Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δηλώνει ότι η Ουκρανία είναι «τεχνικά, πλήρως έτοιμη» για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πολιτική βούληση των κρατών-μελών θα κρίνει πλέον την ταχύτητα και το βάθος της ευρωπαϊκής πορείας του Κιέβου.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανέφερε με ένταση το θέμα της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας του, δηλώνοντας ότι η Ουκρανία είναι «τεχνικά, πλήρως έτοιμη» για να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η τοποθέτηση έγινε μετά από συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, σε μια συγκυρία όπου ο πόλεμος φθείρει την ουκρανική οικονομία και τις αντοχές των ευρωπαϊκών προϋπολογισμών.
Τι σημαίνει «τεχνικά έτοιμη» για την ένταξη στην ΕΕ
Όταν ο Ζελένσκι μιλά για «τεχνική» ετοιμότητα, αναφέρεται στη σύγκλιση με το κοινοτικό κεκτημένο, δηλαδή στην προσαρμογή της ουκρανικής νομοθεσίας και θεσμικής αρχιτεκτονικής στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων της ΕΕ στους τομείς του ανταγωνισμού, της δικαιοσύνης, του εμπορίου, του περιβάλλοντος, της ενέργειας και της εσωτερικής αγοράς. Η ουκρανική κυβέρνηση επιχειρεί να δείξει ότι έχει καλύψει το μεγαλύτερο μέρος αυτής της τεχνικής εργασίας, παρά τις πολεμικές συνθήκες.
Ωστόσο, η «τεχνική» ετοιμότητα δεν ταυτίζεται με την πολιτική απόφαση ένταξης. Η τελική πράξη απαιτεί ομοφωνία των κρατών-μελών, τα οποία αξιολογούν όχι μόνο την πρόοδο μεταρρυθμίσεων, αλλά και τις επιπτώσεις στην εσωτερική ισορροπία της Ένωσης, στα δημοσιονομικά, στην κοινή αγροτική πολιτική και στη συνοχή της εσωτερικής αγοράς.
Οι έξι διαπραγματευτικές ενότητες και το χρονοδιάγραμμα
Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι το Κίεβο προσδοκά το άνοιγμα «όλων των έξι διαπραγματευτικών συστάδων» εντός των επόμενων δύο μηνών. Στη σύγχρονη μεθοδολογία διεύρυνσης, τα κεφάλαια διαπραγμάτευσης ομαδοποιούνται σε συστάδες (clusters), όπως κράτος δικαίου, εσωτερική αγορά, ανταγωνιστικότητα, πράσινη μετάβαση, γεωργία και εξωτερικές σχέσεις. Το άνοιγμα όλων των συστάδων σε τόσο σύντομο χρόνο θα αποτελούσε πολιτικό μήνυμα ότι η ΕΕ διατηρεί υψηλή προτεραιότητα για την Ουκρανία, παρά τις εσωτερικές της προκλήσεις.
Από επιχειρησιακής πλευράς, η ταχεία ενεργοποίηση όλων των συστάδων αυξάνει την πίεση στη διοικητική ικανότητα της Ουκρανίας, η οποία πρέπει να παράγει, να εφαρμόζει και να τεκμηριώνει μεταρρυθμίσεις υπό καθεστώς πολέμου. Για τις Βρυξέλλες, η πρόκληση είναι να συνδυάσουν την πολιτική στήριξη με αξιόπιστο μηχανισμό ελέγχου, ώστε η διεύρυνση να μην υπονομεύσει την ποιότητα του κράτους δικαίου και την οικονομική διακυβέρνηση στο εσωτερικό της Ένωσης.
Το πακέτο στήριξης 90 δισ. ευρώ και η διάσταση ασφάλειας
Ο Ζελένσκι ευχαρίστησε τον Αντόνιο Κόστα για τις «προσωπικές του προσπάθειες» στην απελευθέρωση του πακέτου στήριξης της ΕΕ προς την Ουκρανία, ύψους 90 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση αυτή έχει διττό χαρακτήρα: αφενός στηρίζει τον ουκρανικό προϋπολογισμό, τις βασικές δημόσιες υπηρεσίες και τις υποδομές, αφετέρου λειτουργεί ως επένδυση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, με την έννοια της σταθεροποίησης ενός κράτους πρώτης γραμμής έναντι της Ρωσίας.
Η αναφορά του Ζελένσκι ότι τα κονδύλια πρέπει να φθάσουν «το συντομότερο δυνατό» για να βοηθήσουν την Ουκρανία «να προετοιμαστεί για τον χειμώνα» υπογραμμίζει το επιχειρησιακό ρίσκο στις ενεργειακές και κρίσιμες υποδομές της χώρας. Οι ρωσικές επιθέσεις σε δίκτυα ενέργειας και θέρμανσης καθιστούν τη χρηματοδότηση όχι μόνο αναπτυξιακό, αλλά και ανθρωπιστικό και στρατηγικό εργαλείο.
Πολιτική βούληση και κόπωση διεύρυνσης στην Ευρώπη
Παρά τη ρητορική στήριξης, η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη διεύρυνση παραμένει σύνθετη. Πολλές κυβερνήσεις συνδέουν την ουκρανική ένταξη με μια παράλληλη εσωτερική μεταρρύθμιση της ΕΕ, ιδίως ως προς τη λήψη αποφάσεων (π.χ. κατάργηση ή περιορισμός της ομοφωνίας), τον προϋπολογισμό και την ανακατανομή πόρων μεταξύ παλαιών και νέων μελών. Η ένταξη μιας μεγάλης, εμπόλεμης χώρας με ισχυρό αγροτικό τομέα και σημαντικές ανάγκες ανοικοδόμησης αναδιαμορφώνει τον χάρτη των ευρωπαϊκών ισορροπιών.
Επιπλέον, υφίσταται ο κίνδυνος «κόπωσης διεύρυνσης» σε κοινωνίες που αντιμετωπίζουν ήδη πίεση από τον πληθωρισμό, την ενεργειακή μετάβαση και τις γεωπολιτικές εντάσεις. Η ουκρανική ηγεσία, με δηλώσεις όπως αυτή του Ζελένσκι, επιχειρεί να διατηρήσει υψηλά την πολιτική δέσμευση της ΕΕ, μεταφέροντας το βάρος της συζήτησης από την τεχνική συμμόρφωση στην πολιτική ευθύνη των ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας δημιουργεί τρεις διακριτές διαστάσεις. Πρώτον, αυξάνει μακροπρόθεσμα τον ανταγωνισμό για κοινοτικούς πόρους, ιδίως σε γεωργία και συνοχή, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την αποτελεσματική απορρόφηση και στοχοθέτηση των ελληνικών κονδυλίων την επόμενη πενταετία. Δεύτερον, ανοίγει προοπτικές για ελληνικές επιχειρήσεις σε κλάδους υποδομών, ενέργειας, κατασκευών και συμβουλευτικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο της σταδιακής ανοικοδόμησης και της ευθυγράμμισης της Ουκρανίας με το κοινοτικό κεκτημένο. Τρίτον, ενισχύει τη σημασία της Ελλάδας ως ενεργειακής και ναυτιλιακής πύλης της ΕΕ, καθώς οι ροές καυσίμων, πρώτων υλών και εμπορευμάτων προς και από την Ουκρανία θα αναζητήσουν σταθερές και ασφαλείς διαδρομές. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που θα κινηθούν έγκαιρα, με δομημένη στρατηγική διαχείρισης ρίσκου, μπορούν να τοποθετηθούν ευνοϊκά σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής αγοράς.
#Ουκρανία #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Ζελένσκι #ΔιεύρυνσηΕΕ
