων μέχρι ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν την άφιξη, επιχειρώντας να μειώσουν τον ψυχολογικό φραγμό της δέσμευσης σε μια περίοδο γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.
Η στρατηγική αυτή όμως έχει διπλή όψη: από τη μία ενθαρρύνει τις έγκαιρες κρατήσεις, από την άλλη αυξάνει τον κίνδυνο για κύμα ακυρώσεων, ειδικά αν η κρίση παραταθεί ή αν επιδεινωθεί το οικονομικό περιβάλλον. Η εικόνα για το Πάσχα είναι χαρακτηριστική: πληρότητες γύρω στο 60% έναντι 75% πέρυσι, με τους ξενοδόχους να αποδίδουν τη διαφορά στην οικονομική ανασφάλεια και όχι μόνο στον πρώιμο εορτασμό και στο γεγονός ότι λειτουργεί μόλις το 30% των μονάδων «ήλιος-θάλασσα».
Το πραγματικό πρόβλημα: λειτουργικό κόστος και ακριβή μετακίνηση
Εκεί όμως όπου συγκλίνουν οι φόβοι του κλάδου είναι στο μέτωπο του κόστους. Οι επιχειρηματίες φιλοξενίας διαπιστώνουν ήδη αισθητή αύξηση του λειτουργικού κόστους, λόγω ακριβότερης ενέργειας και πρώτων υλών. Ακόμη και σε σενάριο αποκλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή, οι τιμές ενέργειας εκτιμάται ότι δεν θα επιστρέψουν γρήγορα στα προ κρίσης επίπεδα, υπονομεύοντας τα περιθώρια κέρδους μιας κατά βάση εποχικής δραστηριότητας.
Στο ίδιο κάδρο εντάσσεται και η άνοδος των αεροπορικών ναύλων, αλλά και ο κίνδυνος αυξήσεων στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Η αύξηση του κόστους μετακίνησης μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για κρατήσεις της τελευταίας στιγμής και να ωθήσει τους ταξιδιώτες είτε σε φθηνότερους προορισμούς είτε σε συντομότερη διάρκεια διακοπών. Ήδη, σε ένα περιβάλλον πληθωρισμού 2,5% στην ευρωζώνη και διαβρωμένης αγοραστικής δύναμης, οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται πιο προσεκτικοί, «ψαλιδίζοντας» ημέρες διαμονής ή επιλέγοντας οικονομικότερα πακέτα.
Αεροπορική συνδεσιμότητα, πόλεμος και αντοχές της Ελλάδας
Στο επίπεδο της συνδεσιμότητας, η εικόνα είναι μεικτή αλλά όχι δραματική. Οι περισσότερες αεροπορικές που δραστηριοποιούνται στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν σταδιακά τα δρομολόγιά τους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Gulf Air, που επανεκκινεί πτήσεις από τις 7 Απριλίου μέσω Νταμάμ λόγω περιορισμών στο Μπαχρέιν. Εξαίρεση αποτελούν οι δύο ελληνικοί αερομεταφορείς, Aegean Airlines και SKY express, που δεν έχουν ακόμη επανέλθει πλήρως στα δρομολόγια προς τη Μέση Ανατολή.
Τα στοιχεία του Eurocontrol δείχνουν ότι ο μέσος ημερήσιος αριθμός πτήσεων Ελλάδας προς τη Μέση Ανατολή μειώθηκε από 26 σε 16 μετά την έναρξη του πολέμου, πτώση 38%. Ωστόσο, η μείωση αυτή είναι η μικρότερη μεταξύ των δέκα ευρωπαϊκών χωρών με δρομολόγια προς την περιοχή, γεγονός που υποδηλώνει σχετική ανθεκτικότητα του ελληνικού κόμβου. Σε άλλες αγορές, όπως η Πολωνία ή η Τουρκία, η συρρίκνωση είναι πολύ εντονότερη.
Καθοριστικός παράγοντας για τη συνέχεια παραμένει η διάρκεια της σύγκρουσης. Παράταση του πολέμου πέραν του Απριλίου δεν θα πλήξει μόνο τη ζήτηση και τις κρατήσεις, αλλά θα επιβαρύνει το γενικότερο οικονομικό κλίμα στην Ευρώπη, περιορίζοντας τον «χώρο» για τουριστική δαπάνη.
Σχόλιο 
: Ο ελληνικός τουρισμός μπαίνει σε μια σεζόν όπου το στοίχημα δεν είναι μόνο οι αφίξεις, αλλά η διατήρηση βιώσιμης κερδοφορίας σε περιβάλλον αυξημένου κόστους και γεωπολιτικού ρίσκου. Οι ευέλικτες πολιτικές ακυρώσεων και η σταδιακή επαναφορά των πτήσεων προσφέρουν ανάσες, αλλά εάν δεν υπάρξει σταθεροποίηση στις τιμές ενέργειας και μεταφορών, ο κλάδος θα πιεστεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος του κόστους, με κίνδυνο να «καεί» ένα ακόμη ρεκόρ αφίξεων σε επίπεδο ταμείου.
#τουρισμός #ξενοδοχεία #ΜέσηΑνατολή #οικονομία
