Η επίσκεψη του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ στα ΗΑΕ αποκαλύπτει το βάθος της μυστικής στρατιωτικής σύγκλισης στον Κόλπο. Πίσω από τα ταξίδια κρύβεται η προσπάθεια οικοδόμησης μιας άτυπης περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας κατά του Ιράν.
Η αποκάλυψη ότι ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ, Εϊάλ Ζαμίρ, πραγματοποίησε «μυστική» επίσκεψη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Roaring Lion» προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της νέας, σιωπηρής γεωπολιτικής αρχιτεκτονικής στη Μέση Ανατολή. Η μετάβασή του, συνοδεία αμερικανικής αντιπροσωπείας, έγινε μετά την έναρξη των ισραηλινοαμερικανικών αεροπορικών πληγμάτων εναντίον ιρανικών στόχων στις 28 Φεβρουαρίου και είχε στόχο την εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας και της κοινής αντιαεροπορικής άμυνας έναντι της Τεχεράνης.
Πώς διαμορφώνεται ο άξονας Ισραήλ – ΗΑΕ – ΗΠΑ
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Ζαμίρ συναντήθηκε με ομολόγους του στα Εμιράτα σε μια συγκυρία όπου αναφέρεται ότι συστοιχία «Iron Dome» που έχει αναπτυχθεί στα ΗΑΕ αναχαίτισε ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους. Αν επιβεβαιωθεί επιχειρησιακά, αυτό σημαίνει ότι ισραηλινή τεχνολογία αντιαεροπορικής άμυνας χρησιμοποιείται ήδη ως ασπίδα για κρίσιμες ενεργειακές και λιμενικές υποδομές του Κόλπου, με την ανοχή – αν όχι την άμεση στήριξη – της Ουάσιγκτον.
Η επίσκεψη δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο. Προηγήθηκαν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ταξίδια στα ΗΑΕ από τον επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, και τον αρχηγό της Σιν Μπετ, Νταβίντ Ζίνι, επίσης κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν. Η επαναλαμβανόμενη παρουσία κορυφαίων ισραηλινών αξιωματούχων ασφαλείας στα Εμιράτα υποδηλώνει συντονισμό σε επίπεδο πληροφοριών, κυβερνοάμυνας και αντιπυραυλικής θωράκισης, που ξεπερνά τις τυπικές διακρατικές επαφές και προσεγγίζει τα χαρακτηριστικά άτυπης συμμαχίας.
Η σιωπηλή αρχιτεκτονική ασφαλείας στον Κόλπο
Η σύγκλιση Ισραήλ – ΗΑΕ εδράζεται στη βαθιά κοινή ανησυχία για την ιρανική επιρροή, από τον Περσικό Κόλπο μέχρι τη Μεσόγειο. Τα Εμιράτα επιδιώκουν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας των υποδομών τους και στη διατήρηση δίαυλων με την Τεχεράνη, ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο άμεσης στοχοποίησης. Η μυστικότητα των επισκέψεων αντανακλά αυτή τη λεπτή ισορροπία: η ασφάλεια χτίζεται σιωπηλά, για να μην υπονομευτεί δημόσια η πολιτική «αποκλιμάκωσης» που προβάλλουν ορισμένα κράτη του Κόλπου.
Για τις ΗΠΑ, η δημιουργία ενός πλέγματος συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ και αραβικών μοναρχιών λειτουργεί ως υποκατάστατο μιας ακριβής, άμεσης στρατιωτικής παρουσίας. Η μεταφορά τεχνολογίας, ο διαμοιρασμός δεδομένων ραντάρ και η διασύνδεση αντιαεροπορικών συστημάτων δημιουργούν μια ντε φάκτο περιφερειακή ομπρέλα, χωρίς να απαιτείται επίσημος αμυντικός οργανισμός. Ωστόσο, αυτή η «δικτύωση ασφαλείας» παραμένει θεσμικά αδιαφανής, με περιορισμένο κοινοβουλευτικό έλεγχο και ασαφή λογοδοσία.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή
Η σταδιακή θεσμοποίηση της συνεργασίας ασφαλείας Ισραήλ – ΗΑΕ ενισχύει τον κατακερματισμό της Μέσης Ανατολής σε ανταγωνιστικά μπλοκ. Από τη μία πλευρά συγκροτείται ένας άξονας κρατών που επενδύουν σε προηγμένα οπλικά συστήματα, κοινή αντιαεροπορική άμυνα και στενή σύνδεση με την αμερικανική στρατηγική. Από την άλλη, το Ιράν και οι σύμμαχοί του προσαρμόζουν τη δική τους αποτρεπτική στρατηγική, με έμφαση σε πυραυλικά και μη επανδρωμένα μέσα, αυξάνοντας τον κίνδυνο κλιμάκωσης μέσω «πολέμων δι’ αντιπροσώπων».
Σε θεσμικό επίπεδο, η εμβάθυνση των μυστικών στρατιωτικών σχέσεων θέτει ερωτήματα για τη διαφάνεια και τον δημοκρατικό έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής. Όταν κρίσιμες αποφάσεις για την περιφερειακή ασφάλεια λαμβάνονται σε κλειστές αίθουσες, χωρίς δημόσια συζήτηση, περιορίζεται η δυνατότητα των κοινωνιών να αξιολογήσουν το πραγματικό κόστος και όφελος αυτών των επιλογών – από τις αμυντικές δαπάνες μέχρι τον κίνδυνο εμπλοκής σε ευρύτερες συγκρούσεις.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή;
Η μετατόπιση του κέντρου βάρους της ασφάλειας προς έναν άξονα Κόλπος – Ισραήλ – ΗΠΑ επηρεάζει έμμεσα και τη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη επενδύσει σε τριμερή και τετραμερή σχήματα συνεργασίας με Ισραήλ, Κύπρο και αραβικές χώρες, με έμφαση στην ενέργεια και την άμυνα. Η ενίσχυση της ισραηλινής παρουσίας στον Κόλπο μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διασύνδεση των θεάτρων Κόλπου – Ανατολικής Μεσογείου, τόσο σε επίπεδο ενεργειακών διαδρομών όσο και σε επίπεδο πληροφοριών και στρατιωτικών ασκήσεων.
Παράλληλα, η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με το Ιράν αυξάνει την αστάθεια σε θαλάσσιες οδούς κρίσιμες για το ελληνόκτητο εμπορικό ναυτικό, από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα. Μακροπρόθεσμα, η Ελλάδα θα χρειαστεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη συμμετοχή σε δυτικά και περιφερειακά σχήματα ασφαλείας και στη διατήρηση περιθωρίων διπλωματικού διαλόγου με όλες τις πλευρές, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος έμμεσης εμπλοκής σε συγκρούσεις που εκκινούν μακριά από το ελληνικό έδαφος αλλά επηρεάζουν άμεσα την οικονομία.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η εδραίωση ενός άτυπου συστήματος ασφαλείας Ισραήλ – ΗΑΕ – ΗΠΑ σημαίνει ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι που επηρεάζουν τη ναυτιλία, την ενέργεια και τις ροές επενδύσεων στον Κόλπο θα παραμείνουν αυξημένοι, αλλά εν μέρει «διαχειρίσιμοι» μέσω τεχνολογικής θωράκισης και περιφερειακών συμμαχιών. Η Αθήνα οφείλει να αξιοποιήσει τη δική της δικτύωση με Ισραήλ και κράτη του Κόλπου για να ενισχύσει τη θέση της σε ενεργειακά και αμυντικά προγράμματα, χωρίς όμως να εγκλωβιστεί σε διπολικές λογικές που περιορίζουν τη διπλωματική της ευελιξία, ιδίως σε μια περίοδο όπου οι θαλάσσιες οδοί και οι ενεργειακές υποδομές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική αξία.
#Ισραήλ #ΗΑΕ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ασφάλεια
