Μια νέα «εξέταση αίματος καρκίνος μαστού» μπορεί να προειδοποιεί για υποτροπή έως και 4 χρόνια πριν φανεί σε εξετάσεις ή συμπτώματα. Σουηδοί ερευνητές βρήκαν ότι η παρουσία καρκινικού DNA στο αίμα μετά τη θεραπεία συνδέεται με πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο μεταστάσεων και θανάτου.
Μια νέα «εξέταση αίματος καρκίνος μαστού» μπορεί να προειδοποιεί για επιστροφή της νόσου έως και 4 χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα ή ευρήματα στις κλασικές εξετάσεις. Σουηδική μελέτη δείχνει ότι η ανίχνευση κυκλοφορούντος καρκινικού DNA στο αίμα μετά τη θεραπεία «μαρτυρά» ποια γυναίκα κινδυνεύει περισσότερο από υποτροπή.
Πώς λειτουργεί η νέα εξέταση αίματος καρκίνος μαστού;
Η μέθοδος βασίζεται στην τεχνική της «υγρής βιοψίας», δηλαδή στην ανίχνευση μικρών κομματιών DNA του όγκου (ctDNA) που κυκλοφορούν στο αίμα. Οι ερευνητές σχεδίασαν για κάθε ασθενή μια απολύτως εξατομικευμένη εξέταση PCR, αφού πρώτα χαρτογράφησαν τις συγκεκριμένες γενετικές μεταβολές του δικού της όγκου.
Στη μελέτη συμμετείχαν 136 γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού, οι οποίες είχαν λάβει προεγχειρητική (νεοεπικουρική) χημειοθεραπεία μεταξύ Δεκεμβρίου 2014 και Μαρτίου 2019. Σχεδόν όλες έδειχναν να έχουν πλήρη ύφεση μετά τη θεραπεία και μόνο σε 2 περιπτώσεις βρέθηκαν ζωντανά καρκινικά κύτταρα στο χειρουργικό δείγμα.
Παρά την καλή αυτή εικόνα, η εξατομικευμένη εξέταση αίματος εντόπισε κυκλοφορούν καρκινικό DNA σε 28 γυναίκες. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι οι κλασικές εξετάσεις έδειχναν ύφεση, σε ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών υπήρχαν ακόμη «αόρατα» καρκινικά κύτταρα στον οργανισμό.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα για υποτροπή και θνητότητα
Τα στοιχεία ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικά: το 56,3% των γυναικών με θετικό τεστ στο ctDNA εμφάνισε στη συνέχεια υποτροπή του καρκίνου. Αντίθετα, υποτροπή παρουσίασε μόνο το 10,4% όσων είχαν αρνητικό αποτέλεσμα στην εξέταση αίματος.
Αντίστοιχα ανησυχητική ήταν η διαφορά και στη θνητότητα. Μεταξύ των γυναικών με θετικό τεστ, το 43,8% κατέληξε κατά την περίοδο παρακολούθησης. Στην ομάδα με αρνητικό τεστ, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 5,7%, δείχνοντας ότι η παρουσία καρκινικού DNA στο αίμα είναι ισχυρό «καμπανάκι» κινδύνου.
Η παρακολούθηση των ασθενών διήρκεσε κατά μέσο όρο πάνω από 6 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα, 15 γυναίκες εμφάνισαν μεταστατική νόσο και 2 ακόμη ανέπτυξαν μόνο εγκεφαλικές μεταστάσεις. Στις 13 από τις 15 περιπτώσεις με μεταστάσεις, η θετική εξέταση αίματος είχε προηγηθεί της κλινικής διάγνωσης με διάμεσο χρόνο περίπου 13,8 μηνών. Σε ορισμένες μάλιστα ασθενείς, η προειδοποίηση ήρθε έως και 48 μήνες νωρίτερα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν όμως ότι ακόμη δεν γνωρίζουμε αν η τόσο πρώιμη ανίχνευση της υποτροπής μπορεί πράγματι να βελτιώσει την επιβίωση. Για να απαντηθεί αυτό, θα χρειαστούν νέες κλινικές δοκιμές, όπου οι ασθενείς με θετικό τεστ θα λαμβάνουν στοχευμένες θεραπείες νωρίτερα και θα συγκρίνονται με όσες ακολουθούν τη σημερινή πρακτική.
Μπορεί ένα υπάρχον φάρμακο να «σβήνει» το καρκινικό DNA;
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα αφορά 8 γυναίκες στις οποίες αρχικά βρέθηκε καρκινικό DNA στο αίμα, αλλά στη συνέχεια το τεστ έγινε αρνητικό και παρέμεινε έτσι μέχρι το τέλος της παρακολούθησης. Καμία από αυτές δεν εμφάνισε υποτροπή της νόσου.
Σχεδόν όλες αυτές οι ασθενείς είχαν λάβει ζολεδρονικό οξύ, ένα γνωστό φάρμακο που προστατεύει τα οστά, ιδίως σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού. Οι ερευνητές υποθέτουν ότι, πέρα από τη δράση στα οστά, το φάρμακο ίσως ενισχύει και το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να «καθαρίζει» τα υπολειπόμενα καρκινικά κύτταρα.
Η υπόθεση αυτή, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί και χρειάζεται να ελεγχθεί σε ειδικά σχεδιασμένες μελέτες. Αν επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για συνδυασμό στοχευμένων θεραπειών και φαρμάκων που ενισχύουν την ανοσολογική άμυνα, με «πυξίδα» την εξέταση αίματος για το ctDNA.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για μια Ελληνίδα με καρκίνο του μαστού, η συγκεκριμένη εξέλιξη δείχνει προς το μέλλον της παρακολούθησης: λιγότερη εξάρτηση μόνο από μαστογραφίες και απεικονιστικές εξετάσεις και περισσότερη χρήση «έξυπνων» αιματολογικών τεστ που αποκαλύπτουν τη νόσο πολύ πριν φανεί.
Σήμερα, η συγκεκριμένη εξατομικευμένη εξέταση δεν είναι ακόμη διαθέσιμη στην καθημερινή κλινική πράξη ούτε στην Ελλάδα ούτε διεθνώς. Όμως, αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, στο μέλλον ο ογκολόγος σας μπορεί να χρησιμοποιεί παρόμοια τεστ για να κρίνει ποια ασθενής χρειάζεται πιο επιθετική συμπληρωματική θεραπεία και ποια μπορεί να αποφύγει περιττές αγωγές.
Για τις γυναίκες που έχουν ήδη ολοκληρώσει θεραπεία, το μήνυμα είναι ότι η τακτική παρακολούθηση παραμένει κρίσιμη. Αν έχετε ιστορικό καρκίνου μαστού, συζητήστε με τον γιατρό σας για τις νέες μεθόδους παρακολούθησης και ρωτήστε αν συμμετοχή σε κλινική μελέτη θα μπορούσε να είναι μια επιλογή για εσάς.
Σε επίπεδο συστήματος υγείας, τέτοιες εξετάσεις, αν αποδειχθούν αποτελεσματικές, θα μπορούσαν να βοηθήσουν το ΕΣΥ να εντοπίζει εγκαίρως τις γυναίκες υψηλού κινδύνου και να κατευθύνει σε αυτές τους περιορισμένους πόρους των ογκολογικών κέντρων.
Σχόλιο 
: Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η μοριακή παρακολούθηση με ctDNA μπορεί να αλλάξει τους κανόνες στο follow-up του καρκίνου μαστού. Για την Ελλάδα, όπου οι λίστες αναμονής για απεικονιστικές εξετάσεις είναι μεγάλες και τα ογκολογικά κέντρα πιεσμένα, η έγκαιρη υιοθέτηση και αποζημίωση τέτοιων τεστ από τον ΕΟΠΥΥ θα μπορούσε να βελτιώσει την πρόγνωση, αλλά και να εξοικονομήσει πόρους, αρκεί να υπάρξει σοβαρός εθνικός σχεδιασμός ογκολογικής φροντίδας.
Πηγή: iatronet.gr
#καρκίνοςμαστού #εξέτασηαίματος #υγρήβιοψία #ογκολογία #γυναικολογία
