Ο νέος προϋπολογισμός του Ντόναλντ Τραμπ σηματοδοτεί θεσμική σύγκρουση για τον έλεγχο των ομοσπονδιακών δαπανών. Η Ουάσιγκτον μπαίνει σε αχαρτογράφητα νερά με εργαλειοποίηση των «ανακλήσεων τσέπης» και διαδικασιών συμφιλίωσης.
Η παραδοσιακή φόρμουλα της αμερικανικής δημοσιονομικής πολιτικής – «ο πρόεδρος προτείνει, το Κογκρέσο διαθέτει» – δοκιμάζεται σκληρά από τον τελευταίο προϋπολογισμό του Ντόναλντ Τραμπ. Η κυβέρνηση επιχειρεί μια de facto μετατόπιση εξουσιών από το Κογκρέσο προς τον Λευκό Οίκο, αξιοποιώντας στο έπακρο γκρίζες ζώνες του νόμου για να επιβάλει τις προτεραιότητές της, ακόμη και χωρίς ρητή έγκριση των νομοθετών.
Επιθετική χρήση των «ανακλήσεων τσέπης» και ρόλος Ανωτάτου Δικαστηρίου
Κεντρικό εργαλείο αυτής της στρατηγικής είναι οι λεγόμενες «pocket rescissions» – ανακλήσεις κονδυλίων που έχουν ήδη εγκριθεί, τις οποίες η εκτελεστική εξουσία αποστέλλει στο Κογκρέσο λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τη λήξη του δημοσιονομικού έτους. Κρατώντας τα χρήματα «στην τσέπη» μέχρι να περάσει η προθεσμία των 45 ημερών, ο Λευκός Οίκος μπορεί να αφήσει τις πιστώσεις να λήξουν, ακυρώνοντας στην πράξη τη βούληση του Κογκρέσου.
Το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε προκαταρκτικά στο Γραφείο Προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου (OMB) να προχωρήσει σε ακύρωση σχεδόν 5 δισ. δολαρίων σε κονδύλια εξωτερικής βοήθειας, χωρίς όμως να έχει ακόμη κρίνει οριστικά τη νομιμότητα του μηχανισμού. Μια τελική απόφαση υπέρ της κυβέρνησης θα ενίσχυε δραματικά τον διευθυντή του OMB, Ρας Βοτ, ο οποίος ήδη χαρακτηρίζεται ως ο ισχυρότερος επικεφαλής του Γραφείου εδώ και δεκαετίες.
Ο ίδιος μιλά για «ιστορική μετατόπιση παραδείγματος» στη διαδικασία του προϋπολογισμού και διακηρύσσει ότι «κάθε εργαλείο του εκτελεστικού δημοσιονομικού οπλοστασίου» αξιοποιείται για την επίτευξη «πραγματικών εξοικονομήσεων».
Άλμα στις αμυντικές δαπάνες, βαθιές περικοπές στο εσωτερικό
Ο προϋπολογισμός που παρουσιάστηκε ζητά από το Κογκρέσο να εγκρίνει περί τα 1,5 τρισ. δολάρια για την άμυνα, ενώ ταυτόχρονα προβλέπει περικοπές 73 δισ. δολαρίων σε εσωτερικά, μη αμυντικά προγράμματα – πολλά από τα οποία οι βουλευτές αρνήθηκαν να μειώσουν πέρυσι. Έμπειροι αναλυτές προειδοποιούν ότι, ακόμη κι αν το Κογκρέσο μπλοκάρει αυτές τις περικοπές, είναι πιθανό να επιχειρηθεί η εκ των υστέρων ακύρωσή τους μέσω νέων «ανακλήσεων».
Παράλληλα, η κυβέρνηση εισηγείται να περάσει 350 δισ. δολάρια επιπλέον αμυντικών δαπανών, συνδεδεμένων με τη σύγκρουση με το Ιράν, μέσω της διαδικασίας «συμφιλίωσης» του προϋπολογισμού. Η κίνηση αυτή παρακάμπτει το φίλτρο της αναπομπής στη Γερουσία (filibuster) και αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της παράδοσης για δικομματική έγκριση των 12 ετήσιων νομοσχεδίων χρηματοδότησης του κράτους.
Αποδυναμωμένοι προϋπολογισμοί, ενισχυμένη εκτελεστική εξουσία
Το Κογκρέσο, ήδη αποδυναμωμένο ως θεσμός κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, βλέπει την επιρροή του να συρρικνώνεται περαιτέρω. Η χώρα βρίσκεται μόλις πέντε μήνες μετά την τελευταία μεγάλη διακοπή λειτουργίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και παραμένει σε καθεστώς μερικού shutdown, με τη συμφωνία για το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας ακόμη ανοιχτή.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Πιστώσεων της Γερουσίας, Σούζαν Κόλινς, υπενθυμίζει ότι «το Κογκρέσο κατέχει τη δύναμη του πορτοφολιού», όμως η πραγματικότητα είναι πιο θολή από ποτέ: οι συμφωνίες για τις 12 νομοθεσίες πιστώσεων μπορεί να ανατραπούν μονομερώς, ενώ η αβεβαιότητα δυσχεραίνει τον προγραμματισμό ολόκληρης της ομοσπονδιακής διοίκησης.
Δημοκρατικοί και λομπίστες στην Ουάσιγκτον παρακολουθούν πλέον όχι μόνο το κείμενο του προϋπολογισμού, αλλά και κάθε κίνηση του OMB, προσπαθώντας να προεξοφλήσουν ποιες γραμμές δαπανών θα επιχειρηθεί να «παγώσουν», να ανακληθούν ή να καθυστερήσουν, ώστε να προσαρμόσουν ανάλογα τη στρατηγική τους στις επικείμενες διαδικασίες στις Επιτροπές Πιστώσεων.
Σχόλιο 
: Η κόντρα για τον προϋπολογισμό στις ΗΠΑ ξεπερνά τις κλασικές κομματικές διαφωνίες και αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της συνταγματικής ισορροπίας. Αν το Ανώτατο Δικαστήριο επικυρώσει την επιθετική ερμηνεία των «ανακλήσεων τσέπης», θα δημιουργηθεί προηγούμενο που μπορεί να αλλάξει μόνιμα τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον κατανέμει τρισεκατομμύρια δολάρια. Για τις αγορές και τους συμμάχους των ΗΠΑ, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη πολιτική αβεβαιότητα γύρω από τη σταθερότητα της αμερικανικής δημοσιονομικής και εξωτερικής πολιτικής.
#ΗΠΑ #Τραμπ #προϋπολογισμός #Κογκρέσο #δημοσιονομική_πολιτική
