Η διήμερη εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν δοκιμάζεται σκληρά, καθώς οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο και οι κινήσεις της Τεχεράνης στον Περσικό αναζωπυρώνουν τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης. Η διπλωματία μοιάζει να υποχωρεί έναντι της στρατιωτικής λογικής.
Η προσωρινή εκεχειρία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, καθώς οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο και η κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο απειλούν να τινάξουν στον αέρα το εύθραυστο πλαίσιο αποκλιμάκωσης. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ανοιχτά ότι θα επαναλάβει τις εχθροπραξίες, ενώ η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ επιμένουν πως ο Λίβανος δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Σύγκρουση ερμηνειών για τον Λίβανο και ιρανικές απειλές
Η αφορμή για τη νέα ένταση ήταν ο σφοδρός γύρος ισραηλινών βομβαρδισμών στον Λίβανο, που σύμφωνα με το λιβανέζικο υπουργείο Υγείας στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 182 ανθρώπους και τραυμάτισε περίπου 900. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις αυτές παραβιάζουν την εκεχειρία, καθώς –όπως επικαλείται– ο μεσολαβητής Πακιστάν είχε καταστήσει σαφές ότι ο Λίβανος καλύπτεται από τη συμφωνία.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή την ανάγνωση, δηλώνοντας ότι η κατάπαυση του πυρός αφορά αποκλειστικά το μέτωπο ΗΠΑ–Ιράν. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζ. Ντι. Βανς έκανε λόγο για «παρεξήγηση» από πλευράς Τεχεράνης και τόνισε ότι «ο Λίβανος δεν είχε ποτέ συμπεριληφθεί» στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλίμπαφ δήλωσε ότι η «βάση» επί της οποίας διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις έχει ήδη υπονομευθεί, καθιστώντας «ανέφικτη» τη συνέχισή τους. Κατήγγειλε τρεις αμερικανικές παραβιάσεις: τις συνεχιζόμενες επιθέσεις στο Λίβανο, την είσοδο μη επανδρωμένου αεροσκάφους στον ιρανικό εναέριο χώρο και την αμφισβήτηση του «δικαιώματος εμπλουτισμού» της χώρας.
Hezbollah, ΟΗΕ και ο κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης
Στο πεδίο, η Hezbollah απάντησε με ρουκετοβολισμό εναντίον του κιμπούτς Μαναρά στο βόρειο Ισραήλ, κάνοντας λόγο για «νόμιμη απάντηση» στην παραβίαση της εκεχειρίας. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, δηλώνει ότι θα συνεχίσει μέχρι την επίτευξη του στόχου «αφοπλισμού της Hezbollah».
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι οι επιχειρήσεις στο Λίβανο συνιστούν «σοβαρό κίνδυνο» για τη διατήρηση της εκεχειρίας και τις προσπάθειες για συνολική ειρηνική λύση. Καταδίκασε τη «βαριά απώλεια αμάχων» και κάλεσε όλες τις πλευρές να σταματήσουν άμεσα τις εχθροπραξίες, υπογραμμίζοντας ότι «δεν υπάρχει στρατιωτική λύση».
Ορμούζ, ναυτιλιακή ασφάλεια και στρατηγικές ισορροπίες
Παράλληλα, η Τεχεράνη εργαλειοποιεί εκ νέου τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ. Παρότι είχε συμφωνήσει να τα ανοίξει στο πλαίσιο της εκεχειρίας, επέβαλε εκ νέου περιορισμούς, επιτρέποντας τη διέλευση μόνο σε πλοία με ειδική άδεια και εισάγοντας διόδια, ως νέο έσοδο για το ιρανικό κράτος. Ιρανικά πρακτορεία δημοσίευσαν χάρτη που φέρεται να αποτυπώνει ναρκοθέτηση τμήματος της βασικής ναυτιλιακής λωρίδας και πρότειναν εναλλακτικές διαδρομές πλησιέστερα στις ιρανικές ακτές.
Η αβεβαιότητα ως προς την ασφάλεια διέλευσης προκαλεί ανησυχία στη διεθνή ναυτιλιακή και ενεργειακή αγορά, καθώς από τον Ορμούζ διέρχεται κρίσιμο ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου. Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε το κλείσιμο του στενού «απολύτως απαράδεκτο», προϊδεάζοντας για αυξημένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ διαμηνύει ότι όλες οι αμερικανικές δυνάμεις «θα παραμείνουν στη γύρω περιοχή μέχρι να υπάρξει πραγματική συμφωνία» και απειλεί με «ακόμη μεγαλύτερα, ισχυρότερα πλήγματα» αν η εκεχειρία καταρρεύσει. Το αποτέλεσμα είναι ένα εκρηκτικό μίγμα: κλιμάκωση σε Λίβανο και Ορμούζ, ασάφεια για το εύρος της εκεχειρίας και διασταυρούμενες κόκκινες γραμμές, που καθιστούν κάθε λάθος κίνηση εν δυνάμει πυροκροτητή για ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο.
Σχόλιο 
: Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να περιορίσει τον πόλεμο σε ελεγχόμενα μέτωπα, ενώ η Τεχεράνη αξιοποιεί Λίβανο και Ορμούζ ως μοχλούς πίεσης. Όσο η νομική ασάφεια της εκεχειρίας παραμένει, η πρωτοβουλία περνά στους στρατιωτικούς και όχι στους διπλωμάτες, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο ενός ανεξέλεγκτου ντόμινο στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
#Ιράν #Ισραήλ #Λίβανος #ΗΠΑ #Hezbollah #ΜέσηΑνατολή
