Η γήρανση πληθυσμού Βιετνάμ επιταχύνεται, ενώ η κυβέρνηση επιχειρεί με επιδόματα γέννας και άδειες γονέων να ανακόψει την πτώση της γονιμότητας. Ο κίνδυνος να γεράσει η χώρα πριν φτάσει επίπεδα εισοδήματος Ιαπωνίας ή Κορέας επαναφέρει στο προσκήνιο το δίλημμα ανάπτυξη ή κοινωνική συνοχή.
Η γήρανση πληθυσμού Βιετνάμ εξελίσσεται σε κεντρικό μακροοικονομικό ρίσκο, με το Ανόι να επιστρατεύει γενναία επιδόματα γέννας, διευρυμένες άδειες μητρότητας και πατρότητας, καθώς και προνομιακή πρόσβαση σε κοινωνική κατοικία για οικογένειες με δύο παιδιά. Παρά τα μέτρα, ο δείκτης γονιμότητας έχει υποχωρήσει κάτω από το όριο αναπλήρωσης, ενώ η αναλογία ηλικιωμένων αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι επιτρέπει το επίπεδο πλούτου της χώρας.
Πώς η γήρανση πληθυσμού Βιετνάμ αλλάζει το αναπτυξιακό μοντέλο;
Το Βιετνάμ μπαίνει σε φάση ταχείας δημογραφικής μετάβασης: μέχρι το 2050 ο πληθυσμός άνω των 65 ετών αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, ενώ το μερίδιο του ενεργού εργατικού δυναμικού θα υποχωρεί σταθερά. Αυτό διαβρώνει το «δημογραφικό μέρισμα» που στήριξε την εξαγωγική βιομηχανική ανάπτυξη, αυξάνοντας το κόστος εργασίας και πιέζοντας την παραγωγικότητα.
Με κατά κεφαλήν ΑΕΠ γύρω στα 5.000 δολάρια, η χώρα απέχει σημαντικά από τα επίπεδα που είχαν Ιαπωνία, Νότια Κορέα ή Σιγκαπούρη όταν εισήλθαν σε παρόμοιο στάδιο γήρανσης. Αν η επιβράδυνση της ανάπτυξης συμπέσει με αυξημένες δαπάνες για συντάξεις και υγεία, το δημοσιονομικό περιθώριο θα στενέψει και οι κοινωνικές ανισότητες κινδυνεύουν να διευρυνθούν.
Γιατί τα «μπόνους μωρών» δεν αρκούν χωρίς θεσμικές αλλαγές;
Οι πολιτικές ενίσχυσης γεννήσεων προσφέρουν βραχυπρόθεσμο πολιτικό σήμα, αλλά σπάνια ανατρέπουν βαθιές κοινωνικές και οικονομικές τάσεις όπως η αστικοποίηση, το αυξανόμενο κόστος στέγασης και εκπαίδευσης ή η αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας. Η εμπειρία από ανεπτυγμένες ασιατικές οικονομίες δείχνει ότι ακόμη και γενναία επιδόματα έχουν περιορισμένη επίδραση όταν οι γυναίκες φοβούνται ότι η μητρότητα θα τιμωρηθεί επαγγελματικά.
Παράλληλα, το Βιετνάμ έχει εκτεταμένη άτυπη εργασία, με μεγάλα τμήματα του πληθυσμού εκτός οργανωμένων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και συντάξεων. Αυτό σημαίνει ότι η γήρανση δεν είναι μόνο ζήτημα δημοσιονομικού κόστους, αλλά και κίνδυνος φτώχειας στην τρίτη ηλικία, εφόσον δεν επενδυθεί συστηματικά σε προληπτική υγεία, δια βίου κατάρτιση και ευέλικτες μορφές απασχόλησης για μεγαλύτερες ηλικίες.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η περίπτωση του Βιετνάμ λειτουργεί ως «καθρέφτης» για τις δικές της δημογραφικές προκλήσεις, αλλά και ως υπενθύμιση ότι τα επιδόματα γεννήσεων χωρίς συνολική στρατηγική σπάνια αλλάζουν την πορεία. Η ενίσχυση της παραγωγικότητας, η κάλυψη κενών σε υγεία και φροντίδα ηλικιωμένων και η ορθολογική μεταναστευτική πολιτική αναδεικνύονται σε κοινούς παρονομαστές για ανεπτυγμένες και αναδυόμενες οικονομίες.
Σχόλιο 
: Η ελληνική οικονομία, ήδη ώριμη και δημογραφικά γερασμένη, μπορεί να αντλήσει κρίσιμα διδάγματα από το Βιετνάμ: η δημογραφική πολιτική δεν είναι μόνο ζήτημα επιδομάτων, αλλά συνολικού επανασχεδιασμού του παραγωγικού μοντέλου, της αγοράς εργασίας και των συστημάτων πρόνοιας, με στόχο να παραμείνει βιώσιμη η ανάπτυξη σε συνθήκες συρρικνούμενου εργατικού δυναμικού.
#Βιετνάμ #Δημογραφικό #Γήρανση #Αναδυόμενεςαγορές #Κοινωνικήασφάλιση
