Ο πρόεδρος Καρόλ Ναβρότσκι συγκροτεί συμβούλιο για νέα συνταγματική χάρτα, κλιμακώνοντας τη σύγκρουση με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ. Οι πιθανότητες υιοθέτησης αλλαγών είναι μηδαμινές, αλλά η πολιτική σημειολογία είναι ισχυρή.
Σε μια κίνηση με υψηλό πολιτικό, αλλά περιορισμένο θεσμικό αντίκρισμα, ο εθνικιστής πρόεδρος της Πολωνίας Καρόλ Ναβρότσκι ανακοίνωσε τη συγκρότηση Συμβουλίου για τη Νέα Συνταγματική Τάξη, με αποστολή τη σύνταξη εναλλακτικού σχεδίου Συντάγματος έως τη λήξη της θητείας του το 2030. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί νέα φάση αντιπαράθεσης με την φιλελεύθερη, φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ.
Συμβολισμοί, συσχετισμοί και συνταγματικά εμπόδια
Το συμβούλιο που όρισε ο Ναβρότσκι περιλαμβάνει πρόσωπα συνδεδεμένα με το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), το οποίο τον στηρίζει πολιτικά. Αν και τυπικά έχουν προσκληθεί όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα να συμμετάσχουν, παραμένει άγνωστο εάν η κυβερνητική πλειοψηφία θα νομιμοποιήσει με την παρουσία της μια διαδικασία που θεωρεί βαθιά καχύποπτη.
Η επιλογή της 3ης Μαΐου –Ημέρας του Συντάγματος στην Πολωνία– για τον ορισμό των βασικών θέσεων του συμβουλίου προσδίδει ισχυρή συμβολική φόρτιση. Την ίδια ημέρα, ο Τουσκ αντέδρασε με ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα, υπογραμμίζοντας ότι «μόνο τα έθνη που σέβονται τα Συντάγματά τους έχουν πιθανότητες να νικήσουν», επαναφέροντας στο προσκήνιο την κατηγορία ότι το προεδρικό στρατόπεδο παραβιάζει το υφιστάμενο συνταγματικό πλαίσιο.
Τυπικά, ο πρόεδρος έχει το δικαίωμα να προτείνει συνταγματικές αλλαγές. Ωστόσο, η πραγματικότητα των κοινοβουλευτικών συσχετισμών καθιστά την κίνηση περισσότερο πολιτική πλατφόρμα παρά ρεαλιστικό σχέδιο αναθεώρησης. Κάθε τροποποίηση του Συντάγματος απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή και απόλυτη πλειοψηφία στη Γερουσία – και τα δύο σώματα τελούν υπό τον έλεγχο της φιλελεύθερης κυβερνητικής συμμαχίας. Το PiS, που στηρίζει τον Ναβρότσκι, δεν διαθέτει ούτε απλή πλειοψηφία, πόσο μάλλον ενισχυμένη.
Στρατηγική πίεσης και εσωτερική πόλωση
Η πρωτοβουλία Ναβρότσκι ερμηνεύεται ως προσπάθεια διεύρυνσης των, επί του παρόντος, περιορισμένων προεδρικών αρμοδιοτήτων μέσω πολιτικής πίεσης και ιδεολογικής κινητοποίησης. Η δημιουργία συμβουλίου για «Νέο Σύνταγμα» μπορεί να λειτουργήσει ως μακροπρόθεσμη καμπάνια διαμόρφωσης ατζέντας, ενόψει μελλοντικών εκλογικών αναμετρήσεων, ακόμη κι αν δεν παράξει άμεσα νομικά αποτελέσματα.
Παράλληλα, η κίνηση βαθαίνει την πόλωση ανάμεσα στο εθνικιστικό, συχνά ευρωσκεπτικιστικό μπλοκ και την προοδευτική, έντονα φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση Τουσκ. Για τις Βρυξέλλες, κάθε συζήτηση περί συνταγματικής αναθεώρησης στην Πολωνία συνδέεται αυτόματα με τις ανησυχίες για το κράτος δικαίου, τη δικαστική ανεξαρτησία και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων – ζητήματα που είχαν ήδη προκαλέσει σοβαρές τριβές με προηγούμενες κυβερνήσεις του PiS.
Το γεγονός ότι το συμβούλιο έχει ορίζοντα εργασιών μέχρι το 2030 δείχνει ότι ο Ναβρότσκι επενδύει σε μια μακρά πολιτική μάχη, περισσότερο ιδεολογική παρά θεσμική. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση Τουσκ επιχειρεί να εμφανιστεί ως εγγυητής της συνταγματικής τάξης, επιμένοντας στην εφαρμογή –και όχι στην αναθεώρηση– του ισχύοντος κειμένου.
Σχόλιο 
: Η κίνηση Ναβρότσκι μοιάζει περισσότερο με πολιτικό εργαλείο συσπείρωσης του εθνικιστικού χώρου και πίεσης προς την κυβέρνηση, παρά με ρεαλιστική απόπειρα συνταγματικής αναθεώρησης. Ωστόσο, η θεσμική εργαλειοποίηση του Συντάγματος ενέχει κινδύνους για τη σταθερότητα και επαναφέρει την Πολωνία στο μικροσκόπιο της ΕΕ ως προς το κράτος δικαίου.
#Πολωνία #Σύνταγμα #Ναβρότσκι #Τουσκ #ΕΕ
