Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ περιέγραψε μια εντατικοποιημένη εκστρατεία οικονομικής ασφυξίας κατά του ιρανικού καθεστώτος. Στόχος είναι η αποδυνάμωση των χρηματοδοτικών ροών προς τους Φρουρούς της Επανάστασης και τις περιφερειακές επιχειρήσεις της Τεχεράνης.
Ο υπουργός Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον «σφυροκοπά οικονομικά» το καθεστώς της Τεχεράνης, υποστηρίζοντας πως «δεν μπορούν να πληρώσουν τους στρατιώτες τους». Μιλώντας στο Fox News, περιέγραψε την εξέλιξη της επιχείρησης «Economic Fury», η οποία στοχεύει σε πλήρη απομόνωση των χρηματοδοτικών διαύλων του Ιράν.
Τι είναι η επιχείρηση «Economic Fury»
Σύμφωνα με τον Μπέσεντ, η Ουάσινγκτον «τρέχει προς τη γραμμή τερματισμού», εντείνοντας τα μέτρα κατά κάθε οντότητας που επιχειρεί να μεταφέρει κεφάλαια προς το Ιράν για λογαριασμό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Η στοχοποίηση δεν περιορίζεται σε ιρανικές δομές, αλλά επεκτείνεται σε τράπεζες, εταιρείες διαμεσολάβησης και φυσικά πρόσωπα σε τρίτες χώρες που διευκολύνουν συναλλαγές ή καλύπτουν ιρανικά συμφέροντα.
Η λογική της επιχείρησης βασίζεται στη διακοπή ρευστότητας προς τον στρατιωτικό και παραστρατιωτικό μηχανισμό της Τεχεράνης. Αυτό περιλαμβάνει περιορισμούς σε εμβάσματα, αυστηρότερο έλεγχο δευτερογενών κυρώσεων και στενότερη συνεργασία με συμμάχους στον Κόλπο για την ανίχνευση ύποπτων ροών κεφαλαίων.
Ο ρόλος των χωρών του Κόλπου και το «πάγωμα» περιουσιακών στοιχείων
Ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη «υπολόγισε λανθασμένα όταν ξεκίνησε να βομβαρδίζει τους γείτονές της στον Κόλπο», επισημαίνοντας ότι τα κράτη του Κόλπου έχουν πλέον «προσέλθει, μας έδωσαν τα στοιχεία και μας επέτρεψαν να παγώσουμε» περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Η συνεργασία αυτή ενισχύει την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών κυρώσεων, καθώς περιορίζει τα περιθώρια του Ιράν να αξιοποιεί περιφερειακά χρηματοπιστωτικά κέντρα.
Η παροχή δεδομένων από τις αρχές του Κόλπου αφορά τόσο τραπεζικούς λογαριασμούς όσο και εταιρικά σχήματα που χρησιμοποιούνται για την απόκρυψη πραγματικών δικαιούχων. Το «πάγωμα» περιουσιακών στοιχείων δημιουργεί πίεση στον πυρήνα της χρηματοδότησης του IRGC, ειδικά σε δραστηριότητες που σχετίζονται με περιφερειακές επιχειρήσεις και δίκτυα πληρεξουσίων.
Επιπτώσεις στην ιρανική οικονομία και την περιφερειακή σταθερότητα
Ο ισχυρισμός ότι «δεν μπορούν να πληρώσουν τους στρατιώτες τους» αντανακλά την πρόθεση της Ουάσινγκτον να πλήξει την επιχειρησιακή ικανότητα του ιρανικού στρατιωτικού μηχανισμού μέσω οικονομικής αποστράγγισης. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι παρατεταμένη πίεση σε συναλλαγματικά αποθέματα, τραπεζικό σύστημα και ενεργειακές εξαγωγές μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερικές ανισορροπίες, αλλά και σε προσπάθειες παράκαμψης μέσω «σκιώδους» εμπορίου.
Για την περιοχή του Κόλπου, η κλιμάκωση των οικονομικών μέτρων συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο ασύμμετρων αντιδράσεων, όπως κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις σε ναυτιλιακές ροές ή ενεργειακές υποδομές. Η ισορροπία μεταξύ αποτροπής και κλιμάκωσης παραμένει κρίσιμο ζήτημα για τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς εταίρους τους.
Τι παρακολουθούν οι αγορές ενέργειας και κεφαλαίου
Οι διεθνείς αγορές ενέργειας παρακολουθούν εάν τα μέτρα θα επηρεάσουν ουσιαστικά τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και παραγώγων, αλλά και αν θα υπάρξουν αντίποινα σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ. Κάθε ένδειξη διαταραχής μπορεί να ενισχύσει τη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Στις αγορές κεφαλαίου, το επίκεντρο είναι ο κίνδυνος δευτερογενών κυρώσεων σε τράπεζες και ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Οι διεθνείς όμιλοι εντείνουν τον έλεγχο συμμόρφωσης (compliance) και τις διαδικασίες «γνωρίζω τον πελάτη» (KYC), ώστε να αποφύγουν έκθεση σε ιρανικά δίκτυα χρηματοδότησης.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η κλιμάκωση της οικονομικής πίεσης στο Ιράν έχει τριπλή σημασία. Πρώτον, αυξάνει τη μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων και τη δημοσιονομική πολιτική επιδοτήσεων. Δεύτερον, ενισχύει τον κανονιστικό κίνδυνο για ελληνόκτητη ναυτιλία, ειδικά σε τάνκερ και εταιρείες με έκθεση σε φορτία Μέσης Ανατολής, απαιτώντας αυστηρότερη συμμόρφωση σε κυρώσεις και ελέγχους αντισυμβαλλομένων. Τρίτον, δημιουργεί παράθυρο ευκαιρίας για την Ελλάδα να ενισχύσει τον ρόλο της ως ασφαλούς ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου της ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε υποδομές LNG, αποθήκευσης και διασυνδέσεων.
#ΗΠΑ #Ιράν #Κυρώσεις #Ενέργεια #IRGC
