Παρίσι και Λονδίνο αναλαμβάνουν διπλωματική πρωτοβουλία για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Στόχος μια πολυμερής, αμιγώς αμυντική αποστολή, σε απόσταση από τη γραμμή σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν.
Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο επιχειρούν να καλύψουν το επικίνδυνο κενό ανάμεσα στην αμερικανική στρατηγική κλιμάκωσης και στην ανάγκη σταθερότητας στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κιρ Στάρμερ θα συμπροεδρεύσουν την Παρασκευή σε τηλεδιάσκεψη υψηλού επιπέδου, με αντικείμενο τη συγκρότηση πολυμερούς, «καθαρά αμυντικής» αποστολής για την ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ.
Η γαλλοβρετανική πρόταση και οι «μη εμπολέμοι»
Σύμφωνα με το Ελιζέ, η πρωτοβουλία στοχεύει στη χάραξη σχεδίου που θα επιτρέψει την «αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας». Στις συνομιλίες θα κληθούν να συμμετάσχουν χώρες που χαρακτηρίζονται ως «μη εμπολέμες», έτοιμες να συνεισφέρουν σε μια αποστολή επιτήρησης και προστασίας, χωρίς άμεση εμπλοκή στη σύγκρουση με το Ιράν.
Ο ακριβής κατάλογος κρατών που θα μετάσχουν δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ωστόσο το Παρίσι και το Λονδίνο επιχειρούν να οικοδομήσουν μια ευρύτερη διεθνή συσπείρωση, πέρα από τον αμερικανικό άξονα. Η έμφαση στον «πολυμερή» και «αμυντικό» χαρακτήρα της αποστολής δείχνει προσπάθεια διαφοροποίησης από μονομερείς κινήσεις ισχύος και από ενέργειες που θα μπορούσαν να θεωρηθούν κλιμάκωση, όπως ο ναυτικός αποκλεισμός.
Σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν και παγκόσμιες ενεργειακές ισορροπίες
Η τηλεδιάσκεψη έρχεται σε μια ιδιαίτερα τεταμένη συγκυρία. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον για συμφωνία πάνω στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το άνοιγμα του διαύλου απέτυχαν το περασμένο Σαββατοκύριακο. Σε απάντηση, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πρόθεση των ΗΠΑ να επιβάλουν αποκλεισμό σε πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, αυξάνοντας δραματικά την πίεση στην ιρανική ηγεσία.
Παράλληλα, οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν τον Φεβρουάριο πυροδότησαν περιφερειακή ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και οδήγησαν σχεδόν σε παράλυση τη ναυσιπλοΐα στον στρατηγικό δίαυλο, από τον οποίο διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η απότομη μείωση της κίνησης στο Στενό έχει εκτινάξει τις τιμές ενέργειας διεθνώς, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος μεταφορών, στη βιομηχανία και στον πληθωρισμό, ιδίως στην Ευρώπη που παραμένει εισαγωγέας ενέργειας.
Ευρωπαϊκή ισορροπία απέναντι στην Ουάσιγκτον
Παρίσι και Λονδίνο έχουν ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν στηρίζουν την ιδέα αμερικανικού αποκλεισμού, τον οποίο αντιλαμβάνονται ως κίνηση που μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση με το Ιράν. Ο εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού τόνισε ότι η σύνοδος της Παρασκευής στοχεύει στην «προώθηση της διεθνούς προσπάθειας που οικοδομήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες για τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας».
Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν και πώς η γαλλοβρετανική πρόταση μπορεί να μειώσει πραγματικά την ένταση. Η Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας μέγιστη πίεση στην Τεχεράνη, δύσκολα θα αποδεχθεί περιορισμούς στις επιλογές της. Από την άλλη, ευρωπαϊκές δυνάμεις, που πληρώνουν βαρύ οικονομικό τίμημα από την αποσταθεροποίηση των θαλάσσιων οδών, αναζητούν μια εναλλακτική διαδρομή που θα συνδυάζει ασφάλεια ναυσιπλοΐας, αποφυγή ευθείας ρήξης με το Ιράν και περιορισμό του κινδύνου ευρύτερης σύρραξης.
Για την Ελλάδα, ως ναυτιλιακή υπερδύναμη με έντονη παρουσία σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές μεταφορές, η έκβαση αυτής της πρωτοβουλίας έχει άμεσο ενδιαφέρον. Κάθε βήμα προς την ομαλοποίηση στο Στενό του Ορμούζ μεταφράζεται σε χαμηλότερο ρίσκο για τα ελληνόκτητα πλοία, σταθερότερες ναύλες και μικρότερη μεταβλητότητα στις τιμές καυσίμων.
Σχόλιο 
: Η γαλλοβρετανική κίνηση δείχνει ότι η Ευρώπη επιχειρεί να ανακτήσει ρόλο ρυθμιστή σε μια κρίση με τεράστιο ενεργειακό και γεωοικονομικό διακύβευμα. Αν όμως η Ουάσιγκτον επιμείνει σε λογική αποκλεισμού και η Τεχεράνη απαντήσει ασύμμετρα, μια «αμιγώς αμυντική» αποστολή ίσως αποδειχθεί ανεπαρκής. Το στοίχημα για Παρίσι και Λονδίνο είναι να μετατρέψουν τη ναυτική ασφάλεια σε γέφυρα προς μια ευρύτερη διπλωματική συμφωνία, διαφορετικά ο κίνδυνος μόνιμης αποσταθεροποίησης των θαλάσσιων διαύλων και των τιμών ενέργειας θα παραμείνει υψηλός.
#Ορμούζ #Γαλλία #ΗνωμένοΒασίλειο #Ιράν #ΗΠΑ #Ενέργεια #Ναυτιλία
