Οι τιμές πετρελαίου μετατρέπονται σε κεντρικό πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ από το Ιράν και την αμερικανική επέμβαση. Η ισορροπία μεταξύ στρατηγικών αποθεμάτων, αποφάσεων Κίνας και Σαουδικής Αραβίας και του πολέμου Ρωσίας – Ουκρανίας καθορίζει πλέον το κόστος καυσίμων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι τιμές πετρελαίου μετατρέπονται σε κεντρικό πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ από το Ιράν και την αμερικανική επίθεση στην Ισλαμική Δημοκρατία. Από την αγορά αφαιρέθηκαν περίπου 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σε μια αγορά 106 εκατ. βαρελιών, με αποτέλεσμα ισχυρή άνοδο των διεθνών τιμών και άμεση πίεση στο κόστος μεταφορών και ενέργειας.
Πώς ο πόλεμος και ο Ορμούζ αναδιαμορφώνουν τις τιμές πετρελαίου;
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου λειτουργεί σε λογική «just-in-time», οπότε κάθε διακοπή προσφοράς μεταφράζεται γρήγορα σε άλμα τιμών για βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών. Με ελαστικότητα ζήτησης περίπου -0,047, μια μείωση 10% στην προσφορά μπορεί θεωρητικά να οδηγήσει σε αύξηση 200%-250% στην τιμή του αργού, με το WTI να κινείται σε ζώνη 168-196 δολ./βαρέλι.
Στην πράξη, η εικόνα είναι πιο σύνθετη: ενώ στην αγορά spot της Βόρειας Ευρώπης καταγράφονται τιμές έως 150 δολ./βαρέλι για ντίζελ και 200 δολ./βαρέλι για καύσιμα αεροσκαφών, το WTI δεν ξεπέρασε τα 113 δολ./βαρέλι. Μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης ΗΠΑ – Ιράν, η τιμή σταθεροποιήθηκε κοντά στα 75 δολ./βαρέλι, αντανακλώντας προσδοκίες ότι δεν θα υπάρξει άμεση έλλειψη αργού στα διυλιστήρια.
Ποιοι παίκτες ελέγχουν την αγορά και το πολιτικό κόστος;
Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι άμεσες παρεμβάσεις κυβερνήσεων και οργανισμών, με τις ΗΠΑ να αποδεσμεύουν 172 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα, στο πλαίσιο συνολικής κίνησης 400 εκατ. βαρελιών από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Η αποδέσμευση ξεκίνησε λίγες εβδομάδες μετά τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, ενώ τα αμερικανικά αποθέματα έχουν ήδη υποχωρήσει κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα περιόρισε τις εισαγωγές κατά 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λειτουργώντας ως «βαλβίδα» που συγκρατεί τη ζήτηση και άρα τις τιμές, αλλά με δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να αλλάξει στάση. Η Σαουδική Αραβία, σε στενότερη πλέον σχέση με τη Ρωσία μετά τον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν και τα ιρανικά αντίποινα, μπορεί να καθυστερήσει την πλήρη αποκατάσταση παραγωγής και εξαγωγών, διατηρώντας υψηλές τιμές μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Πώς συνδέονται οι τιμές πετρελαίου με τον πόλεμο και τις εκλογές στις ΗΠΑ;
Η ισραηλινή ηγεσία έχει διαφορετικές προτεραιότητες από την Ουάσιγκτον, σε μια συγκυρία όπου ο Αμερικανός καταναλωτής δεν στηρίζει ιδιαίτερα το Ισραήλ. Καθώς οι όροι του Μνημονίου Κατανόησης δεν είναι οικονομικά ευνοϊκοί για τις ΗΠΑ, κάθε παράταση της σύγκρουσης αυξάνει το ενεργειακό κόστος για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, φορτίζοντας πολιτικά τις αντλίες καυσίμων.
Η Κίνα έχει αντιληφθεί ότι μπορεί, μεταβάλλοντας τις εισαγωγές πετρελαίου, να επηρεάσει τις τιμές και άρα το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών, εντάσσοντας το πετρέλαιο στα αντίποινα του δασμολογικού πολέμου με την κυβέρνηση Τραμπ. Παράλληλα, ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας περιορίζει επιπλέον την προσφορά, ιδίως μετά από κάθε ουκρανική επίθεση σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές, ενισχύοντας την αβεβαιότητα και αποθαρρύνοντας νέες επενδύσεις εξόρυξης στις ΗΠΑ.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον καταναλωτή, η γεωπολιτική αυτή «σκακιέρα» μεταφράζεται σε παρατεταμένη περίοδο ακριβών καυσίμων, ακόμη κι αν οι τιμές αργού δεν φτάσουν τα θεωρητικά ακραία επίπεδα των υπολογισμών. Η διαφορά μεταξύ τιμών spot για ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα και της τιμής του WTI δείχνει ότι τα τελικά προϊόντα μπορούν να πιεστούν πολύ περισσότερο από το ίδιο το αργό, με άμεσες επιπτώσεις σε μεταφορές, αεροπορικά εισιτήρια και κόστη logistics.
Οι προειδοποιήσεις των επικεφαλής της Chevron και της ExxonMobil ότι τα φυσικά αποθέματα στις ΗΠΑ έχουν μειωθεί σε επικίνδυνα επίπεδα σημαίνουν ότι νέες αυξήσεις στο WTI θεωρούνται σχεδόν αναπόφευκτες. Αυτό προμηνύει διαρκή πίεση στους λογαριασμούς καυσίμων διεθνώς, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης και της Ελλάδας, καθώς η αγορά λειτουργεί ενιαία και οι αυξήσεις μετακυλίονται γρήγορα στην αντλία.
Σχόλιο 
: Το «παιχνίδι» γύρω από τις τιμές πετρελαίου δεν είναι θεωρητική άσκηση, αλλά παράγοντας που θα καθορίσει το ενεργειακό κόστος των επόμενων μηνών για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όσο οι στρατηγικές αποδεσμεύσεις αποθεμάτων, οι κινήσεις Κίνας και Σαουδικής Αραβίας και ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας κρατούν την αγορά σε καθεστώς αβεβαιότητας, η προοπτική επιστροφής στα προπολεμικά επίπεδα τιμών απομακρύνεται και η ανάγκη για ενεργειακό προγραμματισμό και ανθεκτικότητα γίνεται κεντρική για επενδυτές και καταναλωτές.
Διαβάστε επίσης:
Ο πόλεμος τελειώνει, αλλά ο ελληνικός πληθωρισμός μένει ψηλά
Πετρέλαιο Brent υποχωρεί κάτω από τα 78 δολάρια με άρση ρίσκου
#Πετρέλαιο #ΗΠΑ #Ιράν #Κίνα #ΣαουδικήΑραβία
