Για να καταλάβει κανείς πού πάει η παγκόσμια οικονομία το 2026, δεν χρειάζεται να κοιτάξει δείκτες. Πρέπει να κοιτάξει τον πόλεμο στο Ιράν.
Αυτό είναι το νέο baseline. Όχι τα επιτόκια, όχι η ανάπτυξη, όχι καν ο πληθωρισμός από μόνος του. Η εξέλιξη της σύγκρουσης και, κυρίως, το τι θα συμβεί με το Στενό του Ορμούζ είναι πλέον ο απόλυτος καθοριστικός παράγοντας για την παγκόσμια οικονομία.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στις εαρινές συνεδριάσεις του International Monetary Fund και της World Bank στην Ουάσινγκτον είναι σχεδόν μονοθεματική. Υπουργοί Οικονομικών, κεντρικοί τραπεζίτες και policymakers δεν συζητούν για growth strategies. Συζητούν για το ίδιο πράγμα: πόσο θα κρατήσει αυτό το σοκ.
Και το σοκ δεν είναι θεωρητικό. Είναι καθαρό supply shock.
Η άνοδος στις τιμές ενέργειας – πετρέλαιο, φυσικό αέριο, καύσιμα – μεταφέρεται ήδη στην πραγματική οικονομία. Και όπως συμβαίνει πάντα, το βάρος δεν κατανέμεται ισότιμα. Οι πιο αδύναμες οικονομίες, κυρίως εισαγωγείς ενέργειας, πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα.
Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο συμπέρασμα: ο πόλεμος δεν πλήττει όλους το ίδιο.
Το δεύτερο είναι πιο πολιτικά «άβολο». Οι ΗΠΑ, δηλαδή η χώρα που ξεκίνησε τη σύγκρουση, φαίνεται να υφίστανται το μικρότερο οικονομικό κόστος σε σχέση με άλλες περιοχές. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ανεπηρέαστες. Σημαίνει ότι είναι πιο ανθεκτικές.
Ακόμη και έτσι όμως, η πίεση αυξάνεται. Η άνοδος σε βενζίνη, ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα, λιπάσματα και πρώτες ύλες αρχίζει να περνά στην κατανάλωση και στην παραγωγή. Και αυτό είναι το σημείο που μετατρέπει ένα γεωπολιτικό γεγονός σε καθαρά οικονομικό πρόβλημα.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του IMF, Pierre-Olivier Gourinchas, το έθεσε ξεκάθαρα: κάθε μέρα που συνεχίζεται η διαταραχή στην ενέργεια φέρνει την παγκόσμια οικονομία πιο κοντά στο αρνητικό σενάριο.
Και τα σενάρια δεν είναι αθώα.
Στο βασικό, έχουμε απλώς επιβράδυνση και υψηλότερο πληθωρισμό. Στο adverse, μιλάμε για σοβαρή επιβράδυνση. Στο severe, η λέξη «ύφεση» επιστρέφει στο τραπέζι.
Η διαφορά μεταξύ τους; Ο χρόνος.
Αν η κρίση στο Ορμούζ παραταθεί, η μετάδοση του σοκ θα γίνει πλήρης. Από την ενέργεια, στα logistics. Από τα logistics, στα τρόφιμα και στη βιομηχανία. Και από εκεί, στην κατανάλωση και στην ανάπτυξη.
Και υπάρχει και η γεωγραφική διάσταση.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, το είπε χωρίς διπλωματία: το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι για την Αμερική, αλλά για την Ασία. Οικονομίες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση και χαμηλότερα αποθέματα βρίσκονται στο επίκεντρο.
Αυτό αλλάζει και τις ισορροπίες.
Γιατί όσο οι τιμές ανεβαίνουν, τόσο αυξάνεται η πίεση για πολιτικές αποφάσεις. Και εδώ μπαίνει το κρίσιμο ερώτημα: θα αναγκαστεί ο Donald Trump να επιταχύνει το τέλος του πολέμου λόγω πληθωρισμού;
Δεν είναι θεωρητικό σενάριο. Είναι κλασικός πολιτικός κύκλος. Όσο η οικονομία αντέχει, ο πόλεμος συνεχίζεται. Όταν η οικονομία πιέσει, αλλάζει η στρατηγική.
SBC Analysis | Global Economy
Η εξίσωση είναι πλέον ξεκάθαρη: γεωπολιτική = οικονομία. Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι ένα ακόμη regional conflict. Είναι ο βασικός driver της παγκόσμιας οικονομίας για το 2026. Όποιος προσπαθεί να προβλέψει ανάπτυξη χωρίς να τιμολογήσει το ρίσκο του Ορμούζ, απλώς δουλεύει με λάθος δεδομένα.
Η.Κ.
