Η αιφνιδιαστική έξοδος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ κλονίζει το ιστορικό καρτέλ και επαναχαράσσει τον χάρτη της αγοράς πετρελαίου. Οι αγορές προεξοφλούν κίνδυνο νέου πολέμου τιμών όταν αποκατασταθούν οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ, έπειτα από περίπου έξι δεκαετίες συμμετοχής, συνιστά το σοβαρότερο πλήγμα στην αρχιτεκτονική της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου από την εποχή της ανόδου του αμερικανικού σχιστολιθικού κλάδου. Η κίνηση, που αιφνιδίασε ακόμη και έμπειρους αξιωματούχους του καρτέλ, αναδεικνύει το βάθος της ρήξης ανάμεσα στο Άμπου Ντάμπι και τη Σαουδική Αραβία, τη de facto ηγέτιδα δύναμη του οργανισμού.
Αποδυνάμωση του καρτέλ και κίνδυνος νέου πολέμου τιμών
Ως τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ, τα ΗΑΕ αντιπροσώπευαν κρίσιμο τμήμα της συνολικής παραγωγικής ικανότητας του οργανισμού. Η αποχώρησή τους περιορίζει τη δυνατότητα του καρτέλ και των συμμάχων του (ΟΠΕΚ+) να διαχειρίζονται την προσφορά και να σταθεροποιούν τις τιμές. Παρά το γεγονός ότι οι τρέχουσες περικοπές παραγωγής και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν καταστήσει προσωρινά ανενεργό τον μηχανισμό ποσοστώσεων, η επόμενη φάση προμηνύεται ιδιαίτερα ταραχώδης.
Όταν αποκατασταθούν οι ροές μέσω Ορμούζ, τα Εμιράτα, απαλλαγμένα πλέον από τις δεσμεύσεις του ΟΠΕΚ, αποκτούν τη δυνατότητα να αυξήσουν μονομερώς την παραγωγή τους, επιδιώκοντας μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς. Αναλυτές και traders προειδοποιούν ότι αυτό μπορεί να πυροδοτήσει νέο πόλεμο τιμών, αντίστοιχο ή και πιο οξύ από εκείνον του 2020, με σημαντικές συνέπειες για τα δημοσιονομικά των πετρελαιοπαραγωγών χωρών αλλά και για τον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Διαβρωμένη επιρροή και στρατηγική σύγκρουση Ριάντ – Άμπου Ντάμπι
Η κίνηση των ΗΑΕ δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά κορύφωση πολυετών διαφωνιών με το Ριάντ γύρω από τη στρατηγική του ΟΠΕΚ. Σύμφωνα με πρόσωπα που παρακολουθούν τις διεργασίες, η απόφαση ωρίμαζε ήδη από τις αναταράξεις της πανδημίας Covid-19, όταν οι αποκλίνουσες προσεγγίσεις για τις περικοπές παραγωγής έφεραν στο προσκήνιο τις αντιθέσεις των δύο χωρών.
Την ίδια ώρα, η συνολική επιρροή του ΟΠΕΚ έχει υποχωρήσει, καθώς η άνοδος του σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ και άλλων μη-ΟΠΕΚ παραγωγών έχει κατακερματίσει την αγορά. Η Σαουδική Αραβία δυσκολεύεται να επιβάλει πειθαρχία στα μέλη που υπερβαίνουν τις ποσοστώσεις, ενώ αρκετά μικρότερα κράτη έχουν ήδη αποχωρήσει τα τελευταία χρόνια.
Ο αναλυτής της Eurasia Group, Γκρεγκ Μπρου, συνοψίζει το διακύβευμα: «Η ισχύς του ΟΠΕΚ στην αγορά θα αποδυναμωθεί. Η αποχώρηση των ΗΑΕ πλήττει την αξιοπιστία του οργανισμού, καθώς τα Εμιράτα αντιπροσώπευαν σημαντικό μέρος της συνολικής παραγωγικής ικανότητας του OPEC».
Παρά τις διαβεβαιώσεις αξιωματούχων ότι δεν αναμένεται άμεσα κύμα αποχωρήσεων, το προηγούμενο των ΗΑΕ λειτουργεί ως προειδοποίηση: σε μια αγορά που μετασχηματίζεται από την ενεργειακή μετάβαση, τα εθνικά συμφέροντα τείνουν να υπερισχύουν της συλλογικής πειθαρχίας.
Σχόλιο 
: Η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν είναι απλώς θεσμικό πλήγμα στον ΟΠΕΚ· είναι προειδοποίηση ότι το μοντέλο διαχείρισης της αγοράς μέσω καρτέλ δυσκολεύεται να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον αυξημένου γεωπολιτικού ρίσκου, ενεργειακής μετάβασης και εθνικών φιλοδοξιών. Για εισαγωγικές οικονομίες όπως η ελληνική, η προοπτική νέου πολέμου τιμών σημαίνει μεγαλύτερη μεταβλητότητα στο κόστος ενέργειας και δυσκολότερο σχεδιασμό για επιχειρήσεις και δημοσιονομική πολιτική.
#ΟΠΕΚ #ΗΑΕ #Πετρέλαιο #Ενέργεια #Αγορές
