Η Εσθονία προτείνει στην ΕΕ έναν ειδικό δασμό στις εισαγωγές από τη Ρωσία ώστε τα έσοδα να κατευθυνθούν στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Η ιδέα επαναφέρει στο προσκήνιο τη χρήση της εμπορικής πολιτικής ως εργαλείου ασφάλειας και αποτροπής.
Η Εσθονία επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο μέτωπο στην ευρωπαϊκή στρατηγική στήριξης της Ουκρανίας, προτείνοντας την επιβολή στοχευμένων δασμών σε ρωσικά προϊόντα με αποκλειστικό σκοπό τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της χώρας. Ο Εσθονός πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαελ, από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο, υποστήριξε ότι οι ζημιές που έχει προκαλέσει η ρωσική εισβολή ανέρχονται σε εκατοντάδες δισ. ευρώ και ξεπερνούν κατά πολύ τα διαθέσιμα εργαλεία της Ένωσης.
Δασμοί ως μηχανισμός αποζημίωσης και αποτροπής
Η πρόταση της Εσθονίας έρχεται σε ένα πλαίσιο όπου η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει εκτεταμένες κυρώσεις, απαγορεύσεις εισαγωγών και δασμούς σε συγκεκριμένες κατηγορίες ρωσικών προϊόντων, όπως τα σιτηρά και τα λιπάσματα. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει υιοθετηθεί ένας διαφανής, μόνιμος μηχανισμός που να συνδέει ρητά τα έσοδα από τις συναλλαγές με τη Ρωσία με την αποκατάσταση των ζημιών στην Ουκρανία.
Ο Μίχαελ υπογράμμισε ότι «πρέπει να επιβάλουμε δασμούς στα ρωσικά αγαθά για να πληρωθούν οι ζημιές», επισημαίνοντας πως η ιδέα συζητείται σε παρασκηνιακές επαφές και άτυπες συναντήσεις μεταξύ κρατών-μελών. Επτά χώρες, μεταξύ των οποίων και η Εσθονία, είχαν ήδη από τον Νοέμβριο ταχθεί υπέρ δασμών σε προϊόντα όπως ο χάλυβας και τα λιπάσματα, αλλά η πρωτοβουλία πάγωσε και δεν ενσωματώθηκε στο 20ό πακέτο κυρώσεων που συμφωνήθηκε πρόσφατα.
Κρίσιμο στοιχείο της εσθονικής επιχειρηματολογίας είναι ότι ακόμη και τα περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, που βρίσκονται σε θεματοφυλακή στις Βρυξέλλες, δεν επαρκούν για να καλύψουν το συνολικό κόστος ανοικοδόμησης. Μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της ουκρανικής κυβέρνησης σε συνεργασία με τον ΟΗΕ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Παγκόσμια Τράπεζα υπολόγισε σε 500 δισ. ευρώ, σε ορίζοντα δεκαετίας, τον λογαριασμό για την αποκατάσταση των υποδομών και της κατοικίας, εκ των οποίων ήδη περίπου το 13% του στεγαστικού αποθέματος έχει καταστραφεί στα πρώτα τρία χρόνια του πολέμου.
Ασφάλεια, βίζες και το πολιτικό ρίσκο για την ΕΕ
Παράλληλα με τη συζήτηση για τους δασμούς, ο Μίχαελ επανέφερε και το ζήτημα της αναθεώρησης του ευρωπαϊκού καθεστώτος βίζας για Ρώσους που έχουν πολεμήσει στην Ουκρανία. Προειδοποίησε ότι μετά το τέλος των εχθροπραξιών, βετεράνοι του πολέμου θα επιχειρήσουν να εισέλθουν στην ΕΕ και να αξιοποιηθούν από ιδιωτικούς στρατούς ή εγκληματικά δίκτυα, δημιουργώντας σοβαρό κίνδυνο για την εσωτερική ασφάλεια.
Ο ίδιος ήταν μεταξύ των οκτώ ηγετών που απέστειλαν επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την πρόεδρο της Κομισιόν, ζητώντας αυστηρότερους κανόνες βίζας και μαζικό «μαύρισμα» έως και ενός εκατομμυρίου Ρώσων πολιτών με εμπλοκή στον πόλεμο. Όπως είπε, η Εσθονία αναμένει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει τον συντονισμό αυτής της τεράστιας επιχειρησιακής προσπάθειας, ενώ εξέφρασε την ελπίδα ότι μέχρι το καλοκαίρι το θέμα θα βρίσκεται στην επίσημη ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Η πρόταση για δασμούς σε ρωσικά προϊόντα, συνδεδεμένους με την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, δοκιμάζει τα όρια της παραδοσιακής ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής, η οποία ιστορικά απέφευγε την ευθεία εργαλειοποίηση των δασμών για γεωπολιτικούς σκοπούς. Ταυτόχρονα, αντανακλά την κλιμάκωση του κόστους της σύγκρουσης για την ΕΕ, η οποία μόλις ενέκρινε νέο δάνειο 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο για τη στήριξη της ουκρανικής οικονομίας.
Σχόλιο 
: Η εσθονική πρόταση ουσιαστικά μεταφέρει μέρος του βάρους του πολέμου από τους Ευρωπαίους φορολογουμένους στους ίδιους τους εμπορικούς δεσμούς με τη Ρωσία. Αν και πολιτικά ελκυστική, ανοίγει περίπλοκα νομικά και οικονομικά μέτωπα, από την πιθανή αντίδραση του ΠΟΕ έως την ενδεχόμενη κλιμάκωση αντιμέτρων από τη Μόσχα. Αν υιοθετηθεί, θα σηματοδοτήσει μια βαθιά μετατόπιση της ΕΕ προς μια πιο «στρατηγική» εμπορική πολιτική, όπου οι δασμοί δεν θα είναι απλώς εργαλείο αγοράς, αλλά και μοχλός ασφάλειας και αποτροπής.
#Εσθονία #Ρωσία #Ουκρανία #ΕΕ #Δασμοί #Κυρώσεις
