Η Γερμανία έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα στήριξης της Ουκρανίας, αλλά η πολιτική, οικονομική και κοινωνική κόπωση εντείνεται. Η μείωση της αμερικανικής βοήθειας και οι εσωτερικές αντιδράσεις δοκιμάζουν τα όρια του Βερολίνου.
Η Γερμανία έχει αναδειχθεί στον σημαντικότερο διμερή υποστηρικτή της Ουκρανίας μετά τις ΗΠΑ, όμως το πολιτικό και κοινωνικό κόστος αυτής της επιλογής γίνεται ολοένα πιο ορατό. Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ περιορίζει δραστικά τη βοήθεια της Ουάσινγκτον και πιέζει για γρήγορη ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία, το Βερολίνο καλείται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να διαβεβαιώνει ότι «η Γερμανία στέκεται σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας».
Οικονομικό βάρος και αναπροσαρμογή της στρατιωτικής βοήθειας
Από την έναρξη του πολέμου, η Γερμανία έχει προσφέρει συνολικά σχεδόν 100 δισ. ευρώ σε στρατιωτική, οικονομική, τεχνική και ανθρωπιστική βοήθεια προς την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της υποδοχής άνω του ενός εκατομμυρίου προσφύγων. Μόνο η στρατιωτική στήριξη, έως το τέλος του 2025, ανέρχεται σε περίπου 55 δισ. ευρώ, μέσω υλικού από τα αποθέματα της Μπούντεσβερ και κρατικά χρηματοδοτούμενων παραγγελιών από τη βιομηχανία.
Η σύνθεση αυτής της βοήθειας έχει μεταβληθεί σημαντικά. Τα άρματα μάχης, που δόθηκαν με μεγάλη καθυστέρηση, έχουν χάσει την κεντρική τους σημασία στο πεδίο, όπου πλέον κυριαρχούν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η Γερμανία προμηθεύει επιθετικά drones, ενώ γερμανικές εταιρείες παράγουν συστήματα και επί ουκρανικού εδάφους στο πλαίσιο κοινών προγραμμάτων. Η παλιά συζήτηση για αποστολή πυραύλων κρουζ Taurus θεωρείται πλέον ξεπερασμένη από τον Μερτς, ο οποίος τονίζει ότι η Ουκρανία μπορεί να κατασκευάζει δικά της όπλα μεγάλης εμβέλειας και ότι το πραγματικό έλλειμμα είναι η χρηματοδότηση.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Βερολίνο αναλαμβάνει ρόλο αιχμής, με τον καγκελάριο να δεσμεύεται ότι θα πιέσει για την ταχεία εκταμίευση δανείου 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς το Κίεβο. Η προηγούμενη ουγγρική κυβέρνηση είχε μπλοκάρει τη διαδικασία, όμως η αλλαγή πολιτικού σκηνικού στη Βουδαπέστη φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για εκταμίευση έως τα μέσα Μαΐου.
Ενέργεια, πρόσφυγες και η επόμενη μέρα της ουκρανικής οικονομίας
Πέρα από τα όπλα, η Γερμανία έχει διοχετεύσει περίπου 39 δισ. ευρώ σε πολιτική και ανθρωπιστική βοήθεια, ενισχύοντας τη λειτουργία του ουκρανικού κράτους. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον ενεργειακό τομέα, στόχο των ρωσικών επιθέσεων: πάνω από 1,2 δισ. ευρώ έχουν διατεθεί για επισκευές και ανασυγκρότηση υποδομών, ενώ Γερμανοί τεχνικοί συνεργάζονται με Ουκρανούς εταίρους για πιο αποδοτικά δίκτυα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Στο εσωτερικό, η υποδοχή άνω του ενός εκατομμυρίου Ουκρανών –κυρίως γυναικών και παιδιών– έχει επιβαρύνει μεν τους προϋπολογισμούς ομοσπονδίας και κρατιδίων, αλλά συνοδεύεται από αξιοσημείωτη ένταξη: περίπου οι μισοί πρόσφυγες σε ηλικία εργασίας απασχολούνται ήδη, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έρευνας Απασχόλησης. Γλωσσικά προγράμματα, κατάρτιση και στήριξη στην εύρεση εργασίας στοχεύουν στη μετατροπή της ανθρωπιστικής κρίσης σε ευκαιρία ενίσχυσης της αγοράς εργασίας.
Ωστόσο, η μαζική άφιξη νεαρών Ουκρανών ανδρών από τον Σεπτέμβριο, μετά τη χαλάρωση των περιορισμών εξόδου από τη χώρα έως τα 25 έτη, προκαλεί πολιτικές τριβές. Ο Μερτς ζητά από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να περιορίσει αυτή τη ροή ή να διευκολύνει την επιστροφή τους, καθώς η Γερμανία παρέχει στέγη, σίτιση και πρόσβαση στην αγορά εργασίας σε άτομα που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ουκρανική άμυνα.
Ευρωπαϊκή προοπτική, εσωτερικές αντιδράσεις και άνοδος της άκρας δεξιάς
Παράλληλα με τη διαχείριση του πολέμου, το Βερολίνο συμμετέχει ενεργά στον σχεδιασμό της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης και του εκσυγχρονισμού της ουκρανικής οικονομίας, με στόχο τη μελλοντική ένταξη στην ΕΕ. Η ουκρανική πλευρά θέτει ως ορόσημο την 1η Ιανουαρίου 2027, αλλά η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί το χρονοδιάγραμμα μη ρεαλιστικό, δεδομένης της επιφυλακτικότητας αρκετών κρατών-μελών.
Η νέα ουγγρική κυβέρνηση αντιτίθεται στην πλήρη ένταξη της Ουκρανίας, ενώ ο Ζελένσκι απορρίπτει κάθε ιδέα «ΕΕ light» ή «ΝΑΤΟ light», υποστηρίζοντας ότι «κανείς δεν χρειάζεται έναν ουκρανικό στρατό light». Σειρά διεθνών διασκέψεων για την ανοικοδόμηση (URC) –με επόμενη στάση την Πολωνία στο τέλος Ιουνίου στη Γκντανσκ– επιχειρεί να χαρτογραφήσει επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.
Στο εσωτερικό της Γερμανίας, η στήριξη προς την Ουκρανία παραμένει πλειοψηφική στα μεγάλα κόμματα, αλλά η πίεση από δεξιά και αριστερά αυξάνεται. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κεφαλαιοποιεί την κοινωνική δυσαρέσκεια από τις υψηλές τιμές καυσίμων, που επιβαρύνονται και από τον πόλεμο με το Ιράν, ζητώντας επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία και φθηνή ενέργεια. Η Αριστερά, από την άλλη, προβάλλει καθαρά πασιφιστικό λόγο, απορρίπτοντας την κλιμάκωση της στρατιωτικής εμπλοκής.
Παρότι η κοινωνική ένταση γύρω από τους Ουκρανούς πρόσφυγες παραμένει σχετικά χαμηλή –και εν μέρει περιορίζεται με μείωση επιδομάτων για όσους έφτασαν μετά την 1η Απριλίου 2025– το πολιτικό ρίσκο για την κυβέρνηση είναι υπαρκτό. Η προοπτική ενίσχυσης της AfD σε κρίσιμες τοπικές εκλογές στα ανατολικά κρατίδια τον Σεπτέμβριο λειτουργεί ως μόνιμη υπενθύμιση ότι η «γραμμή του Βερολίνου» υπέρ της Ουκρανίας θα κριθεί τελικά και στην κάλπη.
Σχόλιο 
: Η Γερμανία βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία: από τη μία, αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα και στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας· από την άλλη, αντιμετωπίζει δημοσιονομικούς περιορισμούς, ενεργειακές πιέσεις και την εκλογική άνοδο της άκρας δεξιάς. Όσο οι ΗΠΑ αποσύρονται, τόσο περισσότερο η γερμανική πολιτική ηγεσία θα πρέπει να πείθει τους ψηφοφόρους ότι το κόστος της στήριξης του Κιέβου είναι μικρότερο από το κόστος μιας γεωπολιτικής ήττας της Ευρώπης.
#Γερμανία #Ουκρανία #ΕΕ #Πόλεμος #Προσφυγικό
