Η παρατεταμένη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν και ο αποκλεισμός στο Στενό του Ορμούζ τροφοδοτούν πετρελαϊκή κρίση και γεωπολιτική ασφυξία. Η Ουάσιγκτον αναζητά διέξοδο χωρίς νίκη, ενώ η Ευρώπη παραμένει θεατής.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ, διαμορφώνει ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό και ενεργειακό αδιέξοδο. Ο θαλάσσιος δίαυλος παραμένει μπλοκαρισμένος, η διεθνής αγορά πετρελαίου δέχεται ισχυρούς κραδασμούς και η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με το πιο δύσκολο σενάριο: να αναζητήσει έξοδο από τον πόλεμο χωρίς να έχει πετύχει τους στρατηγικούς της στόχους.
Αδιέξοδο για Ουάσιγκτον, αδιαλλαξία από Τεχεράνη
Σύμφωνα με την ανάλυση που συζητείται στο podcast Berlin Playbook, η κατάπαυση του πυρός λήγει, ενώ οι προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να ανοίξει διαύλους διαπραγμάτευσης παραμένουν χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Η αποστολή του JD Vance στο Πακιστάν, με στόχο τη διερεύνηση ενός πιθανού deal μέσω τρίτων, υπογραμμίζει πόσο περίπλοκο έχει γίνει το διπλωματικό παζλ.
Το ιρανικό καθεστώς εμφανίζεται στρατιωτικά αποδυναμωμένο αλλά πολιτικά σταθερό και, κυρίως, αμετακίνητο στις βασικές του θέσεις. Ούτε αλλαγή καθεστώτος, ούτε εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος, ούτε αποδόμηση των περιφερειακών δικτύων επιρροής της Τεχεράνης διαφαίνονται στον ορίζοντα. Αυτό σημαίνει ότι τα μέγιστα διακηρυγμένα διαπραγματευτικά αιτήματα των ΗΠΑ παραμένουν εκτός πραγματικότητας.
Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ δέχεται αυξανόμενη εσωτερική πολιτική πίεση να επιδείξει «κάποια μορφή νίκης». Η αμερικανική κοινή γνώμη βλέπει τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται και τη στρατιωτική εμπλοκή να παρατείνεται, χωρίς ξεκάθαρο αφήγημα εξόδου. Η διοίκηση βρίσκεται έτσι παγιδευμένη ανάμεσα στο πολιτικό κόστος μιας άτακτης υποχώρησης και στον κίνδυνο μιας περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης που μπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Η Ευρώπη ως θεατής με αυξανόμενα διακυβεύματα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη στάση της Ευρώπης. Παρά τη διπλωματική της παρουσία, η Ένωση παραμένει στρατηγικά στην περιφέρεια των εξελίξεων. Δεν διαθέτει τα στρατιωτικά μέσα ούτε την ενιαία πολιτική βούληση για να διαμορφώσει τις ισορροπίες, παρότι τα συμφέροντά της – ενεργειακά, εμπορικά και ασφαλείας – πλήττονται άμεσα από τον αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ.
Η εικόνα είναι μιας Ευρώπης πολιτικά παρούσας, αλλά επιχειρησιακά απούσας: συμμετέχει σε δηλώσεις, εκκλήσεις για αποκλιμάκωση και σποραδικές ναυτικές αποστολές, όμως δεν καθορίζει την έκβαση. Την πρωτοβουλία των κινήσεων εξακολουθούν να έχουν οι ΗΠΑ, οι οποίες ταλαντεύονται ανάμεσα σε σκληρή στρατιωτική γραμμή και σε μια ρεαλιστική, αλλά πολιτικά δύσπεπτη, συμφωνία με την Τεχεράνη.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με κομβικό ρόλο στη ναυτιλία και μεγάλη εξάρτηση από τις θαλάσσιες οδούς ενέργειας, η αστάθεια στο Ορμούζ λειτουργεί ως υπενθύμιση της ανάγκης για διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών εφοδιασμού, αλλά και για πιο συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας.
Σχόλιο 
: Η Ουάσιγκτον κινείται πλέον σε λογική διαχείρισης ζημιών, όχι επίτευξης στόχων, ενώ η Ευρώπη πληρώνει ακριβά την στρατηγική της αδράνεια: χωρίς σκληρή ισχύ και ενιαία φωνή, παραμένει εγκλωβισμένη στον ρόλο του παρατηρητή σε μια κρίση που πλήττει ευθέως την ενεργειακή της ασφάλεια και την οικονομική της σταθερότητα.
#ΗΠΑ #Ιράν #Ορμούζ #Ευρώπη #Ενέργεια #Ασφάλεια
