Νέα έκθεση του Πανεπιστημίου Τελ Αβίβ καταγράφει εκτίναξη της βίαιης αντισημιτικής δράσης στη Δύση το 2025. Η πολιτική ρητορική, οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και η εργαλειοποίηση του όρου «αντισημιτισμός» τροφοδοτούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Σοκαριστικά δεδομένα για την ασφάλεια των εβραϊκών κοινοτήτων στη Δύση παρουσιάζει η ετήσια έκθεση του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ για τον αντισημιτισμό, που δημοσιεύθηκε ενόψει της Ημέρας Μνήμης του Ολοκαυτώματος στο Ισραήλ. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2025 καταγράφηκαν 20 δολοφονίες Εβραίων σε τέσσερις επιθέσεις, ο υψηλότερος αριθμός των τελευταίων τριών δεκαετιών, ενώ όλα τα είδη περιστατικών – από σωματικές επιθέσεις έως βανδαλισμούς και διαδικτυακό μίσος – αυξήθηκαν σε σύγκριση με το 2022.
Η σφαγή στο Bondi Beach και η γεωγραφία της έξαρσης
Η πλέον αιματηρή επίθεση του 2025 σημειώθηκε στην Αυστραλία, σε εκδήλωση Χανουκά στην περιοχή Bondi Beach του Σίδνεϊ, όπου ένοπλος άνοιξε πυρ εναντίον μελών της εβραϊκής κοινότητας, σκοτώνοντας 15 ανθρώπους και τραυματίζοντας δεκάδες. Το τραγικό αυτό γεγονός συμπυκνώνει την κλιμάκωση που καταγράφεται στατιστικά: τα αντισημιτικά περιστατικά στην Αυστραλία αυξήθηκαν από 472 το 2022 σε 1.727 το 2024 και 1.750 το 2025.
Παρόμοια ανοδική τάση καταγράφεται στον Καναδά, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο Βέλγιο, όπου εβραϊκές κοινότητες κάνουν λόγο για διαρκή αίσθηση ανασφάλειας και ανάγκη στρατιωτικής ή αστυνομικής φύλαξης σε συναγωγές και σχολεία. Η έκθεση συνδέει την έξαρση με την κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 έως τον πόλεμο στη Γάζα, στον Λίβανο και τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν, που λειτουργούν ως πυροκροτητής πολωτικών αφηγήσεων στη Δύση.
ΗΠΑ: «Κανονικοποίηση» ρητορικής μίσους και πολιτικός κίνδυνος
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις ΗΠΑ, όπου ζουν περίπου 6 εκατ. Εβραίοι, η μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα εκτός Ισραήλ. Η έκθεση χαρακτηρίζει ως «ανησυχητικότερο φαινόμενο» την «κανονικοποίηση της αντισημιτικής ρητορικής στον αμερικανικό πολιτικό λόγο» και εστιάζει στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τις σχέσεις του με «βαθύτατα μισαλλόδοξους αντισημίτες» στο περιβάλλον του.
Οι συντάκτες προειδοποιούν ότι η μονοδιάστατη ταύτιση της τύχης του Ισραήλ με την προσωπικότητα του Τραμπ, όπως προκύπτει από δημόσιες δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων, αποτελεί «ανεύθυνη και υπαρξιακά επικίνδυνη επιλογή». Παράλληλα, η έκθεση παρουσιάζει τον Αμερικανό πρόεδρο ως «κίνδυνο για το μέλλον των Ηνωμένων Πολιτειών και της φιλελεύθερης δημοκρατίας συνολικά», επισημαίνοντας την «εμπρηστική, απαξιωτική ρητορική» του, την άρνηση αναγνώρισης της «φασιστικής φύσης» της Ρωσίας και την «περιφρόνηση προς το κράτος δικαίου». Σημειώνεται επίσης η σταδιακή υποχώρηση της υποστήριξης προς το Ισραήλ τόσο μεταξύ Ρεπουμπλικανών όσο και Δημοκρατικών, κάτι που εντείνει το αίσθημα ανασφάλειας των Εβραίων στις ΗΠΑ.
Γερμανία: λιγότερα περιστατικά, σταθερά υψηλή βία και περικοπές
Στη Γερμανία, τα συνολικά καταγεγραμμένα αντισημιτικά εγκλήματα μειώθηκαν από 6.560 το 2024 σε 5.729 το 2025, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Αστυνομική Υπηρεσία (BKA). Ωστόσο, οι βίαιες επιθέσεις παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες: 148 το 2024, 144 το 2025. Η αστυνομία αποδίδει μεγάλο μέρος των περιστατικών στην ένταση που ακολούθησε την 7η Οκτωβρίου και τον πόλεμο στη Γάζα, με συχνές επιθέσεις σε συναγωγές και εβραϊκά ιδρύματα.
Την ίδια στιγμή, η προσπάθεια ποινικοποίησης συνθημάτων του φιλοπαλαιστινιακού κινήματος, όπως το «from the river to the sea, Palestine will be free», έχει πυροδοτήσει έντονη συζήτηση για τα όρια της ελευθερίας έκφρασης. Από το 2023 η χρήση του συνθήματος θεωρείται ποινικό αδίκημα, απόφαση που έχει δεχθεί κριτική από ακτιβιστές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παρά τις διακηρύξεις της κυβέρνησης του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς ότι η καταπολέμηση του αντισημιτισμού αποτελεί προτεραιότητα, η έκθεση επισημαίνει περικοπές σε εκπαιδευτικά προγράμματα και ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στην πρόληψη, γεγονός που υπονομεύει τις διαχρονικές προσπάθειες θωράκισης της κοινωνίας απέναντι στο μίσος.
Ισραήλ: Εργαλειοποίηση του όρου και κρίση αξιοπιστίας
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η κριτική προς την ίδια την ισραηλινή κυβέρνηση και τα ΜΜΕ του Ισραήλ. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Τελ Αβίβ, πολιτικοί και δημοσιογράφοι «διευρύνουν συνεχώς» τον ορισμό του αντισημιτισμού, «ενίοτε με παράλογο ή βεβιασμένο τρόπο», αδειάζοντας τον όρο από την αναλυτική του αξία. Η έκθεση τονίζει ότι η ετικέτα του «αντισημιτισμού» είναι «βαριά» και πρέπει να αποδίδεται μόνο με αυστηρά, τεκμηριωμένα κριτήρια.
Στο στόχαστρο βρίσκεται κυρίως το Υπουργείο Διασποράς και Καταπολέμησης του Αντισημιτισμού, με επικεφαλής τον ακροδεξιό πολιτικό Αμιχάι Τσίκλι. Το υπουργείο, κατά την έκθεση, «δεν συνέβαλε με ουσιαστικό τρόπο» στην αντιμετώπιση του φαινομένου και σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρξε «ντροπιαστικό», με αποτέλεσμα οι συντάκτες να εισηγούνται το κλείσιμό του μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου.
Οι στενές σχέσεις του Τσίκλι με ακροδεξιούς Ευρωπαίους πολιτικούς οδήγησαν σε μποϊκοτάζ διεθνούς διάσκεψης κατά του αντισημιτισμού το 2025, όταν σημαντικές προσωπικότητες και οργανώσεις – από τον φιλόσοφο Μπερνάρ-Ανρί Λεβί έως το World Jewish Congress και την American Jewish Committee – αρνήθηκαν να συμμετάσχουν. Το επεισόδιο αυτό καταδεικνύει ότι η μάχη κατά του αντισημιτισμού δεν είναι μόνο ζήτημα αστυνόμευσης, αλλά και αξιοπιστίας όσων την ηγούνται.
Σχόλιο 
: Η έκθεση του Πανεπιστημίου Τελ Αβίβ λειτουργεί ως καμπανάκι για κυβερνήσεις και κοινωνίες: η αντισημιτική βία δεν είναι περιθωριακό φαινόμενο, αλλά σύμπτωμα βαθύτερης αποσάθρωσης του δημόσιου λόγου, της πολιτικής κουλτούρας και της κοινωνικής συνοχής. Η ταυτόχρονη άνοδος του πραγματικού μίσους και η εργαλειοποίηση του όρου «αντισημιτισμός» για να φιμωθεί η πολιτική κριτική δημιουργούν ένα επικίνδυνο διπλό έλλειμμα: ασφάλειας για τις εβραϊκές κοινότητες και εμπιστοσύνης στην έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χωρίς σαφή ορισμό, διακομματική συναίνεση και σταθερή επένδυση σε εκπαίδευση και πρόληψη, η Δύση κινδυνεύει να αναπαράγει, με νέους όρους, παλιά φαντάσματα.
#αντισημιτισμός #Ισραήλ #ΗΠΑ #Γερμανία #εβραϊκές_κοινότητες #βία_μίσους
