Το Κόσοβο οδεύει σε τρίτες πρόωρες βουλευτικές εκλογές μέσα σε ενάμιση χρόνο, μετά την αποτυχία εκλογής Προέδρου. Η κρίση παραλύει τη διακυβέρνηση και υπονομεύει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Σε τροχιά νέας πολιτικής αστάθειας εισέρχεται το Κόσοβο, καθώς η Βουλή στην Πρίστινα διαλύθηκε μετά την αποτυχία εκλογής νέου Προέδρου της Δημοκρατίας έως την καταληκτική ημερομηνία της 28ης Απριλίου. Οι πολίτες θα κληθούν ξανά στις κάλπες τον Ιούνιο, για τρίτη φορά από τον Φεβρουάριο του 2025, σε ένα περιβάλλον βαθιάς θεσμικής κόπωσης και εύθραυστης νομιμοποίησης.
Θεσμικό αδιέξοδο και κυβέρνηση υπηρεσιακής μορφής
Η συνταγματική κρίση πυροδοτήθηκε από την αποτυχία του πολιτικού συστήματος να αναδείξει νέο Πρόεδρο. Μετά την εκπνοή της θητείας της Βιόσα Οσμάνι στις 4 Απριλίου, το Συνταγματικό Δικαστήριο είχε ορίσει ως ύστατη προθεσμία την 28η Απριλίου για την εκλογή διαδόχου. Η μη επίτευξη πλειοψηφίας οδήγησε αυτομάτως στη διάλυση της Βουλής και στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
Ο πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι, επικεφαλής του κινήματος Αυτοδιάθεση (Vetevendosje), είχε σχηματίσει κυβέρνηση μόλις τον Φεβρουάριο, έπειτα από εκλογές στο τέλος Δεκεμβρίου 2025, στις οποίες το κόμμα του συγκέντρωσε περίπου 5% των ψήφων. Με τη διάλυση του κοινοβουλίου, η κυβέρνηση Κούρτι παραμένει πλέον μόνο ως υπηρεσιακή, με περιορισμένη εντολή και δυνατότητα λήψης αποφάσεων.
Η αδυναμία συναίνεσης γύρω από πρόσωπο για την Προεδρία αποτελεί τον πυρήνα του αδιεξόδου. Ο Κούρτι δεν κατάφερε να συμφωνήσει με την αντιπολίτευση σε κοινό υποψήφιο, ενώ η απόπειρα να προωθήσει την υποψηφιότητα της γιατρού και ακτιβίστριας για τα ανθρώπινα δικαιώματα Φεριντέ Ρουσίτι κατέρρευσε, καθώς τα αντιπολιτευόμενα κόμματα μποϊκόταραν την ψηφοφορία.
Ρήξη Κούρτι – Οσμάνι και μήνυμα προς τους εταίρους
Η κρίση αποκρυσταλλώνει και την ρήξη ανάμεσα σε δύο πρόσωπα που πριν πέντε χρόνια εμφανίζονταν ως η «νέα ελπίδα» της χώρας: τον Άλμπιν Κούρτι και την Βιόσα Οσμάνι. Η απερχόμενη Πρόεδρος είχε δηλώσει ανοιχτά ότι επιθυμεί δεύτερη θητεία και ότι αρχικά είχε τη στήριξη του πρωθυπουργού. Η ίδια αποκάλυψε ότι ο Κούρτι την είχε χαρακτηρίσει «την καλύτερη πρόεδρο του 21ου αιώνα», όμως στη συνέχεια απέσυρε τη στήριξή του, επικαλούμενος αδυναμία εξασφάλισης των απαιτούμενων ψήφων.
Για την εκλογή Προέδρου απαιτούνται τουλάχιστον 80 ψήφοι από τους 120 βουλευτές, ενώ ο κυβερνητικός συνασπισμός και οι μη σερβικές μειονότητες ελέγχουν περίπου 66 έδρες. Η αλλαγή στάσης του Κούρτι ερμηνεύεται από αναλυτές ως αποτέλεσμα έντονου ανταγωνισμού και διαφορών στρατηγικής με την Οσμάνι, ιδίως σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Ειδικοί όπως ο Ναΐμ Ρασίτι από το Balkans Policy Research Group κάνουν λόγο για μια «ad hoc εκλογική συμμαχία» που ποτέ δεν εξελίχθηκε σε σταθερή πολιτική σύμπραξη. Ο Κούρτι χαρακτηρίζεται περισσότερο απρόβλεπτος και συγκρουσιακός απέναντι στους διεθνείς εταίρους, σε αντίθεση με την Οσμάνι, η οποία θεωρείται πιο συνεργατική και προσανατολισμένη στη συνεννόηση.
Επιπτώσεις σε διάλογο με Σερβία και ευρωπαϊκή προοπτική
Η επαναλαμβανόμενη προσφυγή στις κάλπες έχει βαρύ κόστος για την ευρωπαϊκή πορεία και τη διεθνή θέση του Κοσόβου. Η έλλειψη πολιτικής και θεσμικής σταθερότητας φρενάρει τις μεταρρυθμίσεις που ζητά η Ευρωπαϊκή Ένωση και αποδυναμώνει τη θέση της Πρίστινας στον διάλογο με το Βελιγράδι, ο οποίος διεξάγεται υπό την αιγίδα των Βρυξελλών.
Ο πολιτικός αναλυτής Εχάτ Μιφταράι από το Kosovo Law Institute επισημαίνει ότι, ενώ οι συχνές εκλογές αποδεικνύουν πως η δημοκρατία λειτουργεί τυπικά, στην πράξη περιορίζουν την ικανότητα του κράτους να προωθήσει τα στρατηγικά του συμφέροντα. Η ενέργεια του πολιτικού συστήματος διοχετεύεται στην διαχείριση εσωτερικών κρίσεων, αντί στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων για το κράτος δικαίου και την ενταξιακή διαδικασία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο απώλειας σημαντικών ευρωπαϊκών πόρων, στο πλαίσιο του νέου «Growth Plan» της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια. Καθώς το Κόσοβο υστερεί ήδη έναντι των γειτόνων του στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών εργαλείων, η συνεχιζόμενη αστάθεια μπορεί να του στερήσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε χρηματοδοτήσεις, με άμεσο αντίκτυπο σε επενδύσεις, υποδομές και κοινωνική συνοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι εκλογές του Ιουνίου δεν θα κρίνουν μόνο την εσωτερική ισορροπία δυνάμεων, αλλά και την αξιοπιστία του Κοσόβου έναντι της ΕΕ και των εταίρων του στην περιοχή.
Σχόλιο 
: Η τρίτη εκλογική αναμέτρηση σε 18 μήνες αποκαλύπτει ένα πολιτικό σύστημα εγκλωβισμένο σε προσωπικές φιλοδοξίες και βραχυπρόθεκους τακτικισμούς, την ώρα που το παράθυρο ευρωπαϊκής ένταξης για τα Δυτικά Βαλκάνια δεν θα μείνει ανοιχτό επ’ αόριστον. Αν η επόμενη κυβέρνηση στο Κόσοβο δεν αποκτήσει γρήγορα σταθερή κοινοβουλευτική βάση και σαφή στρατηγική για τον διάλογο με τη Σερβία και τις μεταρρυθμίσεις, η χώρα κινδυνεύει να παγιωθεί στη «γκρίζα ζώνη» της περιφέρειας, με κόστος σε επενδύσεις, ασφάλεια και διεθνή αναγνώριση.
#Κόσοβο #Εκλογές #Kurti #Osmani #ΔυτικάΒαλκάνια
