Το δημόσιο χρέος βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, με το ΔΝΤ να προειδοποιεί για εκτόξευση των ευρωπαϊκών δεικτών και την Ελλάδα να εμφανίζεται ως σπάνια θετική εξαίρεση. Η ανατροπή των ισορροπιών χρέους στην Ευρωζώνη ανοίγει νέο κεφάλαιο για αγορές, κυβερνήσεις και επενδυτές.
Το δημόσιο χρέος βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, καθώς το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι χωρίς νέα μέτρα πολιτικής ο μέσος όρος χρέους των χωρών της ΕΕ μπορεί να ξεπεράσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040. Την ώρα που η Ευρώπη βλέπει τις δαπάνες να διογκώνονται, η Ελλάδα εμφανίζεται στις προβλέψεις ως μία από τις λίγες χώρες με σταθερή αποκλιμάκωση χρέους.
Δημόσιο χρέος ΕΕ: γιατί έρχεται νέα πίεση;
Η Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, περιέγραψε ένα σκηνικό σταδιακής αλλά επίμονης επιβάρυνσης των δημόσιων οικονομικών στην ΕΕ. Η γήρανση του πληθυσμού, οι δαπάνες για Υγεία και συντάξεις, η ενεργειακή μετάβαση και πλέον οι αυξημένες αμυντικές ανάγκες προσθέτουν έως και 5% του ΑΕΠ σε επιπλέον ετήσιες πιέσεις μέχρι το 2040.
Το Ταμείο ζητά από τις χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια να χρηματοδοτήσουν την άνοδο των αμυντικών δαπανών με «δημοσιονομικά ουδέτερο» τρόπο. Αυτό πρακτικά σημαίνει δύσκολες επιλογές μεταξύ αύξησης φόρων και περικοπών σε άλλες δαπάνες, αν δεν υπάρξει ισχυρή ώθηση στην ανάπτυξη μέσω μεταρρυθμίσεων.
Πώς η Ελλάδα γίνεται θετική εξαίρεση στο δημόσιο χρέος
Στον τελευταίο Fiscal Monitor, το ΔΝΤ προβλέπει ότι το χρέος της Ευρωζώνης θα αυξηθεί από 87,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 89,7% το 2031, με τις περισσότερες χώρες να βλέπουν ανοδική πορεία. Εξαίρεση αποτελούν μόλις τέσσερις οικονομίες – Ελλάδα, Κύπρος, Ισπανία και Πορτογαλία – όπου εκτιμάται ουσιαστική βελτίωση των δεικτών χρέους.
Για την Ελλάδα, το ΔΝΤ προβλέπει πτώση του χρέους στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031, από 145,7% το 2024 και περίπου 210% το 2020. Αν επιβεβαιωθεί αυτή η τροχιά, το ελληνικό χρέος θα βρεθεί χαμηλότερα όχι μόνο από το ιταλικό, αλλά και από το γαλλικό και το βελγικό, πλησιάζοντας ακόμη και το επίπεδο της Φινλανδίας, η οποία στο παρελθόν είχε εμφανιστεί ιδιαίτερα αυστηρή απέναντι στην Ελλάδα.
Τι στηρίζει τη βιωσιμότητα και ποιο είναι το επόμενο τεστ
Το ΔΝΤ και οι οίκοι αξιολόγησης αποδίδουν τη θεαματική υποχώρηση του ελληνικού χρέους σε τέσσερις βασικούς παράγοντες: ισχυρή ανάπτυξη, διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων, χαμηλό μέσο επιτόκιο και μεγάλη μέση διάρκεια αποπληρωμής. Επιπλέον, η ενεργητική διαχείριση χρέους, με την πρόωρη εξόφληση των δανείων του ΔΝΤ και την επίσπευση αποπληρωμής των διακρατικών δανείων του πρώτου μνημονίου, βελτίωσε το προφίλ κινδύνου.
Κρίσιμο πλεονέκτημα για την Ελλάδα θεωρείται ότι δεν αντιμετωπίζει πρόσθετη πίεση από αμυντικές και συνταξιοδοτικές δαπάνες, σε αντίθεση με πολλές άλλες χώρες της ΕΕ. Οι αμυντικές δαπάνες είναι ήδη υψηλές, στο 2,9% του ΑΕΠ το 2025 με βάση τον ορισμό του ΝΑΤΟ, και αναμένεται να μείνουν σταθερές την επόμενη δεκαετία, ενώ οι συνταξιοδοτικές δαπάνες, αν και σήμερα πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, εκτιμάται ότι θα υποχωρήσουν προς αυτόν έως το 2027.
Δημόσιο χρέος και δημογραφικές/κοινωνικές δαπάνες: το κρυφό ρίσκο
Η έκθεση της Κομισιόν για τη Γήρανση του Πληθυσμού το 2024 προβλέπει ότι οι συντάξεις στην Ελλάδα θα γίνουν πιο διαχειρίσιμες ως ποσοστό του ΑΕΠ, χάρη στις μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών. Οι δαπάνες Υγείας αναμένεται να αυξηθούν, αλλά με ρυθμό που – σύμφωνα με τις προβολές – δεν ανατρέπει τη συνολική εικόνα αποκλιμάκωσης του χρέους.
Για τις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο, η ίδια δημογραφική πίεση λειτουργεί αντίστροφα, διογκώνοντας τις μελλοντικές υποχρεώσεις. Γι’ αυτό και το ΔΝΤ επιμένει ότι ακόμη και «μέτριες» διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη μπορούν να μειώσουν έως και κατά ένα πέμπτο τη δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτείται για να τεθεί το χρέος σε καθοδική πορεία.
SBC Red Line
Η Ελλάδα περνά από παράδειγμα κρίσης σε παράδειγμα διαχείρισης χρέους, αλλά αυτό βασίζεται σε παραμέτρους (χαμηλό κόστος δανεισμού, ευνοϊκό προφίλ αποπληρωμών) που δεν είναι μόνιμες. Αν η ανάπτυξη ή τα πρωτογενή πλεονάσματα εκτροχιαστούν, το αφήγημα «ασφαλούς χρέους» μπορεί να αλλάξει γρήγορα.
Για τις επιχειρήσεις, η προβλεπόμενη αποκλιμάκωση του χρέους σημαίνει πιο σταθερό περιβάλλον, χαμηλότερο αντιληπτό ρίσκο χώρας και δυνητικά καλύτερους όρους χρηματοδότησης. Για τους πολίτες, όμως, συνεπάγεται συνέχιση δημοσιονομικής πειθαρχίας, με περιορισμένα περιθώρια για γενναιόδωρες αυξήσεις δαπανών χωρίς αντισταθμιστικά μέτρα.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ευρώπη μπαίνει σε εποχή «ακριβού» δημοσίου χρήματος, όπου κάθε επιπλέον ευρώ δαπάνης θα ζυγίζεται απέναντι στη βιωσιμότητα του χρέους. Το στοίχημα για την Ελλάδα είναι να αξιοποιήσει το παράθυρο αξιοπιστίας για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, πριν η γενική ευρωπαϊκή δυναμική χρέους σφίξει ξανά τις συνθήκες χρηματοδότησης.
Διαβάστε επίσης:
Ο Πιερρακάκης αναδεικνύει τον ESM και το ελληνικό παράδειγμα
#δημόσιοχρέος #Ελλάδα #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ΔΝΤ #Ευρωζώνη #δημοσιονομικήπολιτική #αμυντικέςδαπάνες #συνταξιοδοτικέςδαπάνες #χρέοςΕλλάδας #FiscalMonitor #ανάπτυξη #μεταρρυθμίσεις #ΚρισταλίναΓκεοργκίεβα #Κομισιόν #γηράσκωνπληθυσμός
