Το Κίεβο προτείνει μια στοχευμένη συμφωνία μη πλήγματος σε αεροδρόμια, δίνοντας στην Ευρώπη συγκεκριμένο ρόλο στη διπλωματία με τη Μόσχα. Η πρωτοβουλία έρχεται ενώ οι αμερικανοκινούμενες συνομιλίες έχουν βαλτώσει και η Ρωσία δείχνει περιορισμένη διάθεση για συνολική ειρηνευτική συμφωνία.
Μια νέα, περιορισμένη αλλά πολιτικά φορτισμένη ιδέα έθεσε στο τραπέζι η Ουκρανία, ζητώντας από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μεσολαβήσουν για μια στοχευμένη «κατάπαυση πυρός στα αεροδρόμια» με τη Ρωσία. Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα, μιλώντας στις Βρυξέλλες στο περιθώριο συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, περιέγραψε την πρόταση ως πρώτο, πρακτικό βήμα για επανεκκίνηση των παγωμένων ειρηνευτικών προσπαθειών.
Η λογική της «μικρής» συμφωνίας
Η ουκρανική ιδέα αφορά μια αμοιβαία δέσμευση Κιέβου και Μόσχας να μην πλήττουν τα αεροδρόμια εκατέρωθεν. Σύμφωνα με τον Σίμπιχα, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να ενδιαφέρει τον Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς μεγάλοι ρωσικοί αεροπορικοί κόμβοι, όπως το Σερεμέτιεβο στη Μόσχα και το Πούλκοβο στην Αγία Πετρούπολη, καθίστανται ολοένα και πιο ευάλωτοι σε ουκρανικά πλήγματα μεγάλης εμβέλειας.
Ο Ουκρανός υπουργός πρότεινε τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής «πλατφόρμας» ή ad hoc ομάδας που θα μπορούσε να διαπραγματευτεί τους όρους μιας τέτοιας περιορισμένης κατάπαυσης του πυρός. Όπως διευκρίνισε, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη συζητήσει την ιδέα με ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες, αναζητώντας στήριξη σε μια στιγμή που οι αμερικανικές πρωτοβουλίες έχουν χάσει ορμή.
Το Κίεβο, ωστόσο, δεν επιθυμεί η Ευρώπη να υποκαταστήσει τις ΗΠΑ. Η ευρωπαϊκή διαδρομή θα πρέπει να είναι «συμπληρωματική και όχι εναλλακτική», τόνισε ο Σίμπιχα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η ΕΕ να μιλήσει «με μία φωνή» προς τη Μόσχα.
Ευρωπαϊκός ρόλος, επιφυλάξεις και κυρώσεις
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν πιο άμεσο ρόλο της Ευρώπης στη διπλωματία για την Ουκρανία. Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο άμεσων συνομιλιών με τον Πούτιν, ενώ ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεπουλ έχει ταχθεί υπέρ ευρωπαϊκής παρουσίας σε κάθε φόρουμ διαπραγμάτευσης. Παράλληλα, η Αλβανία μέσω του πρωθυπουργού Έντι Ράμα έχει χαρακτηρίσει «στρατηγικό λάθος» τη συνολική απομόνωση της ρωσικής ηγεσίας.
Οι θεσμοί της ΕΕ παραμένουν πιο επιφυλακτικοί. Η ύπατη εκπρόσωπος της Ένωσης Κάγια Κάλας άφησε μεν ανοικτή τη συζήτηση για τον ρόλο της Ευρώπης, προειδοποίησε όμως ότι η Ένωση «δεν μπορεί να προχωρά στα τυφλά» χωρίς σαφώς καθορισμένους στόχους από τυχόν άμεση επαφή με τη Μόσχα. Η ίδια απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα να αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ, τον οποίο πρότεινε ο Πούτιν, λόγω των στενών δεσμών του με ρωσικές κρατικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, η ΕΕ κλιμακώνει την πίεση προς τη Ρωσία με νέες στοχευμένες κυρώσεις. Η Κάλας ανακοίνωσε μέτρα σε βάρος άνω των δύο δεκάδων προσώπων που εμπλέκονται στην απαγωγή ουκρανών παιδιών από τα κατεχόμενα εδάφη, ζήτημα που αναδείχθηκε σε ειδική συνάντηση στις Βρυξέλλες με τη συμμετοχή της Καναδής υπουργού Εξωτερικών Ανίτα Ανάντ.
Διπλωματική δυναμική και ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας
Η πρωτοβουλία για τα παιδιά εντάσσεται, σύμφωνα με τον Σίμπιχα, σε μια ευρύτερη διπλωματική δυναμική υπέρ της Ουκρανίας. Ο ίδιος επικαλέστηκε τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ από την ΕΕ, τη σχετική σταθεροποίηση της γραμμής του μετώπου και νέες αμυντικές συμφωνίες με χώρες του Κόλπου ως ενδείξεις ότι το Κίεβο διαθέτει πλέον μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ έναντι της Μόσχας.
Καίριο στοιχείο αυτής της ισχύος θεωρείται η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Η πλήρης ένταξη στην ΕΕ παρουσιάζεται από το Κίεβο ως μέρος των αναγκαίων «εγγυήσεων ασφαλείας» πριν από οποιαδήποτε τελική ειρηνευτική συμφωνία. Η ουκρανική κυβέρνηση στοχεύει σε «συμφωνία ένταξης» έως το 2027 και απορρίπτει σενάρια «ειδικής» ή «συνδεδεμένης» σχέσης που θα παρέπεμπαν σε δεύτερης κατηγορίας ένταξη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η προτεινόμενη κατάπαυση πυρός στα αεροδρόμια λειτουργεί περισσότερο ως δοκιμαστικό βήμα: μια περιορισμένη συμφωνία που, αν επιτευχθεί, θα μπορούσε να μειώσει τον άμεσο κίνδυνο για κρίσιμες υποδομές και να προσφέρει στην Ευρώπη χειροπιαστό ρόλο στη διαχείριση της σύγκρουσης, χωρίς να υπονομεύει τη διατλαντική συνοχή.
Σχόλιο 
: Η πρόταση της Ουκρανίας λειτουργεί ως τεστ ωριμότητας για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία: αν οι «μικρές» συμφωνίες, όπως η προστασία αεροδρομίων, δεν συνοδευτούν από σαφές πολιτικό πλαίσιο και ενιαία γραμμή της ΕΕ, κινδυνεύουν να εκληφθούν από τη Μόσχα ως ένδειξη κόπωσης και όχι ως συντεταγμένη διπλωματική πίεση.
#Ουκρανία #Ρωσία #ΕΕ #διπλωματία #πόλεμος
