Η Τεχεράνη ενεργοποιεί ταυτόχρονα βρετανικά και τουρκικά κανάλια, ενώ οι ΗΠΑ αναμένουν απάντηση στην πρόταση κατάπαυσης του πυρός. Η κίνηση φωτίζει τη μάχη επιρροής γύρω από την επόμενη μέρα της Μέσης Ανατολής.
Η τηλεφωνική κινητικότητα του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί με το Λονδίνο και την Άγκυρα, την ώρα που η Ουάσινγκτον περιμένει απάντηση στην πρότασή της για κατάπαυση του πυρός, δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διαμορφώσει το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων πριν ακόμη καθίσει επίσημα στο τραπέζι. Οι συνομιλίες με την Βρετανίδα υπουργό Εξωτερικών Γιβέτ Κούπερ και τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν περιγράφηκαν ως επικεντρωμένες στις «περιφερειακές εξελίξεις», διατύπωση που παραδοσιακά καλύπτει από τις συγκρούσεις στη Γάζα και τον Περσικό Κόλπο έως τα ενεργειακά και τις θαλάσσιες οδούς.
Γιατί η Βρετανία και η Τουρκία μπαίνουν στο κάδρο
Η επιλογή Λονδίνου και Άγκυρας δεν είναι τυχαία. Η Βρετανία, με νέο πολιτικό προσωπικό στο Φόρεϊν Όφις, προσπαθεί να ξαναβρεί ρόλο μεσολαβητή μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, έχοντας παράλληλα άμεσο ενδιαφέρον για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη σταθερότητα των διεθνών αγορών ενέργειας. Η Τουρκία, από την άλλη, επιχειρεί να παγιώσει την εικόνα της ως αυτόνομου περιφερειακού παίκτη, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους τόσο με το ΝΑΤΟ όσο και με το Ιράν, σε ένα περιβάλλον όπου η ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνεται.
Η τριγωνική αυτή διπλωματία επιτρέπει στο Ιράν να δοκιμάσει αντιδράσεις, να μετρήσει περιθώρια ευελιξίας και να στείλει μηνύματα στην Ουάσινγκτον χωρίς άμεση δημόσια αντιπαράθεση. Την ίδια στιγμή, Λονδίνο και Άγκυρα διεκδικούν ρόλο στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της επόμενης ημέρας, γνωρίζοντας ότι όποιος βρεθεί στο κέντρο των συνομιλιών θα έχει λόγο και στη διανομή των οικονομικών και γεωπολιτικών ωφελημάτων.
Οι ΗΠΑ πιέζουν για απάντηση, η Τεχεράνη «αναθεωρεί»
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι αναμένει την ιρανική απάντηση «σήμερα, κάποια στιγμή», εκφράζοντας ελπίδα για «σοβαρή διαδικασία διαπραγματεύσεων». Η δημόσια αυτή χρονική πίεση είναι κλασική αμερικανική τακτική: μεταφέρει την ευθύνη της καθυστέρησης στην Τεχεράνη και επιχειρεί να προλάβει εσωτερικές αντιδράσεις στο Κογκρέσο και στους συμμάχους. Η απάντηση της ιρανικής πλευράς, μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ ότι η πρόταση «τελεί ακόμη υπό αναθεώρηση», δείχνει πως η Τεχεράνη δεν θέλει να εμφανιστεί ως πλευρά που σπεύδει υπό πίεση.
Στο παρασκήνιο, η ιρανική ηγεσία σταθμίζει δύο αντικρουόμενες ανάγκες: να αποφύγει μια περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση που θα έθετε σε κίνδυνο τις ενεργειακές της ροές και τις σχέσεις με βασικούς εμπορικούς εταίρους, αλλά και να μην αποδεχθεί όρους που θα εκληφθούν εσωτερικά ως υποχώρηση απέναντι στις ΗΠΑ. Αυτή η ισορροπία αντανακλάται στη ρητορική περί «σοβαρής εξέτασης» της πρότασης, ενώ ταυτόχρονα ενεργοποιούνται δευτερεύοντα διπλωματικά κανάλια με Λονδίνο και Άγκυρα.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια
Αν η ιρανική απάντηση ανοίξει όντως δρόμο για διαπραγμάτευση κατάπαυσης του πυρός, το επόμενο πεδίο αντιπαράθεσης θα είναι οι όροι ασφαλείας και η παρουσία ξένων δυνάμεων στην περιοχή. Το Ιράν επιδιώκει να αναγνωριστεί, έστω άτυπα, ο ρόλος του ως αναπόφευκτου συνομιλητή για κάθε μελλοντική ρύθμιση ασφαλείας στον Περσικό Κόλπο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Βρετανία και η Τουρκία, με τη συμμετοχή τους σε αυτό τον διπλωματικό κύκλο, επενδύουν σε μια θέση στο τραπέζι όπου θα συζητηθούν οι θαλάσσιες ζώνες, οι ενεργειακοί διάδρομοι και οι εγγυήσεις ασφαλείας.
Η διαμόρφωση μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας, με το Ιράν εντός αλλά όχι απαραίτητα ενταγμένο στο δυτικό σύστημα ασφαλείας, θα έχει συνέπειες δεκαετιών. Θα επηρεάσει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, τον ρόλο των χωρών του Κόλπου στις αγορές κεφαλαίου και τη στάση της Ρωσίας και της Κίνας απέναντι σε μια πιθανή μερική επαναπροσέγγιση Τεχεράνης–Δύσης. Η σημερινή φαινομενικά τεχνική συζήτηση για μια πρόταση κατάπαυσης του πυρός είναι στην πράξη η πρώτη πράξη μιας διαπραγμάτευσης για την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής μετά την τρέχουσα κρίση.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως υπενθύμιση της δομικής εξάρτησης από τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή. Μια συντεταγμένη αποκλιμάκωση με συμμετοχή Ιράν, Βρετανίας και Τουρκίας μειώνει τον κίνδυνο απότομων διακυμάνσεων στις τιμές πετρελαίου και ναύλων, στοιχείο κρίσιμο για τα δημοσιονομικά και τον πληθωρισμό. Παράλληλα, όμως, η ανάδειξη της Τουρκίας σε προνομιακό συνομιλητή της Τεχεράνης ενισχύει τον γεωπολιτικό της ρόλο στους ενεργειακούς και διαμετακομιστικούς διαδρόμους, κάτι που η Αθήνα οφείλει να αντισταθμίσει με συνεκτική στρατηγική στις υποδομές, την πράσινη ενέργεια και τη ναυτιλία, ώστε να διατηρήσει συγκριτικό πλεονέκτημα σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική ισχύς μεταφράζεται ολοένα πιο άμεσα σε οικονομικές ροές.
#Ιράν #Τουρκία #Βρετανία #ΜέσηΑνατολή #Διπλωματία
