Το δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπαίνει σε τροχιά ανόδου, την ώρα που το ελληνικό δημόσιο χρέος καταγράφει αντίστροφη πορεία. Οι τελευταίες προβλέψεις του ΔΝΤ αναδεικνύουν μια σπάνια «αντιστροφή ρόλων» για την Ελλάδα σε σχέση με τις μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης.
Το δημόσιο χρέος βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης, καθώς το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι χωρίς νέα μέτρα πολιτικής ο μέσος όρος του δημόσιου χρέους των χωρών της ΕΕ μπορεί να εκτιναχθεί πάνω από το 130% του ΑΕΠ το 2040. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα εμφανίζεται στις προβλέψεις του Ταμείου ως μία από τις λίγες χώρες με σταθερή αποκλιμάκωση του χρέους, με ορίζοντα το 2031.
Πόσο απειλείται η Ευρώπη από την άνοδο του δημόσιου χρέους;
Σύμφωνα με την Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, χωρίς παρεμβάσεις, οι δημοσιονομικές πιέσεις από συντάξεις, Υγεία, ενεργειακή μετάβαση και αυξημένες αμυντικές δαπάνες μπορούν να προσθέσουν έως και 5% του ΑΕΠ σε πρόσθετες δαπάνες ως το 2040. Το Fiscal Monitor του Απριλίου αποτυπώνει ήδη την τάση, προβλέποντας άνοδο του χρέους της Ευρωζώνης από 87,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 89,7% το 2031, με τις περισσότερες χώρες να κινούνται ανοδικά.
Το ΔΝΤ καλεί ειδικά τα κράτη χωρίς δημοσιονομικά περιθώρια να χρηματοδοτήσουν την άμυνα με «δημοσιονομικά ουδέτερο» τρόπο, είτε αυξάνοντας φόρους είτε περικόπτοντας άλλες δαπάνες. Παράλληλα, δίνει έμφαση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, σημειώνοντας ότι ακόμη και μέτριες αναπτυξιακές μεταρρυθμίσεις μπορούν να μειώσουν κατά περίπου ένα πέμπτο την απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή για να μπει το χρέος σε καθοδική πορεία.
Πώς διαφοροποιείται η Ελλάδα στο μέτωπο του χρέους;
Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος θα υποχωρήσει στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031 από 145,7% το προηγούμενο έτος, εδραιώνοντας τη στροφή από το 210% του ΑΕΠ το 2020. Αντίθετα, το γαλλικό χρέος εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 120,7% από 116% και το βελγικό στο 122,3% από 106,3%, ενώ το ιταλικό θα παραμείνει πολύ υψηλό στο 136,1%.
Έτσι, το 2031 το ελληνικό χρέος αναμένεται να είναι χαμηλότερο όχι μόνο από το ιταλικό, αλλά και από το γαλλικό και το βελγικό, πλησιάζοντας το επίπεδο της Φινλανδίας, όπου το χρέος προβλέπεται να φθάσει το 100,8% από 89,3%. Το Ταμείο και οι οίκοι αξιολόγησης αποδίδουν τη θεαματική αποκλιμάκωση της Ελλάδας σε ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, πρωτογενή πλεονάσματα, χαμηλό μέσο επιτόκιο, μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής και ενεργητική διαχείριση του χρέους, όπως η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ και η επίσπευση αποπληρωμής των διακρατικών δανείων του πρώτου μνημονίου.
Ποιο είναι το δημοσιονομικό περιθώριο της Ελλάδας τα επόμενα χρόνια;
Το ΔΝΤ σημειώνει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει την ίδια πίεση για αύξηση αμυντικών και συνταξιοδοτικών δαπανών όπως άλλες χώρες της ΕΕ, καθώς οι αμυντικές δαπάνες είναι ήδη υψηλές, στο 2,9% του ΑΕΠ το 2025 με βάση τον ορισμό του ΝΑΤΟ, και αναμένεται να παραμείνουν σταθερές την επόμενη δεκαετία. Το 12ετές πρόγραμμα αμυντικού εκσυγχρονισμού, περίπου 25 δισ. ευρώ, έχει ενσωματωθεί στον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό, περιορίζοντας τον κίνδυνο αιφνίδιων δημοσιονομικών εκπλήξεων.
Στο μέτωπο των συντάξεων, η έκθεση της Κομισιόν για τη Γήρανση του Πληθυσμού προβλέπει ότι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες, αν και σήμερα υψηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ, θα μειώνονται μακροπρόθεσμα και θα συγκλίνουν προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο έως το 2027, χάρη στις μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών. Οι δαπάνες Υγείας αναμένεται μεν να αυξηθούν, αλλά με ρυθμό που, σύμφωνα με το ΔΝΤ, δεν ανατρέπει την καθοδική πορεία του χρέους.
Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία
Η σταδιακή υποχώρηση του δημόσιου χρέους βελτιώνει την πιστοληπτική εικόνα της χώρας και μπορεί να συγκρατήσει το κόστος δανεισμού κράτους, τραπεζών και επιχειρήσεων, σε μια περίοδο όπου η υπόλοιπη Ευρωζώνη βλέπει το χρέος της να αυξάνεται. Αυτό δημιουργεί προϋποθέσεις για σταθερότερο φορολογικό περιβάλλον και μεγαλύτερο περιθώριο στοχευμένων παρεμβάσεων υπέρ επενδύσεων, απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής, υπό την προϋπόθεση διατήρησης πρωτογενών πλεονασμάτων και αναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων.
Για τον Έλληνα καταναλωτή, η εικόνα αυτή μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερο κίνδυνο νέων οριζόντιων μέτρων λιτότητας σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, αλλά και σε διαρκή πίεση για συγκράτηση τρεχουσών δαπανών ώστε να προστατευθεί η πορεία του χρέους. Για τις επιχειρήσεις, η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για επενδυτικές αποφάσεις, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και σχεδιασμό μακροπρόθεσμων έργων, ειδικά σε υποδομές, ενέργεια και ψηφιακό μετασχηματισμό.
Σχόλιο 
: Οι προβλέψεις του ΔΝΤ σκιαγραφούν μια Ευρώπη που κινδυνεύει να μπει σε νέα φάση χρέους, ενώ η Ελλάδα, μετά από μια δεκαετία προσαρμογής, εμφανίζεται ως θετικό παράδειγμα αποκλιμάκωσης. Για την ελληνική οικονομία, το στοίχημα δεν είναι μόνο να διατηρήσει την πτωτική πορεία του χρέους, αλλά να τη μετατρέψει σε απτό όφελος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις: φθηνότερη χρηματοδότηση, σταθερό φορολογικό πλαίσιο και στοχευμένες δημόσιες δαπάνες που ενισχύουν την παραγωγικότητα αντί να ανατροφοδοτούν τον φαύλο κύκλο του δανεισμού.
#ΔημόσιοΧρέος #ΔΝΤ #Ευρωζώνη #Ελλάδα #ΚρισταλίναΓκεοργκίεβα
