Η νέα πρόταση της Τεχεράνης για συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν ικανοποιεί την Ουάσιγκτον και, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, δεν συνιστά ουσιαστική πρόοδο, αυξάνοντας τον κίνδυνο επανέναρξης των εχθροπραξιών. Η κατάσταση μετατοπίζεται πλέον από τη «διαπραγμάτευση υπό πίεση» σε ένα πιο επικίνδυνο σενάριο: διαπραγμάτευση υπό απειλή πολέμου.
Η βασική γραμμή της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ παραμένει σαφής: επιθυμία για συμφωνία, αλλά μόνο υπό όρους που διασφαλίζουν στρατηγικά κέρδη για τις ΗΠΑ, κυρίως στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ωστόσο, η Τεχεράνη εξακολουθεί να απορρίπτει κρίσιμα σημεία των αμερικανικών απαιτήσεων, ιδίως όσον αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου και τους περιορισμούς σε βάθος χρόνου.
Στην πράξη, οι δύο πλευρές μιλούν διαφορετικές «γλώσσες». Οι ΗΠΑ ζητούν δομικές παραχωρήσεις που αλλάζουν την ισορροπία ισχύος, ενώ το Ιράν επιδιώκει κυρίως άρση πιέσεων και διατήρηση των βασικών του δυνατοτήτων. Το αποτέλεσμα είναι ένα διαπραγματευτικό deadlock, όπου κάθε νέα πρόταση μοιάζει περισσότερο με επανάληψη θέσεων παρά με σύγκλιση.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η Ουάσιγκτον δεν βλέπει «meaningful concession». Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει τίποτα που να δικαιολογεί πολιτικά μια συμφωνία προς το εσωτερικό των ΗΠΑ. Και όταν δεν υπάρχει πολιτικό όφελος, ενεργοποιείται το Plan B: στρατιωτική πίεση.
Η ρητορική των τελευταίων ημερών επιβεβαιώνει αυτή τη μετατόπιση. Προειδοποιήσεις για «σκληρότερα πλήγματα» και το γνωστό πλέον «the clock is ticking» δεν είναι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Είναι σήμα προς τρεις κατευθύνσεις: προς το Ιράν, προς τους συμμάχους και προς τις αγορές.
Στο ενεργειακό μέτωπο, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ συνεχίζει να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ρίσκου. Η παρατεταμένη αστάθεια διατηρεί τις τιμές πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα και ενισχύει τα σενάρια νέου ενεργειακού σοκ. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: όσο δεν υπάρχει συμφωνία, αυξάνεται η πίεση για δράση.
Το πρόβλημα για την Τεχεράνη είναι ότι ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ της. Η οικονομική πίεση, η διεθνής απομόνωση και η στρατιωτική απειλή συνθέτουν ένα περιβάλλον όπου η διατήρηση της σημερινής στάσης γίνεται ολοένα και πιο κοστοβόρα. Από την άλλη, οι ΗΠΑ επίσης δεν έχουν απεριόριστο χρόνο, καθώς η παρατεταμένη κρίση επηρεάζει την οικονομία και την πολιτική σταθερότητα.
Η εξίσωση γίνεται ακόμα πιο σύνθετη λόγω της εμπλοκής τρίτων παικτών, όπως η Κίνα και οι χώρες του Κόλπου, που επηρεάζουν το γεωπολιτικό παιχνίδι χωρίς να παίρνουν άμεσα θέση. Αυτό σημαίνει ότι κάθε απόφαση δεν είναι διμερής – είναι πολυπαραγοντική.
SBC Σχόλιο: Όταν μια διαπραγμάτευση κρατάει αλλά δεν προχωράει, συνήθως σημαίνει ένα πράγμα: προετοιμασία για το επόμενο στάδιο. Και αυτό το στάδιο, στην παρούσα φάση, δεν δείχνει να είναι η ειρήνη.
