Η κυβέρνηση ενεργοποιεί νέο πρόγραμμα ανακαινίσεων για 25.000 παλαιές κατοικίες, ενώ κλείνει το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης με πλήρη απορρόφηση. Το ζητούμενο πλέον είναι αν η στεγαστική και επενδυτική ώθηση θα μεταφραστεί σε διαρθρωτική ανανέωση του οικιστικού αποθέματος.
Η ολοκλήρωση του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης με απορρόφηση 100% και η εξαγγελία ενός νέου προγράμματος ανακαινίσεων για περίπου 25.000 κατοικίες σηματοδοτούν τη μετάβαση της στεγαστικής πολιτικής σε πιο στοχευμένη φάση. Η κυβέρνηση επιχειρεί ταυτόχρονα να κλείσει χωρίς απώλειες τον κύκλο των ευρωπαϊκών πόρων και να ενεργοποιήσει ανενεργό οικιστικό απόθεμα, σε μια αγορά που πιέζεται από υψηλά ενοίκια και περιορισμένη προσφορά.
Πώς κλείνει το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης έχει ήδη εξαντλήσει τους διαθέσιμους πόρους, με περίπου 18 δισ. ευρώ να έχουν διοχετευθεί σε επενδυτικά σχέδια μέσω των τραπεζών. Η επιλογή των δικαιούχων έγινε με τραπεζικά κριτήρια, με το κράτος να ορίζει μόνο ποσοτικούς στόχους, όπως τα ποσοστά «πράσινων» και ψηφιακών επενδύσεων.
Η λογική «μέχρι εξαντλήσεως των πόρων» άφησε εκτός μέρος των επιχειρήσεων που είχαν προετοιμάσει φακέλους, αναδεικνύοντας το δομικό ζήτημα της πρόσβασης μικρότερων σχημάτων στη χρηματοδότηση. Η κυβέρνηση επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό με ένα νέο πρόγραμμα-γέφυρα μετά τον Σεπτέμβριο, το οποίο θα προβλέπει χαμηλότοκα δάνεια και ενισχυμένες εγγυήσεις για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Στο σκέλος των επιδοτήσεων, ο στόχος είναι να ολοκληρωθούν τα έργα έως τα τέλη Αυγούστου, με ευελιξία ανακατεύθυνσης πόρων από έργα που καθυστερούν σε πιο ώριμες παρεμβάσεις, όπως ψηφιοποίηση και μεταφορές. Εν όψει του όγδοου αιτήματος πληρωμής, ύψους 3,8 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση επιδιώκει να κλείσει και αυτό το σκέλος με μέγιστη δυνατή απορρόφηση.
Το «Σπίτι μου ΙΙ» και η στεγαστική διάσταση
Στον στεγαστικό τομέα, το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη, με περισσότερους από 14.000 δικαιούχους να έχουν λάβει έγκριση και πάνω από 12.000 να έχουν υπογράψει συμβάσεις αγοράς κατοικίας. Η κυβερνητική αφήγηση εστιάζει στο ότι η μηνιαία δόση είναι χαμηλότερη από ένα τυπικό ενοίκιο, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, όπου η προσφορά ακινήτων και οι τιμές παραμένουν πιο διαχειρίσιμες σε σχέση με τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το πρόγραμμα λειτουργεί ως επιδοτούμενος δανεισμός για νέους, ενισχύοντας τη ζήτηση σε ένα περιβάλλον ήδη αυξημένων τιμών. Η πολιτική πρόκληση είναι να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ενίσχυσης της πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση και αποφυγής περαιτέρω τροφοδότησης της ανόδου τιμών σε μια αγορά όπου η προσφορά νέων κατοικιών παραμένει περιορισμένη.
Το νέο πρόγραμμα ανακαινίσεων: κλειστά σπίτια στο επίκεντρο
Το νέο πρόγραμμα ανακαινίσεων που παρουσίασε ο Νίκος Παπαθανάσης στοχεύει σε κατοικίες κατασκευής έως το 1990, οι οποίες παραμένουν κλειστές για τουλάχιστον δύο χρόνια. Η επιλεξιμότητα θα ελέγχεται μέσω της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος, ώστε να διαπιστώνεται αν το ακίνητο είναι πραγματικά ανενεργό.
Το ανώτατο ύψος επιδότησης φθάνει τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με εισοδηματικό όριο έως 36.000 ευρώ. Η επιδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 95% του κόστους, με αυξημένα ποσοστά για ευάλωτες ομάδες, όπως άτομα με αναπηρία και κατοίκους ορεινών περιοχών. Κρίσιμη διαφοροποίηση σε σχέση με προηγούμενα προγράμματα είναι ότι δεν αφορά μόνο ενεργειακή αναβάθμιση, αλλά και αισθητική και λειτουργική ανακαίνιση, με στόχο την επαναφορά κλειστών κατοικιών στην αγορά.
Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 500 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου 25.000 κατοικίες. Η διαδικασία θα εξελιχθεί σε φάσεις: αρχικά θα στοχεύσει τα κλειστά ακίνητα και στη συνέχεια θα επεκταθεί σε κατοικίες που χρησιμοποιούνται για ιδιοκατοίκηση. Η πλατφόρμα επιλεξιμότητας αναμένεται να ανοίξει έως το τέλος Μαΐου, με τις αιτήσεις να συνοδεύονται από Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης και στοιχεία ταυτότητας κτηρίου, ενώ η ουσιαστική ένταξη έργων προγραμματίζεται για τον Σεπτέμβριο.
Σχεδιάζεται επίσης ειδικός λογαριασμός για ταχύτερες πληρωμές προς τους αναδόχους, ώστε να περιοριστούν τα φαινόμενα καθυστερήσεων που παρατηρήθηκαν σε παλαιότερα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας.
Στεγαστική πολιτική, μικρομεσαίοι και πραγματική οικονομία
Πάνω από το 90% των ελληνικών επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες, με τον αναπληρωτή υπουργό να υποστηρίζει ότι περίπου το 60% των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης κατευθύνθηκε σε αυτές. Η αντιπολίτευση, ωστόσο, έχει ασκήσει κριτική ότι η αρχιτεκτονική του Ταμείου ευνόησε κυρίως μεγαλύτερα επενδυτικά σχέδια, λόγω των απαιτήσεων ωριμότητας και των τραπεζικών κριτηρίων.
Η κυβερνητική απάντηση κινείται σε δύο άξονες: από τη μία, μέσω επιδοτούμενων δανείων με κάλυψη έως 40% του επιτοκίου και κρατικών εγγυήσεων έως 80% για την επόμενη ημέρα· από την άλλη, μέσω προγραμμάτων όπως το «Σπίτι μου ΙΙ» και το νέο σχέδιο ανακαινίσεων, που συνδέουν την αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων με την καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, οι παρεμβάσεις αυτές λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής για την οικοδομή, τις κατασκευές και τα επαγγέλματα που συνδέονται με την ανακαίνιση, σε μια συγκυρία όπου η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα ανακάμπτει αλλά παραμένει χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Ταυτόχρονα, συμβάλλουν στην ανανέωση του γερασμένου οικιστικού αποθέματος, ζήτημα κρίσιμο σε μια χώρα με υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης αλλά και μεγάλο αριθμό παλαιών, ενεργοβόρων και συχνά κλειστών διαμερισμάτων.
Η πρόκληση είναι αν η συγκυριακή ώθηση που προσφέρει το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να μετατραπεί σε διαρκή στεγαστική πολιτική, με σταθερά εργαλεία για νέους, ευάλωτα νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου. Η πίεση των χρονοδιαγραμμάτων –με το Ταμείο να ολοκληρώνεται ως προς τα αιτήματα πληρωμής έως το τέλος Σεπτεμβρίου– καθιστά κρίσιμη την ταχύτητα υλοποίησης και την αποφυγή διοικητικών καθυστερήσεων.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά ακινήτων, το νέο πρόγραμμα ανακαινίσεων λειτουργεί ως στοχευμένη ένεση προσφοράς σε μια περίοδο που η ζήτηση παραμένει ισχυρή και τα ενοίκια υψηλά. Αν καταφέρει να επαναφέρει στην αγορά μέρος των κλειστών κατοικιών, μπορεί να μετριάσει τις πιέσεις στις τιμές, ιδιαίτερα σε περιοχές με μεγάλο απόθεμα παλαιών διαμερισμάτων. Για τον κλάδο των κατασκευών και των τεχνικών επαγγελμάτων, τα 500 εκατ. ευρώ δημιουργούν ορατό ανεκτέλεστο έργο για τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας κύκλο εργασιών και απασχόληση. Το κεντρικό ερώτημα για επενδυτές και επιχειρήσεις είναι αν τα σημερινά εργαλεία –Ταμείο Ανάκαμψης, στεγαστικά προγράμματα, εγγυοδοτικά σχήματα– θα μετασχηματιστούν σε μόνιμη, προβλέψιμη πολιτική στέγης και αστικής ανανέωσης, που θα μειώνει τον κίνδυνο απότομων διακυμάνσεων στις τιμές και θα στηρίζει σταθερά την οικοδομική δραστηριότητα.
#ΤαμείοΑνάκαμψης #ΑγοράΑκινήτων #ΣτεγαστικήΠολιτική #ΜικρομεσαίεςΕπιχειρήσεις
