Η ανοιχτή επίθεση του Donald Trump στο ΝΑΤΟ δεν είναι επικοινωνιακό ξέσπασμα. Είναι στρατηγική πίεση. Και το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό: η Ευρώπη αναγκάζεται να επαναφέρει στο τραπέζι το λεγόμενο «ευρωπαϊκό σκέλος» της Συμμαχίας.
Ένα concept 30 ετών που ποτέ δεν υλοποιήθηκε. Μέχρι τώρα.
Τι σημαίνει «ευρωπαϊκό σκέλος» – χωρίς ωραιοποίηση
Ο όρος δεν είναι σαφώς ορισμένος γιατί κανείς δεν ήθελε να τον ορίσει.
Στην πράξη σημαίνει ένα από τα εξής:
– Περισσότερη ευρωπαϊκή στρατιωτική αυτονομία εντός ΝΑΤΟ
– Δημιουργία αυτόνομων επιχειρησιακών δυνατοτήτων από την ΕΕ
– Μείωση εξάρτησης από τις ΗΠΑ σε κρίσιμα θέματα άμυνας
Με απλά λόγια: λιγότερη Αμερική, περισσότερη Ευρώπη.
Το πρόβλημα; Η Ευρώπη δεν είναι έτοιμη.
Ο Τραμπ αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού
Η στρατηγική του Τραμπ είναι απλή και επιθετική:
Πληρώστε περισσότερα ή καλύψτε μόνοι σας το ρίσκο.
Η πίεση για αύξηση αμυντικών δαπανών δεν είναι νέα. Αυτό που αλλάζει είναι ο τόνος και η αξιοπιστία της απειλής. Για πρώτη φορά, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αρχίζουν να θεωρούν ρεαλιστικό το ενδεχόμενο μερικής αποδέσμευσης των ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Το σοκ του Ορμούζ
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ λειτούργησε ως wake-up call.
Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν τους Ευρωπαίους ότι δεν στήριξαν στρατιωτικά την επαναλειτουργία του περάσματος. Οι Ευρωπαίοι, από την άλλη, δεν είχαν ούτε την πολιτική βούληση ούτε την επιχειρησιακή ετοιμότητα να το κάνουν.
Αυτό αποκάλυψε ένα uncomfortable truth:
Η Ευρώπη εξαρτάται από την αμερικανική ισχύ περισσότερο από όσο παραδέχεται.
Το στρατηγικό δίλημμα της Ευρώπης
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα καθαρό αλλά δύσκολο δίλημμα:
– Είτε αυξάνει δραστικά την αμυντική της ικανότητα
– Είτε αποδέχεται ότι θα ακολουθεί τις επιλογές της Ουάσινγκτον
Δεν υπάρχει πλέον «μεσαία λύση».
Το πρόβλημα είναι ότι η πρώτη επιλογή απαιτεί:
– τεράστιες επενδύσεις
– πολιτική ενοποίηση
– κοινή στρατηγική κουλτούρα
Τρία πράγματα που σήμερα δεν υπάρχουν σε επαρκή βαθμό.
Ο ρόλος του Mark Rutte
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ προσπαθεί να κρατήσει τη συνοχή της Συμμαχίας, αλλά κινείται σε λεπτή γραμμή.
Από τη μία, πρέπει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για burden sharing.
Από την άλλη, πρέπει να αποτρέψει τη δημιουργία παράλληλων δομών που θα αποδυναμώσουν το ΝΑΤΟ.
Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής ισορροπία χωρίς καθαρή κατεύθυνση.
Το πραγματικό ρίσκο: fragmentation
Αν η συζήτηση για το «ευρωπαϊκό σκέλος» προχωρήσει χωρίς συντονισμό, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος:
– Διπλές δομές διοίκησης
– Κατακερματισμός στρατιωτικών δυνατοτήτων
– Μείωση συνολικής αποτελεσματικότητας
Σε απλά ελληνικά: περισσότερα έξοδα, λιγότερη ισχύς.
Bottom line
Ο Τραμπ δεν διαλύει το ΝΑΤΟ. Το αναγκάζει να επαναπροσδιοριστεί.
Το «ευρωπαϊκό σκέλος» δεν είναι ιδεολογική συζήτηση. Είναι αποτέλεσμα πίεσης.
Και η πραγματικότητα είναι σκληρή:
Η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει αν θέλει να γίνει στρατηγικός παίκτης ή να παραμείνει εξαρτώμενος εταίρος.
Γιατί το παλιό μοντέλο – αμερικανική ομπρέλα με ευρωπαϊκή άνεση – τελειώνει.
Και αυτή τη φορά, δεν είναι διαπραγματεύσιμο.
