Τα δημοτικά ακίνητα αναδεικνύονται σε κρίσιμο, αλλά χαοτικά καταγεγραμμένο κεφάλαιο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με περίπου 120.000 «αόρατα» για τη φορολογική διοίκηση. Η αντίφαση είναι εκκωφαντική: οι δήμοι αυξάνουν τέλη στους πολίτες, ενώ η δική τους περιουσία παραμένει σε καθεστώς αδιαφάνειας και αδράνειας.
Τα δημοτικά ακίνητα αναδεικνύονται σε κρίσιμο, αλλά χαοτικά καταγεγραμμένο κεφάλαιο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με εκτιμώμενα 120.000 να είναι «αόρατα» για τη φορολογική διοίκηση, παρότι εμφανίζονται στο κτηματολόγιο. Πάνω από το 60% της ακίνητης περιουσίας των δήμων δεν έχει δηλωθεί ποτέ στο Ε9, ενώ σε δεκάδες δήμους η εικόνα στο κτηματολόγιο είναι ελλιπής ή μηδενική.
Δημοτικά ακίνητα χωρίς ταυτότητα: πόσο βαθύ είναι το πρόβλημα;
Η ανάλυση της BluPeak Estate Analytics, με βάση τα συγκεντρωτικά στοιχεία του κτηματολογίου, δείχνει ότι σε 56 από τους 332 δήμους δεν εμφανίζεται συμπληρωμένο συνολικό πλήθος εγγραφών, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι εγγραφές ΚΑΕΚ είναι μηδενικές. Από τα περίπου 195.000 δηλωμένα στο κτηματολόγιο ακίνητα των δήμων, εκτιμάται ότι 120.000 δεν υπάρχουν στο Ε9, δημιουργώντας ένα κρίσιμο διοικητικό κενό.
Η εικόνα είναι αντιφατική: σε κάποιους δήμους εμφανίζονται χιλιάδες δικαιώματα στο κτηματολόγιο αλλά πολύ λιγότερα ακίνητα στο Ε9, ενώ σε άλλους συμβαίνει το αντίστροφο. Ακόμη και εντός του ίδιου δήμου, οι υπηρεσίες δεν μοιράζονται ενιαία βάση δεδομένων για την περιουσία, με αποτέλεσμα η πραγματική εικόνα να είναι θολή και η διαχείριση αποσπασματική.
Αδράνεια, πρόστιμα και χαμένη χρηματοδότηση
Στην πράξη, τα «αόρατα» ή ελλιπώς καταγεγραμμένα ακίνητα δεν μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα χρηματοδότησης, όπως ΕΣΠΑ, για ανακατασκευή ή ενεργειακή αναβάθμιση. Την ίδια στιγμή, όταν τελικά επιχειρηθεί αξιοποίηση, π.χ. μέσω εκμίσθωσης, οι δήμοι κινδυνεύουν με πρόστιμα εκπρόθεσμης δήλωσης και αδυνατούν να εισπράξουν νόμιμα ενοίκια ή να εκδώσουν τα απαιτούμενα φορολογικά έγγραφα.
Η ανάλυση της BluPeak δείχνει ότι από κάθε 100 δημοτικά ακίνητα, μόλις 25 είναι άμεσα αξιοποιήσιμα, 40 απαιτούν τεχνική, διοικητική ή νομική ωρίμανση και 35 έχουν σοβαρές εκκρεμότητες ή περιορισμούς. Η ύπαρξη ενός ακινήτου δεν συνεπάγεται ότι είναι καθαρό, ώριμο και έτοιμο για επενδυτική αξιοποίηση, γεγονός που ακυρώνει στην πράξη τη θεωρητική αξία του χαρτοφυλακίου.
Από τα Γρεβενά στο Αγρίνιο: πυκνές εγγραφές, αραιή διαχείριση
Η γεωγραφική κατανομή των καταγραφών αναδεικνύει μια ακόμη ιδιαιτερότητα: δήμοι της περιφέρειας, κυρίως σε Θεσσαλία και Δυτική Μακεδονία, εμφανίζουν τα υψηλότερα πλήθη εγγραφών λόγω πολλών αγροτεμαχίων. Ο Δήμος Γρεβενών καταγράφει 10.960 εγγραφές, ο Δήμος Μετεώρων 9.849, ο Δήμος Κιλκίς 9.577, ο Δήμος Αγρινίου 8.414 και ο Δήμος Τρικκαίων 7.428, ενώ 126 δήμοι έχουν πάνω από 1.000 εγγραφές και 54 πάνω από 2.500.
Το «γκρίζο» καθεστώς καταγραφών ευνοεί φαινόμενα κακοδιαχείρισης, όπως δείχνουν τοπικές αναφορές στη Λυκόβρυση – Πεύκη για δημοτικό ακίνητο που λειτουργούσε ως κατάστημα εστίασης με ερωτήματα για μισθώματα και κατανάλωση ρεύματος. Στο Αγρίνιο, το παλαιό νοσοκομείο, συγκρότημα 12 κτιρίων σε 17,6 στρέμματα, έχει οδηγηθεί σε εγκατάλειψη και λεηλασία μετά τη μεταφορά των υπηρεσιών στο νέο νοσηλευτικό ίδρυμα, παρά τη στρατηγική θέση του μέσα στον αστικό ιστό.
Νέος Κώδικας, ΜΙΔΑ και δημόσια περιουσία σε σταυροδρόμι
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιβάλλει στους δήμους υποχρέωση επιμελούς και αποδοτικής διαχείρισης της περιουσίας τους, με υποχρεωτική καταγραφή όλων των ακινήτων και κατάρτιση προγράμματος αξιοποίησης. Την ίδια στιγμή, οι ίδιοι δήμοι έχουν εξασφαλίσει δυνατότητα επιβολής υψηλότερων δημοτικών τελών στα ακίνητα των δημοτών, δημιουργώντας μια έντονη αντίθεση ανάμεσα στις απαιτήσεις προς τους πολίτες και στην εσωτερική τους οργάνωση.
Σε επίπεδο κεντρικού κράτους, η συζήτηση για αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, που είχε ανοίξει ήδη από την εποχή της κρίσης χρέους, επανέρχεται με νέο περιεχόμενο λόγω της στεγαστικής πίεσης στα μεγάλα αστικά κέντρα. Παρά τις προθέσεις, το σχέδιο καταγραφής και εμπορικής αξιοποίησης παραμένει ημιτελές, με την ΕΤΑΔ να αναθέτει μόλις πρόσφατα έργο διετούς διάρκειας για ψηφιακή καταγραφή και νομικό-τεχνικό έλεγχο περίπου 36.000 ακινήτων και πιλοτική αξιοποίηση 1.000 εξ αυτών.
Σχολάζουσες κληρονομιές και κοινωφελείς περιουσίες στο μικροσκόπιο
Η προηγούμενη πιλοτική προσπάθεια της ΕΤΑΔ με 500 ακίνητα κατέληξε σε αποκαρδιωτική διαπίστωση: το 47% δεν εντοπίστηκε ή ήταν καταπατημένο, αναδεικνύοντας το βάθος του προβλήματος. Παράλληλα, νέα νομοθετική πρωτοβουλία στοχεύει στο «ξεμπλοκάρισμα» πάνω από 2.000 αδρανών κοινωφελών περιουσιών και 7.000 σχολαζουσών κληρονομιών μέσω ενός ιδρύματος ειδικού σκοπού.
Οι σχολάζουσες κληρονομιές θα καταγραφούν και θα χαρτογραφηθούν ψηφιακά στην πλατφόρμα «e-diadoxi», με διασύνδεση στα δημόσια μητρώα, ενώ το νέο ίδρυμα θα λειτουργεί ως κηδεμόνας και εκκαθαριστής μέχρι την περιέλευσή τους στο Δημόσιο. Αντίστοιχα, όλες οι κοινωφελείς περιουσίες θα εγγραφούν σε νέο ηλεκτρονικό μητρώο, με στόχο να μπει τάξη σε ένα πεδίο που επί δεκαετίες παρέμενε κατακερματισμένο και αδιαφανές.
SBC Red Line
Το πραγματικό δημοσιονομικό «μαξιλάρι» των δήμων δεν είναι νέα τέλη, αλλά τα δημοτικά ακίνητα που λιμνάζουν σε χαρτιά, φακέλους και ασυντόνιστα μητρώα. Όσο δεν υπάρχει ενιαία, ψηφιακή και διασταυρωμένη αποτύπωση, κανένα σχέδιο αξιοποίησης δεν μπορεί να σταθεί σε σοβαρή βάση.
Για τις επιχειρήσεις, το σημερινό χάος σημαίνει χαμένες ευκαιρίες σε μισθώσεις, συμπράξεις και επενδύσεις σε ακίνητα στρατηγικών σημείων, που παραμένουν νομικά ή διοικητικά «μπλοκαρισμένα». Για τους πολίτες, συνεπάγεται υψηλότερα τέλη και φόρους σε μια στιγμή που η ίδια η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν έχει ακόμη νοικοκυρέψει το δικό της χαρτοφυλάκιο.
Η επόμενη τριετία θα κρίνει αν η Ελλάδα θα περάσει από τη ρητορική της «αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας» σε μετρήσιμα αποτελέσματα, με καθαρές βάσεις δεδομένων και ώριμα έργα. Αν επαναληφθεί το φιάσκο του 47% των ακινήτων που δεν εντοπίζονται, το κόστος δεν θα είναι μόνο οικονομικό, αλλά και θεσμικό, υπονομεύοντας την αξιοπιστία κράτους και αυτοδιοίκησης.
#δημοτικάακίνητα #ΤοπικήΑυτοδιοίκηση #κτηματολόγιο #Ε9 #δημόσιαπεριουσία #ΕΤΑΔ #σχολάζουσεςκληρονομιές #κοινωφελείςπεριουσίες #δημοτικάτέλη #στεγαστικό #επενδύσειςακινήτων #ψηφιακήκαταγραφή #κακοδιαχείριση #νομικέςεκκρεμότητες
