Ο Κάθετος Διάδρομος εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς τα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας ανοίγουν για Σερβία και Βόρεια Μακεδονία πέρα από τη βασική διαδρομή Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας – Μολδαβίας – Ουκρανίας. Η κίνηση αυτή ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως διαμετακομιστικού κόμβου για αμερικανικό LNG προς τα Βαλκάνια.
Ο Κάθετος Διάδρομος εισέρχεται σε νέα φάση με ανανεωμένη «γεωγραφία», καθώς οι επόμενες δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας σχεδιάζονται ώστε να καλύπτουν πλέον και Σερβία και Βόρεια Μακεδονία. Η πρώτη κρίσιμη δοκιμασία έρχεται στις 6 Ιουλίου, όταν για πρώτη φορά θα προσφερθούν τα νέα προϊόντα υπό καθεστώς σημαντικά μειωμένων τελών διαμετακόμισης.
Πώς αλλάζει ο Κάθετος Διάδρομος με την επέκταση στα Βαλκάνια;
Ο σχεδιασμός των Διαχειριστών προβλέπει ότι τα νέα προϊόντα δυναμικότητας δεν θα περιορίζονται στην κλασική όδευση Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, αλλά θα διατίθενται και σε Σερβία και Βόρεια Μακεδονία. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός «πολύγωνου αγωγών» που θα επιτρέπει πιο ευέλικτες ροές φυσικού αερίου από χώρα σε χώρα σε ολόκληρη τη βαλκανική αγορά.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί συνέχεια της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαΐου. Εκεί αποφασίστηκε η γεωγραφική επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς Σερβία και Βόρεια Μακεδονία, με στόχο να ενισχυθεί η περιφερειακή ασφάλεια εφοδιασμού και η διαφοροποίηση πηγών.
Ποιο είναι το νέο εμπορικό μοντέλο και τι προσδοκά η αγορά;
Το σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου έχει ήδη αλλάξει «σελίδα» μετά τη συμφωνία του Μαρτίου μεταξύ Διαχειριστών, Ρυθμιστικών Αρχών και Κομισιόν, που εισήγαγε νέα «φόρμουλα» λειτουργίας με εξαιρετικά μειωμένα τέλη διέλευσης. Παράλληλα, καθιερώνονται νέα προϊόντα διάρκειας από μηνιαία έως τριμηνιαία και ετήσια, προσφέροντας στους χρήστες μεγαλύτερη ορατότητα για τη μακροχρόνια δέσμευση της υποδομής.
Η επόμενη φάση είναι η επέκταση αυτών των προϊόντων και στις αγορές της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας, διευρύνοντας τις επιλογές για όσους θέλουν να προωθήσουν ποσότητες φυσικού αερίου, κυρίως αμερικανικού LNG, από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια και έως την Ουκρανία. Η επικείμενη δημοπρασία της 6ης Ιουλίου θεωρείται «τέταρτο ορόσημο» του σχεδίου, με πηγές της αγοράς να εκτιμούν πιθανή δέσμευση άνω του 30% στα ετήσια προϊόντα.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η πλήρης ευθυγράμμιση της δημοπρασίας του Κάθετου Διαδρόμου με το ευρωπαϊκό «καλεντάρι» ετήσιας δέσμευσης δυναμικότητας και η έναρξη φυσικής παράδοσης στις 26 Οκτωβρίου, με το νέο έτος αερίου, δημιουργούν πιο προβλέψιμο πλαίσιο για τους προμηθευτές. Η πρόσβαση σε μειωμένα τέλη διαμετακόμισης και σε περισσότερες διαδρομές LNG μπορεί να περιορίσει τις πιέσεις στο κόστος προμήθειας φυσικού αερίου για την περιοχή.
Σε δεύτερο χρόνο, η ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως διαμετακομιστικού κόμβου και η αύξηση των ροών αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια ενδέχεται να βελτιώσουν τον ανταγωνισμό στις περιφερειακές αγορές. Για τον τελικό καταναλωτή, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού και δυνατότητα σταθερότερων τιμών, ειδικά ενόψει της σταδιακής απεξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το φθινόπωρο του 2027.
Σχόλιο 
: Η στρατηγική διάσταση του Κάθετου Διαδρόμου, όπως την περιγράφει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, συνδέεται άμεσα με το πορτοφόλι νοικοκυριών και επιχειρήσεων: περισσότερες πηγές και διαδρομές σημαίνουν μικρότερη έκθεση σε γεωπολιτικούς κραδασμούς και ακραίες διακυμάνσεις τιμών. Αν οι δημοπρασίες πετύχουν ικανοποιητική δέσμευση δυναμικότητας, η Ελλάδα εδραιώνει τον ρόλο της ως κόμβος LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, δημιουργώντας προϋποθέσεις για πιο ανταγωνιστικές τιμές φυσικού αερίου και, κατ’ επέκταση, ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή.
#ΚάθετοςΔιάδρομος #φυσικόαέριο #LNG #Σερβία #ΒόρειαΜακεδονία
