Η Κομισιόν παρουσίασε δέσμη μέτρων για να θωρακίσει την ΕΕ από τις αναταράξεις στις αγορές ενέργειας λόγω πολέμου στο Ιράν. Το σχέδιο «AccelerateEU» στοχεύει σε ταχύτερη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις Βρυξέλλες ένα νέο «εργαλειοθήκη» πολιτικών υπό τον τίτλο «AccelerateEU», επιχειρώντας να προλάβει μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση που πυροδοτείται από τον πόλεμο στο Ιράν και την ένταση στον Περσικό Κόλπο. Η ΕΕ, η οποία εισάγει περίπου το 60% των ενεργειακών της αναγκών, βλέπει τις τιμές να εκτοξεύονται και έχει ήδη καταβάλει επιπλέον 24 δισ. ευρώ για εισαγωγές ενέργειας από την έναρξη της σύγκρουσης, χωρίς να λαμβάνει «ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας», όπως σημειώνει η Κομισιόν.
Το περιεχόμενο της «εργαλειοθήκης» AccelerateEU
Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η προσπάθεια μείωσης της εξάρτησης από πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω φορολογικών και επενδυτικών κινήτρων. Η Επιτροπή προτείνει μείωση της φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια, ώστε να γίνει πιο ελκυστική η χρήση ηλεκτρικών αντλιών θερμότητας και άλλων ηλεκτρικών λύσεων σε κτίρια και βιομηχανία, υποκαθιστώντας ορυκτά καύσιμα.
Παράλληλα, προωθείται επιτάχυνση της στροφής σε εγχώριες καθαρές μορφές ενέργειας – κυρίως ΑΠΕ – για την αντικατάσταση πετρελαίου, φυσικού αερίου και ορυκτών καυσίμων στις μεταφορές. Στο σκέλος της αγοράς, η Κομισιόν εισηγείται καλύτερο συντονισμό του χρονοδιαγράμματος αγορών φυσικού αερίου ώστε να αποφεύγονται νέες εκρήξεις τιμών, καθώς και δυνατότητα διευκόλυνσης απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου όταν χρειάζεται.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει ένα «σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα», με στόχο τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας και την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, δεδομένης της στενής σύνδεσης της βιομηχανίας λιπασμάτων με το φυσικό αέριο. Επιπλέον, προτείνεται χαλάρωση των κανόνων για επιδοτήσεις σε πετρέλαιο και λιπάσματα, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να καλύπτουν έως και το 50% της αύξησης των τιμών από την έναρξη του πολέμου.
Κίνδυνος για αεροπορικά καύσιμα και γεωπολιτικές εξαρτήσεις
Ένα από τα πιο επείγοντα ζητήματα αφορά τη διαθεσιμότητα κηροζίνης ενόψει της θερινής τουριστικής περιόδου. Η ΕΕ εισάγει περίπου το 40% των αναγκών της σε αεροπορικά καύσιμα και σχεδόν τα μισά διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρίσκονται στο επίκεντρο της έντασης. Η Επιτροπή ζητά τη μέγιστη αξιοποίηση της διυλιστικής ικανότητας στην Ευρώπη, ειδικά για την παραγωγή jet fuel, και σχεδιάζει χαρτογράφηση των αποθεμάτων και των ροών καυσίμων, καθώς και συντονισμό εναλλακτικών πηγών προμήθειας.
Ο επίτροπος Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας επιχειρεί να κατευνάσει τους φόβους για ευρείας κλίμακας ακυρώσεις πτήσεων, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής τέτοια σημάδια. Ωστόσο, αναγγέλλει ότι εξετάζεται αύξηση εισαγωγών από τις ΗΠΑ και υποχρεωτικά ελάχιστα αποθέματα κηροζίνης σε επίπεδο κρατών-μελών.
Ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν χαρακτήρισε την κρίση «καμπανάκι αφύπνισης» και «σημείο καμπής», υπογραμμίζοντας ότι ακόμη και μια πιθανή διπλωματική εκτόνωση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ δεν θα αναιρέσει γρήγορα τις επιπτώσεις στις αγορές. Η μέχρι σήμερα ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος αποδίδεται στη διαφοροποίηση προμηθευτών, στα στρατηγικά αποθέματα και στην αυξημένη δυναμικότητα εισαγωγών LNG. Ωστόσο, οι συνεχιζόμενοι κίνδυνοι τιμών και ελλείψεων αναδεικνύουν τη δομική ευαλωτότητα της ΕΕ όσο παραμένει εξαρτημένη από τις γεωπολιτικά ασταθείς ροές ορυκτών καυσίμων.
Σχόλιο 
: Το «AccelerateEU» δείχνει ότι η ΕΕ περνά από τη διαχείριση κρίσεων σε πιο στρατηγική προσέγγιση ενεργειακής ασφάλειας, συνδέοντας άμεσα κλιματική πολιτική και γεωπολιτική. Όμως η πραγματική δοκιμασία θα είναι η ταχύτητα υλοποίησης σε εθνικό επίπεδο και η ικανότητα των κρατών-μελών να χρηματοδοτήσουν στοχευμένα μέτρα χωρίς να τροφοδοτήσουν νέο κύμα πληθωρισμού ή να δημιουργήσουν στρεβλώσεις ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς.
#ΕΕ #ενέργεια #AccelerateEU #Ιράν #ΑΠΕ
