Η αγορά υδρογόνου στην Ευρώπη και την Ελλάδα βρίσκεται σε φάση αναθεώρησης, καθώς οι επενδύσεις δεν συμβαδίζουν με τους φιλόδοξους στόχους της μετάβασης. Οι επισημάνσεις του καθηγητή Παντελή Κάπρου φωτίζουν τα τρία βασικά εμπόδια που φρενάρουν την ωρίμανση της νέας αυτής ενεργειακής αγοράς.
Η αγορά υδρογόνου στην Ευρώπη και την Ελλάδα βρίσκεται σε φάση αναδίπλωσης, παρά το γεγονός ότι παραμένει κεντρικό εργαλείο της πράσινης μετάβασης και της βιομηχανικής στρατηγικής. Ο καθηγητής ΕΜΠ Παντελής Κάπρος, μιλώντας σε συνέδριο για το υδρογόνο και τα πράσινα αέρια, περιέγραψε μια αγορά που «μικραίνει» καθώς το κόστος, η αβεβαιότητα και τα θεσμικά ρίσκα αποθαρρύνουν κεφάλαια και μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις.
Πού σκοντάφτει σήμερα η αγορά υδρογόνου στην Ευρώπη;
Η ευρωπαϊκή στρατηγική ξεκίνησε από το Green Deal, με τη λογική ότι πρώτα απανθρακοποιείται ο ηλεκτρισμός και εξηλεκτρίζονται όσοι κλάδοι μπορούν, ενώ το υδρογόνο καλύπτει τα τμήματα του συστήματος όπου το ηλεκτρόνιο δεν επαρκεί. Ωστόσο, όπως σημείωσε ο κ. Κάπρος, οι επενδύσεις στο υδρογόνο αντιμετωπίζουν σήμερα πολύ υψηλό κόστος καυσίμου, την ώρα που η απανθρακοποίηση του ηλεκτρισμού και ο εξηλεκτρισμός είναι οικονομικά ευνοϊκότεροι.
Η εισβολή στην Ουκρανία και το RepowerEU διατήρησαν φιλόδοξους στόχους για το υδρογόνο, αλλά οι πολιτικές στήριξης και οι εθνικές χρηματοδοτήσεις παραμένουν «πολύ μικρότερες» από τις διακηρύξεις. Κάθε μέρα που περνά, όπως περιγράφει, οι στόχοι στην πράξη υποχωρούν και η πορεία ανάπτυξης του υδρογόνου μετατίθεται χρονικά, δημιουργώντας ένα κενό μεταξύ ρητορικής και πραγματικής αγοράς.
Πώς επηρεάζουν κόστος, δημοπρασίες και πολιτική το επενδυτικό κλίμα;
Κεντρική αιτία της επιβράδυνσης είναι το αβέβαιο μακροοικονομικό περιβάλλον, που περιορίζει τις επενδυτικές δυνατότητες και κάνει το υψηλό κόστος του υδρογόνου λιγότερο ανεκτό. Παράλληλα, πρακτικά εμπόδια στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών –σύνδεση με δίκτυα, αποθήκευση, αδειοδοτήσεις και logistics– δυσκολεύουν την επέκταση έργων που θα τροφοδοτούσαν με φθηνή πράσινη ηλεκτρική ενέργεια την παραγωγή υδρογόνου.
Η πρόσφατη τρίτη δημοπρασία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Υδρογόνου ενέκρινε 9 έργα σε 7 χώρες, μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα, με περίπου 1 δισ. € κρατικής στήριξης για 1,1 γιγαβάτ ισχύος. Τα μεγέθη αυτά απέχουν σημαντικά από τον στόχο του RepowerEU για 10 μεγατόνους υδρογόνου ετησίως έως το 2030, ενώ οι προσφερόμενες τιμές δείχνουν έντονη διακύμανση κόστους ανά χρήση, από 0,2 €/κιλό σε ορισμένες εφαρμογές έως 2,5–3,5 €/κιλό στις βαριές μεταφορές, όταν το γκρι υδρογόνο κινείται γύρω στο 1–1,5 €/κιλό.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η υστέρηση της αγοράς υδρογόνου σημαίνει ότι η αποανθρακοποίηση δύσκολων κλάδων, όπως βαριά βιομηχανία και μεταφορές, θα καθυστερήσει και θα παραμείνουν για περισσότερο διάστημα εξαρτημένοι από ακριβότερα ή πιο ρυπογόνα καύσιμα. Αυτό περιορίζει τις δυνατότητες για ταχύτερη μείωση του συνολικού ενεργειακού κόστους στην οικονομία, άρα και την έμμεση αποκλιμάκωση τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες που πληρώνει ο τελικός καταναλωτής.
Παράλληλα, η αμφισβήτηση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων (ETS) και η αβεβαιότητα για τους μελλοντικούς κανόνες μπορεί να ανατρέψουν επιχειρηματικά σχέδια, επηρεάζοντας το κόστος συμμόρφωσης βιομηχανιών και παραγωγών ενέργειας. Αν οι επενδύσεις σε υδρογόνο καθυστερήσουν, η πίεση για επίτευξη κλιματικών στόχων θα μεταφραστεί πιθανότερα σε πιο έντονη χρήση άλλων εργαλείων πολιτικής, με πιθανές επιπτώσεις σε φόρους, τέλη και τελικά στους λογαριασμούς ενέργειας των πολιτών.
Σχόλιο 
: Το μήνυμα από τις επισημάνσεις Κάπρου είναι ότι η αγορά υδρογόνου δεν μπορεί ακόμη να στηρίξει μαζική και φθηνή υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων, άρα δεν θα δούμε άμεσα ανακούφιση στους λογαριασμούς από αυτή την τεχνολογία. Για επενδυτές και βιομηχανία, τα τρία εμπόδια –αβεβαιότητα ζήτησης, δυσκολία χρηματοδότησης του ρίσκου βιομηχανοποίησης και απουσία ουσιαστικού πλεονεκτήματος για τους «πρώτους παίκτες»– σημαίνουν ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με ιδιαίτερη προσοχή στο ρυθμιστικό πλαίσιο και στην εξέλιξη του ETS, που μπορεί να αναδιαμορφώσει πλήρως την οικονομική εξίσωση του υδρογόνου.
Διαβάστε επίσης:
ΙΕΑ: Περιγράφει φάση ρεαλισμού για την αγορά υδρογόνου
ΕΕ εγκρίνει νέο καθεστώς ενισχύσεων CISAF για υδρογόνο στην Ελλάδα
#υδρογόνο #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #RepowerEU #HydrogenBank #ETS
