Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν πυροδοτεί οξεία έλλειψη κηροζίνης στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια. Ήδη καταγράφονται ακυρώσεις πτήσεων και ιστορικά υψηλές τιμές καυσίμων.
Η ευρωπαϊκή αεροπορία εισέρχεται σε μια νέα, επικίνδυνη φάση της ενεργειακής κρίσης, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για το μεγαλύτερο μέρος των πετρελαϊκών φορτίων απειλούν με έλλειψη κηροζίνης τα αεροδρόμια της ηπείρου. Το Λονδίνο Χίθροου και μια σειρά βρετανικών αεροδρομίων βρίσκονται ήδη στην πρώτη γραμμή της πίεσης, με ακυρώσεις πτήσεων που αποδίδονται άμεσα σε περιορισμούς καυσίμων.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις από τον αποκλεισμό του Ορμούζ
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου διέρχονταν μέχρι πρόσφατα από τα Στενά του Ορμούζ. Η απόφαση της Τεχεράνης να μπλοκάρει τις περισσότερες αποστολές έχει διαταράξει βαθιά τις ροές πετρελαίου και παραγώγων, με την Ευρώπη –παραδοσιακά καθαρό εισαγωγέα κηροζίνης– να βρίσκεται εκτεθειμένη. Σύμφωνα με την IATA, οι εισαγωγές καλύπτουν περίπου το 30% της ευρωπαϊκής ζήτησης για καύσιμα αεροσκαφών, ένα διαρθρωτικό έλλειμμα που επιδεινώνεται από τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο και τη συρρίκνωση της ευρωπαϊκής διυλιστικής ικανότητας.
Οι τιμές της κηροζίνης στην Ευρώπη εκτοξεύθηκαν σε ιστορικό υψηλό, φθάνοντας τα 1.900 δολάρια ανά μετρικό τόνο, εξέλιξη που συμπιέζει βίαια τα περιθώρια κέρδους των αεροπορικών. Η εξειδικευμένη πλατφόρμα Argus προειδοποιεί ότι, εάν διατηρηθεί η τρέχουσα κατάσταση, η Πορτογαλία μπορεί να ξεμείνει από καύσιμα σε τέσσερις μήνες, η Ουγγαρία σε πέντε, η Δανία σε έξι, ενώ Ιταλία και Γερμανία θα αντιμετωπίσουν ελλείψεις σε επτά μήνες. Η Γαλλία και η Ιρλανδία φαίνεται να έχουν περιθώριο περίπου οκτώ μηνών, ενώ η Πολωνία εμφανίζεται σχεδόν αυτάρκης.
Γεωγραφικές ανισορροπίες και περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης
Η ανάλυση της Kpler δείχνει ότι μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία είναι η δεύτερη πιο εκτεθειμένη χώρα σε ενδεχόμενη κρίση κηροζίνης. Ωστόσο, ο αναλυτής Τζορτζ Σο σημειώνει ότι το Παρίσι έχει καλύτερες εναλλακτικές από το Λονδίνο, καθώς μπορεί να προμηθευτεί καύσιμα μέσω χερσαίων ροών από την Ολλανδία και το Βέλγιο, που λειτουργούν ως βασικοί πετρελαϊκοί κόμβοι της Ευρώπης.
Παράλληλα, οι αεροπορικές εταιρείες δυσκολεύονται να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων. Οι παρακάμψεις της περιοχής του Κόλπου, για λόγους ασφάλειας πτήσεων, επιμηκύνουν τις διαδρομές και αυξάνουν περαιτέρω τη χρήση κηροζίνης. Η Eurocontrol εκτιμά ότι περίπου 1.150 πτήσεις ημερησίως θα συνεχίσουν να επηρεάζονται από εκτροπές στη διάρκεια του καλοκαιριού, όσο ο πόλεμος συνεχίζεται με την παρούσα ένταση.
Κλιμάκωση της κρίσης και προοπτικές για επιβάτες και οικονομία
Η διπλωματική αποκλιμάκωση δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «χτυπήσουν εξαιρετικά σκληρά» το Ιράν τις επόμενες εβδομάδες, απειλώντας να το «επιστρέψουν στη λίθινη εποχή». Τέτοιου τύπου ρητορική ενισχύει την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας και προεξοφλεί παράταση των αναταράξεων στις ροές καυσίμων.
Οι αεροπορικές εταιρείες, μέσω του λόμπι Airlines for Europe, προειδοποιούν ότι η διαθεσιμότητα καυσίμων στην Ευρώπη τις επόμενες εβδομάδες και μήνες αποτελεί πλέον μείζονα ανησυχία. Η Eurocontrol επισημαίνει ότι όσο μακραίνουν οι εχθροπραξίες, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για περαιτέρω άνοδο τιμών, εντεινόμενες ελλείψεις σε πολλές περιοχές του κόσμου και, τελικά, μείωση της προσφοράς πτήσεων και αύξηση των ναύλων.
Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες –και κατ’ επέκταση για χώρες με ισχυρά τουριστικά ρεύματα όπως η Ελλάδα– η εξέλιξη αυτή προμηνύει ένα πιο ακριβό και ασταθές περιβάλλον στις αερομεταφορές, με πιθανές επιπτώσεις στην τουριστική ζήτηση, στο κόστος logistics και στη συνολική ανταγωνιστικότητα.
Σχόλιο 
: Η κρίση κηροζίνης αναδεικνύει πόσο ευάλωτη παραμένει η Ευρώπη σε γεωπολιτικούς κραδασμούς όταν βασίζεται σε εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Αν δεν επιταχυνθούν επενδύσεις σε διυλιστική ικανότητα, διαφοροποίηση προμηθευτών και –κυρίως– βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα, η ήπειρος θα συνεχίσει να πληρώνει ακριβά κάθε σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με άμεσο αντίκτυπο σε τουρισμό, εμπόριο και πληθωρισμό.
#ενεργειακή_κρίση #αεροδρόμια #Ιράν #Ευρώπη
