Η «ιδιωτικοποίηση πολιτιστικής κληρονομιάς» βρέθηκε στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης στη Βουλή, με την υπουργό Πολιτισμού να απορρίπτει κατηγορηματικά τις σχετικές καταγγελίες. Η Λίνα Μενδώνη υπερασπίστηκε το νομοσχέδιο για τον ΟΔΑΠ, επιμένοντας ότι αφορά αποκλειστικά τον τρόπο διαχείρισης και όχι την κυριότητα μνημείων και αρχαιολογικών χώρων.
Η «ιδιωτικοποίηση πολιτιστικής κληρονομιάς» αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα της συζήτησης στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, όπου η Λίνα Μενδώνη έκλεισε την επεξεργασία του νομοσχεδίου για τον ΟΔΑΠ. Η υπουργός Πολιτισμού παρουσίασε το πλαίσιο ως αναπτυξιακή επιλογή για τον πολιτισμό, απορρίπτοντας τις κατηγορίες της αντιπολίτευσης ως «φαντασιώσεις» και «ιδεοληψίες».
Πού στηρίζεται η κόντρα για την ιδιωτικοποίηση πολιτιστικής κληρονομιάς;
Η αντιπαράθεση εστιάζει στον ρόλο της νέας Ανώνυμης Εταιρείας που θα λειτουργεί για λογαριασμό του ΟΔΑΠ και στον φόβο ότι ανοίγει παράθυρο εμπορευματοποίησης των μνημείων. Η Μενδώνη αντέτεινε ότι η εταιρεία «δεν αποκτά κυριότητα, δεν προβαίνει σε εκποίηση» και λειτουργεί αποκλειστικά ως φορέας διαχείρισης εσόδων υπό αυστηρό δημόσιο έλεγχο.
Η υπουργός επικαλέστηκε το συνταγματικό πλαίσιο και τον κωδικοποιημένο νόμο 3028/2002, τονίζοντας ότι «δεν θίγεται το παραμικρό» στην προστασία και κυριότητα αρχαιολογικών χώρων και μνημείων. Παράλληλα, κάλεσε την αντιπολίτευση να ασκεί κριτική «επί κειμένων και όχι επί φαντασιακών ερμηνειών», μεταφέροντας τη συζήτηση από τη ρητορική στον νομικό πυρήνα του νομοσχεδίου.
Πώς αλλάζει ο ρόλος του ΟΔΑΠ και τι δείχνουν τα έσοδα;
Κεντρικό επιχείρημα της κυβέρνησης είναι η θεαματική αύξηση των εσόδων του ΟΔΑΠ μετά την αναδιοργάνωση του 2020, με τη Μενδώνη να συγκρίνει 400 εκατ. € την τετραετία 2015-2018 με 758 εκατ. € την περίοδο 2022-2025. Κατά την υπουργό, αυτή η διαφορά αποδεικνύει ότι η ενεργητική διαχείριση των πολιτιστικών πόρων ενισχύει τον ίδιο τον πολιτισμό, καθώς «τα χρήματα προφανώς και πάνε στον ίδιο τον πολιτισμό».
Η συγκρότηση Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, που σύμφωνα με τη Μενδώνη ζητήθηκε από την Εφορία Εναλίων Αρχαιοτήτων και την Αρχαιολογική Υπηρεσία, παρουσιάζεται ως θεσμικό εργαλείο για μακροχρόνιο σχεδιασμό. Η υπουργός υπογράμμισε ότι ο νόμος «δεν αφήνει καμία περίπτωση να εισέλθει κανένας άλλος μέτοχος, ούτε ιδιώτης ούτε καν δημόσια επιχείρηση», επιχειρώντας να κλείσει το μέτωπο περί ξεπουλήματος.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη και τον επισκέπτη, η κυβερνητική αφήγηση υπόσχεται καλύτερες υπηρεσίες σε αρχαιολογικούς χώρους, ανοιχτά και οργανωμένα πωλητήρια και σταθερή ροή πόρων για συντήρηση μνημείων. Η Μενδώνη αντιστρέφει το επιχείρημα περί ιδιωτικοποίησης, υποστηρίζοντας ότι «ξεπούλημα είναι να αφήνεις τα μνημεία χωρίς πόρους, χωρίς έσοδα», άρα η ενίσχυση των εσόδων θεωρείται προϋπόθεση προστασίας.
Θεσμικά, η επιλογή ενίσχυσης ενός δημόσιου οργανισμού με εργαλεία της αγοράς σημαίνει ότι η πολιτιστική πολιτική θα κρίνεται όλο και περισσότερο από μετρήσιμα οικονομικά αποτελέσματα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προτεραιοποίηση μνημείων με υψηλή επισκεψιμότητα, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα πώς θα διασφαλιστεί η φροντίδα λιγότερο εμπορικών, αλλά εξίσου σημαντικών χώρων.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση γύρω από την «ιδιωτικοποίηση πολιτιστικής κληρονομιάς» δείχνει ένα σταθερό ρήγμα στην ελληνική διακυβέρνηση: η μία πλευρά διαβάζει κάθε οργανωτική μεταρρύθμιση ως υποχώρηση του Δημοσίου, η άλλη ως προϋπόθεση αποτελεσματικότητας. Όσο η Βουλή μένει στην ανταλλαγή χαρακτηρισμών περί «ιδεοληψίας» και «ξεπουλήματος», η ουσιαστική συζήτηση για το ποια μνημεία χρηματοδοτούνται, με ποια κριτήρια και με ποια λογοδοσία προς τον πολίτη, παραμένει θολή.
#ΛίναΜενδώνη #Βουλή #ΥπουργείοΠολιτισμού #ΟΔΑΠ #πολιτιστικήκληρονομιά
